Ένα βίντεο, ένα μωρό και ένα βλέμμα που κρύβει μέσα του όλο το νόημα της μητρότητας...

Έπεσα χθες πάνω σε αυτό το βίντεο. Και δεν μπορούσα να σταματήσω να το κοιτάω... 

Δεν είναι αυτή η τόσο γλυκιά φωνούλα του νεογέννητου... Παρότι μου θυμίζει πολύ πολύ το κλαψούρισμα του μαιμουδιού μόλις το ακούμπησαν και μένα στην αγκαλιά μου. 

Είναι το βλέμμα αυτής της νέας μανούλας... Αυτό το βλέμμα που νομίζω έχει κάθε γυναίκα μόλις αντικρίζει για πρώτη φορά το παιδί της... 

Αυτό το βλέμμα που παρότι είναι βουρκωμένο από τόση συγκίνηση είναι τόσο μα τόσο καθαρό... Απελευθερωμένο από κάθε άσκοπη σκέψη, κάθε φόβο και κάθε αμφιβολία. Γεμάτο απλή, απόλυτη, αληθινή αγάπη. Από αυτή την αγάπη που μόνο μια μάνα μπορεί να νιώσει. 

Αυτό το βλέμμα στο οποίο φαίνεται ξεκάθαρα πως έχει παραδοθεί στον κατακλυσμό των συναισθημάτων που βιώνει. Αυτό το βλέμμα που κοιτάει τον γιατρό της με τόση ευγνωμοσύνη διότι αυτός ήταν ο μεσολαβητής που ακούμπησε το θαύμα της στην αγκαλιά της. 

Βασικά αυτό το βλέμμα που μαρτυρά πως από εδώ και πέρα όλο το νόημα της ζωής της θα κρύβεται στο πλασματάκι αυτό που κλαψουρίζει στην αγκαλιά της. 

Αμαλία μου δεν σε γνωρίζω προσωπικά. Μα είμαι της άποψης πως αν ένας άνθρωπος σε κάνει να νιώσεις όμορφα, ή αν σκεφτείς εσύ κάτι όμορφο για κάποιο άνθρωπο να το λες. Για αυτό και εγώ σε ευχαριστώ, διότι με αυτό το βίντεο που επέτρεψες να "ανεβάσει" ο γιατρός σου στην σελίδα του, όχι μόνο με ταξίδεψες σε εκείνη την μέρα που γέννησα και είχα μείνει άλαλη μπροστά στο δικό μου θαύμα, μα και επειδή μέσα στο βλέμμα σου φάνηκαν όλα όσα βιώνει κάθε νέα μανούλα μα που σπάνια έχει καταγεγραμμένο.... Είσαι πολύ τυχερή.... Να σου ζήσει η πανέμορφη κορούλα σου...και να ξέρεις. Αν νιώθεις πως δεν μπορείς να αγαπήσεις περισσότερο το μωράκι σου θα εκπλαγείς... Διότι κάθε μέρα  θα το αγαπάς και πιο πολύ, και πιο πολύ και ειλικρινά δεν γνωρίζω πότε τελειώνει αυτή η αγάπη...

πηγή φωτογραφίας

Για αυτή την αόρατη κλωστή που μας ενώνει... (για μας που μάθαμε να κλαίμε, πριν μάθουμε να χαμογελάμε...)

Σχεδόν δύο χρόνια τώρα διατηρώ αυτό το μπλογκοσπιτάκι... Σχεδόν δύο χρόνια τώρα λαμβάνω μηνύματα από μανούλες αγγέλων που αναζητούν έναν ώμο να κλάψουν, έναν λόγο παρηγοριάς... μα πιο πολύ να νιώσουν πως κάποιος τους καταλαβαίνει πραγματικά εφόσον έχει ζήσει προσωπικά την απώλεια, κάποιος που μπορεί να τους αποκαταστήσει την ελπίδα, την πίστη, να δώσει λίγο βάλσαμο στην πληγωμένη τους ψυχή. 

Θα είμαι ειλικρινής. Από το πρώτο μήνυμα που έλαβα, μέχρι και το τελευταίο, κάθε μα κάθε φορά νιώθω να μαυρίζει η ψυχή μου. Για λίγα λεπτά, μέχρι να διαβάσω την κάθε λέξη, σχεδόν νιώθω την καρδιά μου και την αναπνοή μου να σταματούν. Διότι κάθε, μα κάθε φορά, σκέφτομαι "Γιατί Θεέ μου, γιατί τόσος πόνος για μια ακόμη μανούλα;". Διότι κάθε μα κάθε φορά, ξαναζώ από την αρχή τις δικές μου απώλειες. Δεν ήταν εύκολο. 

Κάθε μανούλα είναι διαφορετική. Κάθε ιστορία απώλειας είναι διαφορετική. Κάθε αντιμετώπιση της από τις ίδιες και το περιβάλλον τους είναι διαφορετική. Όλες όμως έχουμε κάτι κοινό. Τον αφόρητο πόνο. Την άδεια αγκαλιά. Το γκρέμισμα των ονείρων μας. Την αμήχανη συμπεριφορά του κοινωνικού περίγυρου. Την απαράδεκτη συμπεριφορά όσων σχετίζονται επαγγελματικά με τέτοιου είδους περιστατικά. (γιατροί, νοσοκόμες, γραφεία τελετών, ληξιαρχείο, καταστήματα με είδη βρεφικών ειδών). 

Όλες έχουμε ένα κοινό δρόμο να διανύσουμε. Αυτόν του πένθους που δεν αναγνωρίζεται ως πένθος, του θυμού, της αμφισβήτησης και εν τέλει της αποδοχής. Μαθαίνουμε να αγαπάμε τον νέο μας εαυτό και πορευόμαστε πλέον με αυτόν. Πάντα με ένα κομμάτι μας να λείπει, πάντα με μια αμφιβολία πως θα ήταν αν, πάντα με μια κρυφή προσευχή τα βράδια... 

Φέτος το καλοκαίρι όμως, είχα επικοινωνία σχεδόν ταυτόχρονα με τέσσερις μανούλες αγγέλων... Όλες "φρέσκες". Μια εξ αυτών την γνώριζα και προσωπικά- όχι σε φιλικό επίπεδο- μα σε αρκετό για να νοιαστώ και να με επηρεάσει λίγο περισσότερο... Μάλιστα το γλυκό αυτό "λουλουδένιο" μου κορίτσι ήταν μια πρόκληση για μένα αφού βρισκόταν πολύ έντονα στο στάδιο του θυμού- ένα στάδιο που για να είμαι ειλικρινής δεν πέρασα σε καμία από τις δυο μου απώλειες... Δεν ξέρω γιατί- μην με ρωτήσετε. Το άλλο μου δε κορίτσι ήταν τόσο εκφραστικό στα προσωπικά mail που μου έστελνε, τόσο ευαίσθητη και με τόση θέληση να αντιμετωπίσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την πρόκληση της ζωής της που έπρεπε- απλά έπρεπε- να κάνω ότι μπορώ για να βοηθήσω.  Οι άλλες δυο μανούλες... τι να πω; Τόση δύναμη ψυχής που σχεδόν "ζήλεψα" για τον τρόπο που αντιμετώπιζαν τον δικό τους Γολγοθά...

Με αυτά τα τέσσερα κορίτσια πρωταρχικά στο μυαλό μου και με όλες τις υπόλοιπες μανούλες αγγέλων που γνώριζα ήδη, μπήκα στην διαδικασία να φτιάξω μια ομάδα αποκλειστικά για εμάς. Μια ομάδα στην οποία να μπορούμε να μοιραζόμαστε κάθε ώρα και στιγμή τα συναισθήματα μας, τις σκέψεις μας, τις φοβίες μας αλλά και τις αναμνήσεις μας από τα αγγελούδια μας. Ήθελα αυτή η ομάδα να είναι κλειστή και να αντιμετωπίζονται όλες οι καταθέσεις ψυχής με τον σεβασμό που οφείλει κανείς να αντιμετωπίζει κάθε κατάθεση ψυχής- πόσο μάλλον όταν αυτή έχει να κάνει με ένα γονιό που έχασε το παιδί του. 

Σε προσωπικό επίπεδο, δεν ήταν εύκολο. Τις πρώτες δυο εβδομάδες έχασα τον ύπνο μου, (κυριολεκτικά), σκεπτόμενη όλες τις ιστορίες, όλα τα συναισθήματα, όλες τις απαντήσεις- δικές μου αλλά και από τα μέλη- ώστε να είμαι σίγουρη πως ήταν οι σωστές, πως καμία μανούλα δεν θα πληγωθεί περισσότερο από όσο ήταν ήδη πληγωμένη, πως καμία μανούλα δεν θα προσβληθεί ή θα αποθαρρυνθεί από το να μοιραστεί τον πόνο της... Στριφογύριζα όλη τη  νύχτα στο κρεβάτι μου και αναρωτιόμουν αν έκανα το σωστό... 

Και τότε, κάτω από ένα κείμενο μου ήρθε το σχόλιο που μου έδωσε δύναμη... Σήμερα με ένα ακόμα σχόλιο κάτω από ένα άλλο κείμενο, αλλά και με όλα τα μηνύματα υποστήριξης και αγάπης που έχω λάβει από όλες σχεδόν τις μανούλες, επιβεβαιώθηκε για ακόμα μια φορά αυτό που είχα κατά νου εξαρχής. Από την πρώτη στιγμή που μίλησα για τα αγγελούδια μου. Έστω και μια μητέρα να βοηθηθεί. Έστω και ένα ζευγάρι. Αυτό και μόνο μου φτάνει. Αυτό και μόνο αξίζει για όλο τον πόνο, τις αμφιβολίες, το κλάμα...  

Σε αυτή λοιπόν την ομάδα, σε αυτό το ασφαλές περιβάλλον που δημιούργησα για να βοηθήσω, βοηθήθηκα πρώτα εγώ. Βρήκα και εγώ με την σειρά μου αυτούς τους ανθρώπους που καταλαβαίνουν επακριβώς κάθε μου λέξη. Βρήκα και εγώ στήριξη και άπλετη αγάπη. Βρήκα τις δικές μου μανούλες αγγέλων...

Γιατί η αλήθεια είναι μια και είναι αυτή. Μια αόρατη κλωστή μας ενώνει. Αυτή του να μαθαίνεις να κλαις, πριν μάθεις να χαμογελάς... Να μαθαίνουν τα αγγελούδια μας να πετάνε πριν μάθουν να περπατάνε... Αυτή του να πρέπει να "δώσεις πίσω" τη ζωή που σου δόθηκε... Πριν προλάβεις καν να την γνωρίσεις....

Το καλοκαίρι που πάγωσε τον χρόνο... (quest post)

Όταν διάβασα αυτή την ιστορία απώλειας της Μερσίνης, ένιωσα σαν να είχε αφήσει το κείμενο της στην μέση... Λες και κάτι έλειπε, λες και είχε γίνει λάθος και είχε παραλειφθεί το τέλος...

Μετά κατάλαβα... Όταν μαθαίνεις πως έχεις χάσει το μωρό σου, το παιδί σου, ο χρόνος παγώνει και σταματάει σε εκείνη ακριβώς την στιγμή. Σε εκείνα τα δευτερόλεπτα, σε εκείνες τις σκέψεις... 

Η Μερσίνη είναι μια περήφανη μαμά ενός αγγέλου στον ουρανό και ενός αγοριού στην αγκαλιά της. Είναι και το πρόσωπο πίσω από το υπέροχο μπλογκ σχετικά με την προωρότητα,  το Tosodoulika. Την ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου για την καλή της διάθεση να μιλήσει για την δική της απώλεια, να αφυπνίσει και να σπάσει την σιωπή μαζί με μας. 

Αυτό είναι ένα κομμάτι από την ιστορία της... 

"Ήταν Ιούλιος του 2009. Είχε αφόρητη ζέστη, 39οC θυμάμαι. Για εμένα όμως δεν είχε καμία σημασία. Σκοπός μου ήταν να φτάσω στο νοσοκομείο. Λεωφορείο- μετρό και πάλι λεωφορείο.

Δεν πήγαινα στη ΜΕΝ για το συνηθισμένο επισκεπτήριο αλλά στην ΚΕΜ, στην Καρδιολογική Μονάδα. Ο Γιώργος είχε τετραλογία Fallot. Μετά τη γέννηση του μια «απλή» τρυπούλα στην καρδιά, που ίσως και να έκλεινε αν δεν γεννιόταν πρόωρα, εξελίχθηκε..."

για την συνέχεια πατήστε εδώ. 

Βλέποντας μέσα από τα μάτια του παιδιού σου...

Έχω τώρα δυο βδομάδες που προετοιμάζομαι για την "ολοκλήρωση" του φθινοπωρινού γενικού του σπιτιού- τουτέστιν- το στρώσιμο των χαλιών. Αυτό σημαίνει πως εδώ και δυο βδομάδες οι μέρες μου αποτελούνται από πλύσιμο κουρτινών και ότι αυτό συνεπάγεται, πλύσιμο μαξιλάρια, κουβερλί και όλων των συναφή, καθάρισμα τζάμια, (13 πορτοπαράθυρα, από 22 περίπου τζαμάκια το καθένα- σοκ), καθάρισμα φωτιστικά, air condition, ντουλάπια, πίσω από έπιπλα, καλοριφέρ και δεν έχω καν ασχοληθεί με τα  παντζούρια, (ούτε πρόκειται) ή με την εναλλαγή καλοκαιρινών- χειμωνιάτικων στις ντουλάπες... 

Εν ολίγοις δεν ήταν και η πιο ονειρεμένη περίοδος. Χθες όμως ήμουν χαρούμενη διότι μας έφεραν τα χαλιά, (αν ακόμα τα πλένετε, πρώτον χαρά το κουράγιο σας- δεύτερον πραγματικά δεν θεωρώ πως αξίζει τόση κούραση- προτιμώ να μην κάνω ανταύγειες στα μαλλιά!), συνεπώς  σήμερα θα έφτανε όλο αυτό το ντελίριο- επιτέλους- στο τέλος του. 

Ωστόσο το μαιμουδάκι είχε άλλα σχέδια χθες το βράδυ κρατώντας με ξύπνια ουσιαστικά μέχρι τις πέντε το ξημέρωμα- χωρίς κανένα προφανή λόγο και αιτία- και κοιμηθήκαμε μόνο 4 ώρες και αυτές στριμωγμένοι στον καναπέ. ( ο μπαμπάς μας κοιμάται πολύ βαριά και άτσαλα, μεγάλη ιστορία μπορώ να αφιερώσω ολόκληρη ανάρτηση....) 

Ξύπνησα κομμάτια κυριολεκτικά, με τα συμπτώματα της γρίπης που με τριγυρίζει μέρες τώρα πολύ πιο έντονα, (βήχας, πονόλαιμος, δέκατα- όνειρο ζω μην με ξυπνάτε), και σχεδόν ανίκανη να ισιώσω το κορμί μου. Το πρόγραμμα είναι όμως πρόγραμμα, και άπαξ και βάλω κάτι στο κεφάλι μου δύσκολα μου το βγάζεις... Αφού ήπια μονορούφι έναν έξτρα δυνατό καφέ, έφαγα πλούσιο πρωινό και έφτιαξα και την σπανακόπιτα που είχα βάλει στο... πρόγραμμα- (μην γελάτε τι θα τα έκανα τόσο σπανάκι και τόσα ζαρζαβατικά πλυμένα και καθαρισμένα από την προηγούμενη; Ε;),  έβαλα μπροστά για τα τελειώματα... 

Με ένα δίχρονο στο σπίτι εννοείται πως σκούπισμα, σφουγγάρισμα γίνονται επιτόπου. Βασικά με ένα δίχρονο στο σπίτι πρέπει να είσαι προετοιμασμένος πως μπορεί και να μην καταφέρεις και να κάνεις όσα θες. (δυο δωμάτια μας μείναν για αύριο). Αν όμως το βάλεις στο παιχνίδι, και το παρουσιάσεις και σαν παιχνίδι, η αλήθεια είναι πως δεν θέλει και πολύ για να περάσει, (το δίχρονο, όχι απαραίτητα εσύ), μια από τις πιο ξεχωριστές του μέρες! 

Ξεκινήσαμε με το να τον αφήσω να λερωθεί όσο περισσότερο μπορούσε όσο ανοίγαμε το φύλλο για την πίτα, εφόσον δεν είχα σκουπίσει και στρώσει ακόμη μιας δεν νομίζω να είμαι ξανά τόσο ανοιχτόμυαλη τώρα που μπήκαν τα χαλιά... Μετά όλα ήρθαν σχεδόν μόνα τους... Με το που στρώσαμε το δικό του χαλί πρώτα, (εννοείται!), το μαιμούδι άρχισε να τρέχει γύρω γύρω φωνάζοντας "Βόλτα, βόλτα", (καλέ γύρω από το χαλί τι δεν καταλαβαίνετε;;), ενώ αμέσως μετά έπεσε μπρούμυτα κακαρίζοντας από αυτή την αλλαγή στο δωμάτιο του και το γεγονός πως συμμετείχε και αυτός!

Όλα τα άλλα μετά ήταν απλά αναμενόμενα... Ο καναπές χωρίς τα μαξιλάρια ήταν ο απόλυτος στίβος για τρέξιμο, τα μαξιλάρια το απόλυτο κάστρο, τα χαλιά τα απόλυτα άλογα, (χοπ, χοπ, χοπ, πάνω σε όλα μέχρι να τα ανοίξουμε), ενώ όπως και όταν ξεστρώσαμε τα χαλιά έτσι και τώρα "βοήθησε" με το να κάθεται πάνω σε κάθε χαλί μέχρι να το βάλουμε στην σωστή μεριά, ξανατυλίγοντας ότι ξετύλιγαμε, χοροπηδώντας γενικά εδώ και εκεί σαν κατσίκι από την χαρά και την έλλειψη ύπνου νομίζω- μην ξεχνιόμαστε... 

Εκεί που θέλω να καταλήξω και παραληρώ στο ενδιάμεσο- συγνώμη αλλά το συνηθίζω αυτό όταν είμαι άρρωστη ...), είναι πως αν έχετε την υπομονή και την διάθεση να βγείτε και λίγο πέρα από τα χρονικά πλαίσια που υπολογίζετε και αν είστε διατεθειμένες να μην γίνουν  και όλα στην εντέλεια και να δείτε αμέσως σκορπισμένα παιχνίδια στο τακτοποιημένο σας σαλόνι, αξίζει πραγματικά να βάλετε και τα παιδάκια σας σε αυτό το "παιχνίδι" του στρωσίματος των χαλιών διότι θα διασκεδάσουν και θα νιώσουν πως αυτή η μέρα είχε πράγματι κάτι το διαφορετικό και ξεχωριστό! (και πιστέψτε με αν μπορώ εγώ να το κάνω- το απόλυτο control freak- τότε σίγουρα μπορείτε και εσείς!)

Όσο για σας,  θα βρεθείτε να βλέπετε τα πάντα μέσα από τα δικά τους μάτια και πράγματα που θεωρούσατε δεδομένα και δουλειές που θεωρούσατε βαρετές, τώρα αποκτούν άλλη διάσταση,  παιχνιδιάρικη, σχεδόν μαγική... (Ενώ σίγουρα θα γελάσετε πολύ και πηγαία...)

Δεν με πιστεύετε; Δοκιμάστε το!

(Εμάς η μέρα μας τελείωσε υπέροχα με τον καιρό να χαλάει απότομα, να ακούμε την βροχή και τα μπουμπουνητά, να ανάβουμε τα κεριά στο στρωμένο πλέον σπιτάκι μας, να καθόμαστε αγκαλιά με το μαιμουδάκι στον καναπέ και ενώ αυτό αποκοιμιέται αποκαμωμένο από τον ενθουσιασμό όλης της ημέρας, η μαμά να πίνει επιτέλους με ηρεμία αυτό το ζεστό καφεδάκι με κανέλα που τόσο αγαπάει...και να ονειρεύεται ήδη τα Χριστούγεννα...) 

Άντε παραλήρησα και σήμερα....

Όταν και ο μπαμπάς χάνει το μωρό του...

Θυμάμαι όταν χάσαμε το δεύτερο αγγελούδι μας, κάποια μέρα μετά από αρκετούς μήνες,  μου λέει ο Παναγιώτης πως τον πήρε τηλέφωνο η μητέρα του και τον ρώτησε πως είμαι- όπως έκανε σχεδόν καθημερινά για πολύ καιρό. Ο Παναγιώτης τότε της είπε: "Πάντα ρωτάς πως είναι η Γιάννα, πότε δεν ρωτάς πως είμαι εγώ" Και η μάνα του του αποκρίθηκε: "Για την Γιάννα είναι αλλιώς, είναι πιο δύσκολο". 

Δεν θα διαφωνήσω. Η μητέρα βιώνει με πολύ πιο έντονο τρόπο την απώλεια του μωρού της. Είναι αυτή που το ένιωθε κάθε στιγμή, είναι αυτή που το γέννησε, είναι αυτή που τώρα νιώθει τόσο άδεια και κενή. 

Όμως πονάει και ο πατέρας. Πολύ. Έχασε και αυτός το μωρό του. Είχε κάνει και αυτός όνειρα. Νιώθει και αυτός άδειος και κενός με τον δικό του τρόπο. 

Θυμάμαι το παράπονο με το οποίο μου το είπε ο Παναγιώτης. Θυμάμαι που κοιτούσε κάτω καθώς το έλεγε. 

Οι άντρες δεν εκφράζονται εύκολα. Δεν ξέρω αν είναι από την φύση τους ή αν απλά γαλουχούνται έτσι ώστε να είναι φαινομενικά πιο δυνατοί. Επίσης οι άντρες δεν κλαίνε τόσο εύκολα. Κάτι το οποίο είμαι σχεδόν σίγουρη πως γαλουχείται -δυστυχώς -κατ' αυτόν τον τρόπο. Είναι ο ρόλος τους να είναι οι δυνατοί, αυτοί που θα στηρίξουν την γυναίκα τους σε μια κοινή τους δυσκολία, αυτοί που θέλοντας και μη θα πρέπει να βγουν και πάλι στην εργασία, να φροντίσουν να γίνουν όλα όσα πρέπει να γίνουν. Πιθανότατα, σε κάποιο επίπεδο, το επιθυμούν και  οι ίδιοι - έτσι ώστε να ξεφύγουν, να προσπαθήσουν να βάλουν το πένθος τους για λίγες ώρες στο πίσω μέρος του μυαλού τους. Για να πάρουν και πάλι δυνάμεις ώστε να γυρίσουν σπίτι και να στηρίξουν μια γυναίκα που βουλιάζει στην Άβυσσο.... 

Θέλετε όμως να σας πω τι κάνει ο άντρας; Τι έκανε ο δικός μου ο άντρας όταν βιώσαμε την απώλεια; 

Ο άντρας μου ήταν αυτός που καθόταν έξω από το χειρουργείο και αγωνιούσε να είμαστε και οι δυο καλά, την στιγμή που όλοι οι άλλοι αγωνιούσαν κυρίως να είμαι εγώ καλά. Ήταν αυτός που ήξερε πως για μένα το πιο σημαντικό ήταν να είναι καλά πρώτα το παιδί μας και μετά εγώ. 

Ο άντρας μου ήταν αυτός που μου είπε πρώτος με τρεμάμενη φωνή, "Να μας ζήσει, είναι ένας κούκλος", και ας το είδε να το παίρνουν μακρυά μας μέσα σε μια θερμοκοιτίδα. Ήταν αυτός που έτρεξε δίπλα στο αγγελούδι μας στη ΜΕΝΝ, που παρακολούθησε την μαία να αεροβαφτίζει το μωρό μας. Ήταν αυτός  που είδε το αγγελούδι μας να παίρνει την τελευταία του πνοή. Αυτός που ήταν δίπλα του εκείνη την ώρα...

Ο άντρας μου ήταν αυτός που έπρεπε να μου πει πως χάσαμε το παιδί μας. Το δυσκολότερο πράγμα που έχει κάνει στην ζωή του- μου είπε. Ήταν αυτός που δεν πρόλαβε να κλάψει διότι έπρεπε να τρέξει και να βγάλει πιστοποιητικό γέννησης και θανάτου, αυτός που την ίδια μέρα πριν  προλάβει να δει καν εμένα, έπρεπε να μεταφέρει το μωρό μας, το αγγελούδι μας στην παθοανατομολόγο, ένα ταξίδι δυόμιση ωρών. (είναι αυτός που ποτέ δεν θα με συγχωρέσει που δεν τον άφησα να πάει ο ίδιος και το πρώτο μας αγγελούδι για νεκροψία). 

Ο άντρας μου ήταν αυτός που μέσα στον πόνο και την θλίψη, θυμήθηκε τις συμβουλές που είχε διαβάσει μετά τον χαμό του πρώτου μας αγγελουδιού για το πως να διαχειριστούμε το πένθος και φρόντισε να βγάλει 3 φωτογραφίες το μωρό μας. Μια κίνηση για τον οποίον θα τον ευγνωμονώ για όλη μου τη ζωή. Ήταν αυτός που την ίδια μέρα, πριν κλείσουν 24 ώρες που είχαμε χάσει το παιδί μας, γύρισε στην κλινική- εκεί που κοιμόταν ούτως ή άλλως για δυόμιση μήνες που νοσηλευόμουν- κόλλησε την πολυθρόνα στο κρεβάτι, μου έπιασε το χέρι και απλά κοιταχτήκαμε. Κοιταχτήκαμε γνωρίζοντας πως δεν είχαμε τίποτα να πούμε παρά μονάχα να νιώσουμε. Ξέραμε πως ο πόνος μας ήταν κοινός και βαθύς. Ξέραμε πως ποτέ ξανά δεν θα ήμασταν οι ίδιοι. 

Ο άντρας μου ήταν αυτός που φρόντισε τα πάντα για την ταφή, που παρακολουθούσε να ντύνουν το μωρό μας όπως είχαμε θελήσει, αυτός που μου το έφερε πάλι πίσω. Αυτός που το κουβάλησε μέσα στο τόσο δα "κουτάκι"¨του για την τελευταία του κατοικία... Είναι αυτός που με άκουγε τα βράδια να κλαίω και μου χάιδευε στοργικά την πλάτη, αυτός που σήκωνε τα τηλέφωνα και έλυνε απορίες για να μην το κάνω εγώ, αυτός που πήγαινε κάθε μέρα να ανάβει το καντηλάκι στο κοιμητήριο μέχρι να βρω δυνάμεις να βγω εγώ από το σπίτι. Ο άντρας μου ήταν αυτός που έπρεπε κάθε μέρα να απαντάει στην ίδια ερώτηση: 

"Είναι καλά η Γιάννα;" 

Και ποτέ στην ερώτηση αν είναι καλά ο ίδιος. 

Γιατί δεν ήταν. Και το γνωρίζω καλά. 

Αυτός ο άντρας δεν είναι μόνο ο δικός μου. Πιθανότατα είναι κάθε άντρας που έχει χάσει το μωρό του πριν προλάβει καν να το κρατήσει στην αγκαλιά του. Αυτός ο άντρας έγινε πατέρας. Και καλείται και αυτός μαζί με την μητέρα να αντιμετωπίσει την χειρότερη εκδοχή του ρόλου που δεν πρόλαβε καν να αρχίσει. Του πατέρα που χάνει το παιδί του. 

Μπορεί ο πατέρας να μην κυοφορεί, να μην το γεννάει  και να μην το νιώθει κάθε ώρα και στιγμή. Όμως είναι αυτός που ακουμπάει το χέρι στην κοιλιά της γυναίκας του και λαχταράει να νιώσει αυτή την πρώτη κλωτσιά. Είναι αυτός που αγχώνεται, τρέχει, φροντίζει να προσφέρει ένα καλύτερο μέλλον για την οικογένεια του τώρα που μεγαλώνει. Είναι αυτός που έχει την γυναίκα του στα όπα όπα για να μην κουράζεται και να μην στεναχωριέται σε αυτή την τόσο ιερή στιγμή της ζωής της. 

Είναι αυτός που από την φύση του θεωρεί πως ο ρόλος του είναι να προστατέψει το μωρό του. Και νιώθει ανεπαρκής διότι απέτυχε. Στα δικά του μάτια, απέτυχε. Είναι αυτός που θέλει να κλάψει, να ουρλιάξει- μα δεν μπορεί. Πρέπει- είναι ο ρόλος του- να δώσει δύναμη στην μητέρα. Αυτή το γέννησε άλλωστε. Αυτή πονάει περισσότερο- όλοι το λένε. Είναι αυτός που δεν μπορεί να μιλήσει για αυτό- ποιος θα τον ρωτήσει; 

Θέλετε όμως να σας πω κάτι; Πονάει και αυτός. Πολύ. Ίσως με έναν πιο επώδυνο τρόπο από την μητέρα. Διότι δεν είναι στην φύση του, δεν γνωρίζει πως να αντεπεξέλθει σε τόσο δυνατά συναισθήματα. Δεν μπορεί καν να εκφραστεί. "Δεν του επιτρέπεται" από τα κοινωνικά πλαίσια και πρότυπα. Κρατάει λοιπόν αυτό τον πόνο μέσα του φυλακισμένο για να μην τον φορτώσει πάνω στην γυναίκα του, για να μην κριθεί, να μην χαρακτηριστεί αδύναμος. 

Και πόνος που δεν εκφράζεται, πόνος που συσσωρεύται θα έρθει η στιγμή που θα σχηματιστεί σαν έναν τεράστιο κυκλώνα και θα γκρεμίσει ότι βρει μπροστά του. Την  επόμενη φορά λοιπόν που θα μάθετε για κάποιο ζευγάρι που έχασε το μωρό του,  κοιτάξτε και αυτόν τον πατέρα στα μάτια, πείτε του πόσο λυπάστε για την απώλεια του, ευχηθείτε του να αναρρώσει η γυναίκα του και σωματικά και συναισθηματικά. Και μετά ρωτήστε τον. "Εσύ πως είσαι; Μπορώ να κάνω κάτι για σένα;" Μπορεί να μην μιλήσει, να μην ζητήσει τίποτα. Μα θα έχει νιώσει πως κάποιος αναγνώρισε πως πενθεί και αυτός. 

Όσο για σένα μανούλα που πονάς... Εσύ που έχασες το μωρό σου, το αγγελούδι σου, ένα κομμάτι από τον εαυτό σου και την ζωή σου...  Αλλά και όσο για σένα μπαμπά που πονάς και που έχασες το μωρό σου, το αγγελούδι σου, ένα κομμάτι από τον εαυτό σου και την ζωή σου... Ξέρεις τι λένε... 

Αυτή η δοκιμασία είτε θα διαλύσει ένα ζευγάρι, είτε θα το ενώσει περισσότερο από ποτέ. Αν θέλετε να είστε από αυτούς που θα ενώσει με ένα τρόπο πέρα από κάθε λογική... Μιλήστε. Πολύ. Εκφραστείτε για τα πάντα. Μην τα κρατάτε μέσα σας. Κλάψτε. Αγκαλιά.  Δεν ξέρετε πόσο θα λυτρωθείτε. Μοιραστείτε όλα σας τα συναισθήματα, παράπονα, όλες τις ενοχές και την απελπισία. Είστε μαζί σε αυτό. Κανείς άλλος δεν ξέρει τι βιώνετε, τι περνάτε. Μόνο εσείς. Έχετε ο ένας το άλλον σε αυτό και ο ένας πρέπει να στηριχτεί στον άλλον. 

Πιστέψτε με. Ξέρω. 

Ο Οκτώβρης είναι μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Σπάσε την σιωπή. Βοηθήστε τους να σπάσουν τη δική τους σιωπή. 

Οκτώβριος. Ο μήνας της απώλειας. Για όλα τα αγγελούδια που έμαθαν να πετάνε, πριν μάθουν να περπατάνε...

Πως να εξηγήσω το συναίσθημα του να χάνει μια μητέρα το μωρό της; Πως να περιγράψω πως είναι να μένεις έγκυος, να κάνεις όνειρα και αυτά να γκρεμίζονται; Πως να δώσω να καταλάβει κανείς πως είναι να γεννάς το παιδί σου μα ποτέ να μην το κρατάς αγκαλιά; 

Πόσο άδεια να σας εξηγήσω πως νιώθεις την αγκαλιά σου, την καρδιά σου, πόσο άδειο είναι το κορμί σου και το μυαλό σου; Πόση απελπισία αισθάνεσαι, πόση οργή, πόσες ενοχές, (Θεέ μου, αυτές οι ενοχές...), πως σε περιτριγυρίζει προκλητικά η παραφροσύνη, το σκοτάδι, η κατάθλιψη, η πλήρης αδιαφορία για κάθε τι άλλο... 

Πως να σας δώσω να καταλάβετε πόσο δύσκολο είναι για αυτή την μανούλα να βλέπει άλλες μανούλες αγκαλιά με τα μωρά τους; Πόσο δύσκολο της είναι να εξηγήσει πως νιώθει. Πόσο πληγώνεται όταν ο περίγυρος φέρεται λες και δεν ήταν ποτέ έγκυος, λες και δεν γέννησε ποτέ. Λες και δεν είναι μητέρα. 

Θέλετε όμως να σας πω κάτι; 

Είναι μητέρα. Είναι τόσο, μα τόσο πολύ μητέρα. Διότι πριν καλά καλά καταφέρει να βιώσει τον ρόλο της- αυτόν που για χάρη του θα έμπαιναν σε δεύτερη μοίρα όλοι οι υπόλοιποι ρόλοι της ζωής της- καλείται να βιώσει έναν άλλον ρόλο. Αυτόν της μητέρας που έχασε το παιδί της. 

Διότι έχασε το παιδί της. Μπορεί εσύ να μην το είδες, να μην το γνώρισες, μπορεί να μην το είδε καν η ίδια. Μπορεί να μην έχει αναμνήσεις κοινής ζωής μαζί του, να μην ξύπνησε μέσα στην νύχτα για να το ταΐσει, να μην το άκουσε να λέει για πρώτη φορά μαμά, να μην το είδε να κάνει τα πρώτα του βήματα.... Αυτό όμως δεν αφαιρεί από τον πόνο της. Με κάποιο τρόπο, προσθέτει στον πόνο της. Έχασε τόσες πρώτες φορές... Σκέψου το. 

Σκέψου πως μπορεί να νιώθει... 

Ποτέ κανείς δεν θα δείξει τον απαραίτητο σεβασμό στο πένθος της. Κανείς δεν θα αναφέρεται στο μωρό της με το όνομα του- ακόμα και αν πρόλαβε να του δώσει όνομα. Ποτέ κανείς δεν θα της ζητήσει να δει φωτογραφία του- αν έχει- και αν τύχει και την δει, θα προσπαθήσει να την αγνοήσει.

Πως να σου εξηγήσω πως όταν αυτή την γυναίκα την ρωτάνε αν έχει παιδιά δεν ξέρει τι να απαντήσει... 

Γιατί θέλει να φωνάξει: "ΝΑΙ ΈΧΩ!" Μα ξέρει πως θα ακολουθήσουν και άλλες ερωτήσεις... Και βλέμματα οίκτου και αμηχανίας. Ξέρει πως μπορεί να ακούσει και κάτι που θα την πληγώσει. Κάτι που θα υποτιμήσει το πένθος της, την απώλεια της... 

Και δεν θέλει.  

Αντίθετα λοιπόν απαντάει με μια παύση και σχεδόν ψιθυριστά... "Όχι, δεν έχω". Και την ίδια στιγμή νιώθει αφόρητες τύψεις. Διότι νιώθει λες και απαρνήθηκε το παιδί της, λες και δεν το γέννησε... 

Αυτή η γυναίκα, ακόμα και αν κάνει και άλλο παιδί, ακόμα και αν κάνει πολλά παιδιά, ποτέ δεν θα ξεχάσει το παιδί που έχασε. Μέσα στην καρδιά της πάντα θα το μετράει μαζί με τα άλλα. Αυτή η γυναίκα θα κρατάει το μωρό της αγκαλιά και σε ανύποπτες στιγμές, θα κλαίει... Θα κλαίει για όλες αυτές τις αγκαλιές που έχασε με το άλλο της μωρό. Αυτή η γυναίκα πάντα θα αναρωτιέται... Πάντα θα φαντάζεται τι θα γινόταν αν... 

Αυτή η γυναίκα είναι μητέρα. Μητέρα ενός αγγέλου. Και δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι ιερότερο από αυτό. 

Μια στις τέσσερις γυναίκες βιώνει αυτού του είδους την απώλεια. Μια στις τέσσερις. Αυτή η γυναίκα είμαι εγώ, είσαι εσύ. Και αντί να το φωνάζουμε, σιωπούμε. Αντί να είμαστε περήφανες  που τα καταφέραμε, νιώθουμε ενοχές. Αντί να δείχνουμε τον πόνο μας, τον κρύβουμε. 

Όχι. Όχι πια. Όσο δεν μιλάμε για αυτό- δεν θα πάψει να είναι ταμπού. Δεν θα πάψει να υπάρχει άγνοια. Ο κόσμος θα συνεχίσει να συμπεριφέρεται με αγένεια και αδιαφορία. 

Δεν νοείται να χάνω το μωρό μου και ο γιατρός να μην μου επιτρέπει να το δω, να το κρατήσω. Οφείλει να μου δώσει τον χρόνο που μου αναλογεί με το παιδί μου. Δεν νοείται να θεωρείται παράλογο να θέλω μια φωτογραφία του μωρού μου. Ναι. Ακόμα και αν έχει ήδη φύγει. Πως θα διατηρήσω ζωντανή την μνήμη του; Πως να μην ξεχάσω την εικόνα του- που θα είναι πολύτιμο φυλαχτό για μένα για μια ζωή. Δεν νοείται να μην αναλαμβάνουν τα γραφεία τελετών την κηδεία του- αεροβαφτισμένου- μωρού μου. Δεν νοείται να υπάρχει τέτοια άγνοια που η κουβέντα που ακούς για παρηγοριά είναι: "Πάμε για άλλα"...

Μιλάμε για το παιδί μου. Το αίμα μου. Την ζωή μου. Ποιος λέει τέτοια λόγια; 

Ο Οκτώβρης είναι μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Ενημερώσου. Ευαισθητοποιήσου. Κοίτα δίπλα σου... Υπάρχουν πολλές περισσότερες μανούλες αγγέλων από όσες φαντάζεσαι... 

Όσο για σας γλυκιές μανούλες αγγέλων... 

Μιλήστε. Ενημερώστε. Ευαισθητοποίηστε εσείς. Ξέρω πολύ καλά πως έχετε την δύναμη. Την έχετε διότι βιώσατε το αδιανόητο και όμως στέκεστε ακόμα όρθιες. Φωνάξτε. 

Για να σας βλέπουν, όπως λέω πάντα, από εκεί ψηλά τα αγγελούδια σας και να λένε όλο περηφάνια: "Την βλέπεις; Αυτή είναι η μανούλα μου". 

Εγώ είμαι η Γιάννα, περήφανη μαμά δυο αγγέλων- ενός κοριτσιού και ενός αγοριού. Της μπουμπούς μας που θα βαφτιζόταν Χριστίνα και του πρίγκηπα μας που βαφτίστηκε Δημήτρης. Μαμά άλλων ενός αγγέλου από παλίνδρομη κύηση και άλλων δύο μια αποβολή στην 7η εβδομάδα και μια στην 10η. Είμαι όλα τα "πρόσωπα" αυτού του μήνα.

Εγώ για όλο τον Οκτώβριο θα "φοράω" τα χρώματα της απώλειας μου. Θα φορώ γαλάζιο και ροζ. Εσύ; Θα ακολουθήσεις; 

Μανούλα που πονάς... Γράψε την ιστορία σου- μόνο για σένα. Μου το υπόσχεσαι;

Επικοινωνώ εδώ και λίγο καιρό μέσω e-mail με μια αρκετά φρέσκια μανούλα αγγέλου η οποία με έχει αγγίξει βαθιά στην καρδιά, όπως άλλωστε κάθε μανούλα που μου έχει εμπιστευτεί, αυτά τα σχεδόν δυο χρόνια που διατηρώ το μπλογκ, την ιστορία της, τον πόνο της, τις ανησυχίες και αμφιβολίες της. 

Με την Ηρώ ωστόσο επικοινωνώ σχεδόν πιο συχνά από ότι επικοινωνώ με φίλους στην "πραγματική" μου ζωή και έχει αρχίσει να προσπαθεί να γράψει την ιστορία της, όπως παρότρυνα μέσα από την σελίδα, για να ακουστεί η φωνή της και να κάνει και αυτή την διαφορά στην ζωή μιας άλλης κοπέλας. 

Σήμερα λοιπόν με ενημέρωσε πως έχει αρχίσει να γράφει μα δεν ξέρει αν θα τα καταφέρει, αν θα την ολοκληρώσει διότι την πονάει τόσο μα τόσο πολύ. 

Όπως λοιπόν απάντησα στην ίδια, θα το πω και σε σας. Και απευθύνομαι σε όποια μανούλα διστάζει να γράψει την ιστορία της για τον ίδιο ακριβώς λόγο. 

Το ξέρω πως πονάει. Σας ορκίζομαι, κάθε- μα κάθε- φορά που γράφω ένα κείμενο σχετικά με την νεογνική απώλεια, κλαίω. Δεν βουρκώνω, δεν συγκινούμαι, κλαίω. Και ο κόμπος στον λαιμό είναι εκεί, παρόν, από την αρχή μέχρι το τέλος. 

Το πρώτο μου κείμενο σχετικά με την ιστορία μου, μου πήρε μια βδομάδα να το γράψω. Και έκλαιγα κάθε μέρα. Μα, μετά, ήρθε και η λύτρωση. Σαν να έφυγε ένα "βάρος" από πάνω μου. Δεν ήθελα να μιλήσω τόσο αναλυτικά για αυτό μπροστά σε κάποιον φοβούμενη τις αντιδράσεις, τόσο τις δικές μου όσο και του άλλου ατόμου, (σε αντίθεση με ότι μάλλον φαίνεται δεν είμαι και τόσο άνετη στις έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις μπροστά σε τρίτους), οπότε το γράψιμο μου έδωσε την πολυτέλεια να το κάνω χωρίς να ανησυχώ καθόλου για αυτό. 

Αυτό που προσπαθώ να πω είναι το εξής: Δεν με αφορά καθόλου αν θα γράψετε την ιστορία σας για να την στείλετε σε μένα για να την αναρτήσω. Θα το ήθελα, για να ακουστούν και άλλες φωνές, μα μόνο για αυτό. Με αφορά όμως να γράψετε την ιστορία σας ακόμα και αν είναι μονό για εσάς. Γράψτε την λες και θα την διαβάσει όλος ο κόσμος, γράψτε την λες και θα την διαβάσει το αγγελούδι σας, γράψτε την  λες και θα την διαβάσει ο πληγωμένος σας εαυτός, αυτός που τόσο καλά κρύβετε... Μα, γράψτε την. Μετά κλείστε την σε ένα συρτάρι και πάρτε μια βαθιά ανάσα. Καθαρίστε το κεφάλι σας και ξαναδιαβάστε την. Και κλάψτε ελεύθερα. Κλάψτε πολύ. Μόλις ηρεμήσετε, μόλις βγάλετε όλη την συσσωρευμένη ένταση από μέσα σας, θα έρθει και η γαλήνη.  

Σας το υπόσχομαι. 

Εσείς μου υπόσχεστε ότι θα το κάνετε;