Μια θάλασσα δάκρυα...

 Καθώς επέστρεφα σήμερα από το περπάτημα, πέρασα δίπλα από ένα αυτοκίνητο. Ήταν λοξά  παρκαρισμένο στην άκρη της θάλασσας. Εκ πρώτης όψης μου φάνηκε σαν να είδα μέσα μια γυναίκα που γελούσε τρανταχτά ενώ μιλούσε στο τηλέφωνο, μιας και ήταν μόνη. Κοιτώντας όμως πιο προσεκτικά, είδα μια γυναίκα που έκλαιγε με λυγμούς. Έκλαιγε τόσο σπαρακτικά που ούτε την ένοιαζε ποιος μπορεί να την έβλεπε, μα ούτε και έβλεπε- τα μάτια κλειστά και γεμάτα δάκρυα, ακολουθούσαν την πληγωμένη της καρδιά. Με άγγιξε η στάση της. Δεν ήταν σκυφτή. Ούτε κουλουριασμένη. Ήταν σχεδόν ξαπλωτή, έχοντας αφεθεί εντελώς στην δίνη των συναισθημάτων της.  

Παλαιότερα, αν έβλεπα κάτι τέτοιο μπορεί να ανησυχούσα... Να έβαζα με το μυαλό μου χίλια δυο περίπλοκα και τραγικά σενάρια που μπορεί να έφταναν μια γυναίκα σε αυτή τη θέση. Τώρα όμως ξέρω καλύτερα. 

Ξέρω πως μπορεί πολύ απλά να ήταν μια μητέρα/ σύζυγος/ κόρη/ αδελφή/ σύντροφος, που έφτασε στα όρια της. Από κούραση. Είτε σωματική, είτε ψυχική, είτε πνευματική. Από απογοήτευση. Από απλές δυσκολίες στην καθημερινότητα που όμως συσσωρεύονται και φαντάζουν βουνό. Από θλίψη για τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Από τις ίδιες της τις ενοχές. Μια γυναίκα που απλώς ξεπέρασε τα όρια και αφέθηκε στον χείμαρρο.τους.  

Και είναι σαν να βλέπω τι επακολούθησε και ας συνέχισα το περπάτημα μου. Αυτή η γυναίκα σκούπισε τα δάκρυα της. Ανασκουμπώθηκε. Έριξε μια ματιά στον καθρέφτη ώστε να κρύψει και το τελευταίο ίχνος αυτού του ξεσπάσματος, ίσως έφτιαξε και λίγο τα μαλλιά της, έβαλε μπροστά και επέστρεψε- ακόμα πιο δυνατή και ας μην το ένιωθε τη συγκεκριμένη στιγμή- στην καθημερινότητα της. Χωρίς κανείς άλλος, ίσως πέρα από την ίδια και εμένα που έτυχε να δώσω λίγη παραπάνω σημασία, να γνωρίζει ότι και αυτή σπάει. Έχει όρια. Όρια που τα δοκιμάζει διαρκώς αγνοώντας τα. Μέχρι που μια μέρα, το φράγμα των ορίων σπάει, από μόνο του σχεδόν, πλημμυρίζοντας τα πάντα στο πέρασμά του. 

Θάλασσα η κάθε γυναίκα. Που μετά από μια ισχυρή αντάρα, τα νερά της είναι πιο γαλήνια από ποτέ. Άλλωστε, όπως λένε, το πρώτο μάθημα που μαθαίνουμε στη ζωή είναι πως το να κλαίς είναι ένδειξη ότι είσαι ζωντανός. Μεγάλη ευλογία να μπορεί ακόμα η καρδιά σου να κλάψει... Διότι μετά έρχεται και η γαλήνη... 

Πόση αφθονία και μαγεία μπορεί να "αντέξει" ένα παιδί;

 Σαν παιδί μεγάλωσα μέσα στην αφθονία. Πραγματικά. Βλέπετε ο πατέρας μου μεγάλωσε σε ένα πολύ φτωχό σπιτικό- του έλειψε το ίδιο το φαγητό πόσο μάλλον οι "περιττές" πολυτέλειες- έτσι όταν πλέον ήταν ο ίδιος υπεύθυνος για την ζωή του, όταν κατάφερε όχι μόνο να σταθεί στα πόδια του μα να γίνει και ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας, τότε ορκίστηκε πως ποτέ ξανά δεν θα έχει όλες αυτές οι ελλείψεις που είχε σαν παιδί. Ούτε αυτός, ούτε κανείς από την οικογένεια του.

Ο πατέρας μου ακόμα και σήμερα, θα αγοράσει μια δεκάδα σοκολάτες- μόνο και μόνο για να τις έχει εκεί μπροστά του και να τις βλέπει. Τόσο δυνατός ήταν ο ψυχολογικός αντίκτυπος αυτής της έλλειψης στην παιδική του ηλικία. Σαν παιδιά λοιπόν μας καλόμαθε. (Και δεν χρησιμοποιώ τυχαία την λέξη καλόμαθε αντί για κακόμαθε). Τα χέρια του ήταν πάντα γεμάτα λιχουδιές. Δεν μας αρνήθηκε τίποτα. (Τίποτα που να μην είναι παράλογη απαίτηση- ανάλογη πάντα της ηλικίας μας). Τα Χριστούγεννα το δέντρο μας είχε ένα βουνό δώρα. Όταν βγαίναμε για ψώνια έλεγε πάντα της μητέρας μου "Κοίτα μην γυρίσουν τα παιδιά πίσω με παράπονο". Και δεν γυρνούσαμε ποτέ με παράπονο. Πάντα με το χαμόγελο.

Εκτός όμως από τα γεμάτα χέρια του, ήταν και η αγκαλιά του πάντα ανοιχτή για να χωθείς μέσα. Ήταν πάντα πρόθυμος να ακούσει τον προβληματισμό σου με σοβαρότητα. Ήταν όμως και αυστηρός. Απαιτούσε να είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας. Να σεβόμαστε και να εκτιμούμε ότι έχουμε. Μας έβαλε από μικρές μέσα στην οικογενειακή επιχείρηση για να κατανοήσουμε με πόση δυσκολία βγαίνουν τα λεφτά που μας έδειχνε να σκορπά με τόση ευκολία. Οι πράξεις μας είχαν επιπτώσεις. Είχε όμως βαρύτητα και η γνώμη μας. Στα οικογενειακά συμβούλια που έκανε πάντα πριν μια μεγάλη απόφαση ή κατά την διάρκεια ενός σημαντικού γεγονότος- συμπεριλάμβανε πάντα και εμάς. Την άποψη μας. Μας έμαθε ότι αυτή έχει βαρύτητα- παρά το γεγονός πως ήμασταν μόνο παιδιά.

Και ακόμα και τώρα, που εγώ είμαι πλέον 40 χρόνων γαϊδούρα, τα χέρια του είναι πάντα γεμάτα και η αγκαλιά του πάντα ανοιχτή. Ακόμα και τώρα θα μου φέρει σακούλες πράγματα στο σπίτι, θα μου στείλει έτοιμο φαγητό που θα έχει μαγειρέψει, θα με πάρει τηλέφωνο μόνο και μόνο για να μου τραγουδήσει "Σ' αγαπάω μ'ακουουους;;;;!!" και όταν βρεθούμε θα απαιτήσει την αγκαλιά στην οποία θα με κλείσει ασφυκτικά μέσα. Και όπως ακριβώς εκτιμώ βαθιά όλες τις ευλογίες και αφθονίες της ζωής μου στο παρόν- έτσι τις εκτιμούσα και σαν παιδί. Δεν είναι τυχαίο που έχω σε άριστη κατάσταση όλα μου τα παιδικά αντικείμενα- διαθέσιμα για το μαϊμούδι και την βρωμούσα. Και τις εκτιμούσα παρότι "κολυμπούσα" μέσα σε αυτές.

Πολλές φορές λοιπόν, μας έχουν εκφράσει την αντίθετη άποψη τους σχετικά με την υπερβολή με την οποία γεμίζουμε δώρα τον Δημήτρη Γεράσιμο- ενίοτε έχουμε κατηγορηθεί και για αυτό. Σέβομαι την αντίθετη άποψη. Πραγματικά. Δεν υπάρχει ιερότερο πράγμα από ένα παιδί που τρέχει στην αγκαλιά του γονιού του ακόμα και όταν τα χέρια του είναι άδεια. Μα δεν υπάρχει και μεγαλύτερη κατάκτηση από το να τρέχει ένα παιδί στην αγκαλιά του γονιού του ακόμα και όταν τα χέρια του είναι είτε άδεια, είτε γεμάτα. Και εμείς, προς το παρόν, αυτό το έχουμε πετύχει.

Δεν μιλώ για τις περιπτώσεις όπου η οικογένεια δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να φέρει την υλική υπερβολή στην ζωή ενός παιδιού. Εννοείται. Μιλάω για τις οικογένειες που επιλέγουν την "λιτότητα" ακόμα και αν η οικονομική άνεση υπάρχει. Δεν κρίνω και φυσικά δεν "δικαιολογούμαι" για την δική μας επιλογή- εφόσον θέλουμε και μπορούμε είναι ανεφέρετο δικαίωμα μας. Μπορώ όμως μέσα από την ιστορία μου, να αιτιολογήσω γιατί έχουμε επιλέξει αυτόν τον δρόμο και για ποιους λόγους πιστεύω βαθιά πως δεν θα επηρεάσει αυτή η επιλογή μας αρνητικά την προσωπικότητά του.

Δεν θα τον επηρεάσει γιατί δεν τον λούζουμε μόνο στα δώρα και τα υλικά αγαθά. Τον λούζουμε με αγάπη, σεβασμό και ενσυναίσθηση. Κουβεντιαζουμε μαζί του για τα ΠΑΝΤΑ με πάσα ειλικρίνεια. (ανάλογα φυσικά με την ηλικία του). Του δίνουμε άφθονο προσωπικό χρόνο μαζί μας. Του μαθαίνουμε μέσα από την βιωματική μάθηση, (αυτό σημαίνει πως τον συμπεριλαμβάνουμε σε όλα όσο είναι αυτό δυνατόν) - πόσο δύσκολα βγαίνουν τα λεφτά, πόση προσπάθεια θέλει να συντηρείς ένα σπιτικό, μέχρι και με πόσο κόπο και διαρκή αναζήτηση προσπαθούμε να γινόμαστε καλύτεροι γονείς. Παραδεχόμαστε τα λάθη μας, αλλά ταυτόχρονα είμαστε αυστηροί μαζί του αν παρεκκλίνει από τα πιο σημαντικά- για εμάς- κριτήρια ανατροφής. Τον σεβασμό προς τους ανθρώπους πάνω από όλα μα και προς τα υλικά αγαθά, (καλώς ή κακώς τα έχουμε ανάγκη) και κατά συνέπεια το να εκτιμάει πάντα αυτές ακριβώς τις ευλογίες.

Στην τελική, πέρασα μέσα από την κόλαση για να αποκτήσω αυτό το παιδί. Έμαθα από πρώτο χέρι πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ούτε καν το αυριανό ξημέρωμα. Σκοπεύω λοιπόν, όσο ζω και ανασαίνω, αυτό το θαύμα που μπήκε στην ζωή μου και την γέμισε μαγεία, να το γεμίζω και εγώ με την σειρά μου μαγεία. Μέχρι που να μου πει φτάνει! Γιατί όση μαγεία και να του δώσω- πάλι δεν θα φτάσω αυτή που χαρίζει αυτός καθημερινά σε εμένα...

Πρώτη δημοτικού. Ένα μπλε μολύβι δαγκωμένο....

Η πρώτη δημοτικού- για μένα προσωπικά- ήταν πολύ πιο εύκολη συναισθηματικά από το νήπιο το οποίο υπήρξε η πρώτη μου προσαρμογή στον κόσμο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης,  κυρίως στο θέμα της καθημερινής απουσίας του παιδιού από το σπίτι- πράγμα για το οποίο είχα μιλήσει εδώ.  Μου έλειπε και πάλι το μικράκι μου, μα είχα βρει τις ισορροπίες μου τον προηγούμενο χρόνο , ξαναγνωρίζοντας την Γιάννα, ξεκινώντας ξανά την εργασία μου με μερική απασχόληση, βάζοντας την ζωή μου σε πρόγραμμα με τα καινούργια δεδομένα. Αν με δυσκόλεψε κάτι ήταν το γεγονός πως υπήρχαν πολλοί εκπαιδευτικοί με τους οποίους ήθελα να αλληλεπιδράσω σχετικά με την πορεία του μικρού και συγκεκριμένες μέρες για να το κάνω, σε αντίθεση με το νήπιο όπου έστω και το καλημέρα ήταν καθημερινό και έδινε μια άλφα γαλήνη στην ψυχή μου. Ωστόσο τους συμπάθησα όλους- ακόμα και κάνα δύο με τους οποίους δεν κατάφερα να ανταλλάξω ούτε ένα καλημέρα, (μιας και μέσα από τις διηγήσεις του παιδιού αντιλαμβανόμουν πολλά)- με αποκορύφωση την δασκάλα του η οποία ήταν τόσο γλυκιά και προσεγγίσιμη, αυστηρή τόσο- όσο, η ιδανική αρχή για το μικράκι μου. 

Ο Δημήτρης Γεράσιμος από την άλλη, το βίωσε διαφορετικά. Ήταν εύκολη η προσαρμογή του όσον αφορούσε τις ώρες που έλειπε από το σπίτι και τις φιλίες του- η αρχή είχε γίνει ήδη στο νήπιο- δυσκολεύτηκε όμως λίγο στην υποχρέωση του διαβάσματος - γεγονός που ίσως είχε αντίκτυπο στην μοναδική εξωσχολική δραστηριότητα που είχε όλα τα προηγούμενα χρόνια, αυτή της μουσικής έκφρασης. Μετά τα Χριστούγεννα ήμασταν πλέον σίγουροι ότι αυτό το κεφάλαιο της ζωής του είχε κλείσει για αυτόν από την προηγούμενη κιόλας χρονιά- εγώ αρνιόμουν να το δω- απλώς οι καινούργιες του υποχρεώσεις ήταν που προκάλεσαν τις έντονες αντιδράσεις που με βοήθησαν να το διαπιστώσω.   Το κολύμπι ήταν η μόνη δραστηριότητα που δέχτηκε να κάνει παράλληλα με την πρώτη δημοτικού- το οποίο εξελίχθηκε σε μεγάλη αγάπη- μα αυτό είναι μια ανάρτηση από μόνη της. 

Κατά την διάρκεια της πρώτης δημοτικού ανακάλυψα μια ακόμα πλευρά του χαρακτήρα του μικρού. Αυτή της τελειομανίας. Μια ιδιότητα που ούτε αγαπώ, μα ούτε και μισώ. Ίσως μάλιστα να την προτιμώ από την αδιαφορία. Ήταν όμως αυτή ακριβώς η πλευρά του χαρακτήρα του που τον δυσκόλεψε κατά την διάρκεια της επαφής του με την πρώτη τάξη του εκπαιδευτικού συστήματος. Δεν είχε σημασία αν ήταν κουρασμένος και τον παρότρυνα να συνεχίσει μετά από ένα διάλειμμα τις ασκήσεις του. Ο ίδιος ήθελε να τις τελειώσει το συντομότερο δυνατόν- ακόμα και τις μέρες, γιατί υπήρξαν και αυτές, κυρίως στην αρχή της χρονιάς- που σχεδόν έκλαιγε από απελπισία. Δεν είχε σημασία αν καθόμουν μαζί του να τον βοηθήσω. Οι συστάσεις της δασκάλας ήταν να μελετούν μόνοι τους και αυτό ακριβώς σκόπευε να κάνει παρότι κάποιες φορές του στοίχιζε σε διπλάσιο σχεδόν χρόνο. Δεν είχε σημασία αν είχε ήδη κάνει τα γράμματα στις ασκήσεις- αν όταν έλεγχε για λάθη δεν του άρεσαν, τα έσβηνε ένα ένα για να τα γράψει από την αρχή. Το ίδιο πάθος έδειχνε σε όλα τα μαθήματα- ακόμα και όταν κάποιος δάσκαλος θα έλειπε και θα μοιράζονταν σε άλλες τάξεις- αυτός  ερχόταν το μεσημέρι γεμάτος γνώσεις από μαθήματα μεγαλύτερων τάξεων σχετικά με ιστορία, γαλλικά και γεωγραφία! Μόλις όμως τελείωνε τα μαθήματα του, ήταν το ζωηρό και παιχνιδιάρικο παιδί που πάντα γνώριζα- ένα που προσπαθούσε να χωρέσει τις ώρες παιχνιδιού που έχασε, σε όσες του απέμειναν. 

Και κάπως έτσι φτάσαμε σε έναν βίαιο αποχωρισμό τις αρχές Μαρτίου- λόγω covid19. Όσο και αν ευγνωμονώ για τον επιπλέον χρόνο που μου δόθηκε με το παιδί μου, τόσο στεναχωριέμαι για τον χρόνο ανεξαρτησίας που έχασε, μα και τον χρόνο δεσίματος με τους φίλους του, τον χρόνο εδραίωσης της κοινωνικής του εικόνας, της "εκτός σπιτιού" προσωπικότητας του. Για μας που ο Δημήτρης Γεράσιμος δεν είχε άλλη εμπειρία πέραν του νηπίου- ήταν μια σοβαρή απώλεια. Απώλειας που φάνηκε έντονα σε αρκετά στάδια της καραντίνας μα και κατά την επιστροφή του στο σχολείο την οποία λάτρεψε και παρότι δεν έτυχε στην ομάδα του κανέναν φίλος- φρόντισε σε αυτόν τον απειροελάχιστο χρόνο- να προσεγγίσει με τον δικό του μοναδικό διακριτικό τρόπο καινούργιους φίλους. Ταυτόχρονα όμως, κατά την διάρκεια της καραντίνας, μας δόθηκε η ευκαιρία να επικοινωνήσουμε με τους εκπαιδευτικούς σε ένα άλλο επίπεδο- που προσωπικά- μας έδεσε ακόμα περισσότερο μαζί τους. Δεν το συζητώ καν- για το πόσα κερδίσαμε ως οικογένεια από όλη αυτή την εμπειρία. 

Ήταν γενικότερα μια πρωτόγνωρη χρονιά σε πολλά διαφορετικά επίπεδα- τόσο εκπαιδευτικά όσο και συναισθηματικά. Μια χρονιά που όπως είχα γράψει και εδώ έκλεισε πικρόγλυκα- γιατί η πίκρα υπερτέρησε της γλύκας... 

Για μένα, η πρώτη δημοτικού, συνοψίζεται άψογα στην παρακάτω φωτογραφία. Το μολύβι με το οποίο ξεκίνησε και αυτό με το οποίο κατέληξε. (Και δεν έγραφε καν μόνο με αυτό). Όσο και αν φαίνεται πιο όμορφο το μεγάλο και αχρησιμοποίητο μολύβι, η πραγματικότητα είναι πως το μικρό και χιλιοδαγκωμένο είναι το πιο όμορφο. Γιατί σε αυτό αντικατοπτρίζεται όλη η δουλειά που έκανε το μικρακι μου αυτόν τον χρόνο. Και αυτή η δουλειά γίνεται αντιληπτή στο πιο ανοιχτό μυαλό του, στην πιο ώριμη καρδιά του, στην μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση του.

Και είμαι αρκετά τυχερή ώστε να έχω ακόμα μια χρονιά την ευλογία να ευχαριστώ τους δασκάλους του για αυτό. Μπορεί εμείς να έχουμε βάλει τις ρίζες- μα αν τύχουν σωστοί εκπαιδευτικοί στον δρόμο σου- ρίχνουν το πιο καρποφόρο λίπασμα... 

Εάν θέλετε να δείτε τα συναισθήματα μου στην αποφοίτηση μας από το νήπιο πέρσι  δείτε εδώ.
Εάν θέλετε να δείτε γιατί αυτό το δαγκωμένο μπλε μολύβι ήταν τόσο σημαντικό, δείτε εδώ.  

Μαιμουδάκι ετών επτά...

Όταν ήσουν στην κοιλιά μου, ο γυναικολόγος μου είχε πει πως είσαι από τα πιο πεισματάρικα έμβρυα αφού σχεδόν ποτέ δεν συνεργάστηκες σε όλες τις απαιτούμενες εξετάσεις. Και είχε δίκιο. Αυτό που δεν ήξερε όμως ο γυναικολόγος είναι πως ΠΑΝΤΑ συνεργαζόσουν όταν σου ζητούσα εγώ να νιώσω αυτές τις κινήσεις ζωής μέσα μου για να ηρεμήσω πως όλα πάνε καλά. 

Όταν γεννήθηκες, ο παιδίατρος μου είχε πει πως θα περάσω ζάχαρη μαζί σου. Από τα πιο ήσυχα και καλόβολα μωρά που είχε δει ήσουν εσύ. Και είχε δίκιο. Ήσουν πράγματι το πιο ήσυχο και καλόβολο μωρό. Μα αυτό που δεν ήξερε είναι πως σεβαστήκαμε με αγάπη κάθε σου ανάγκη- δεν θεωρήσαμε καμία εξ αυτών χειραγώγηση- και ανταποκρινόμασταν σε αυτές άμεσα. 

Όταν ήσουν περίπου δύο χρόνων, μια γυναίκα στην εκκλησία είχε εντυπωσιαστεί από την συμπεριφορά σου κατά την διάρκεια της λειτουργίας. Μου είχε πει πως το παιδί αυτό πρέπει να είναι βαθιά ταμένο. Και είχε δίκιο. Ήσουν πράγματι. Μα αυτό που δεν ήξερε είναι πως μεγάλωνες με απόλυτο σεβασμό και ενσυναίσθηση. Με κανόνες ανάλογους της κάθε ηλικίας και φυσικά με προτεραιότητα την μάθηση διά της μίμησης.

 Όταν ήσουν πέντε χρόνων, η δασκάλα σου στο νηπιαγωγείο μας είχε πει πως σπάνια συναντάς τέτοια παιδιά. Χωρίς ανάγκη αυτοπροβολής ή αυτοεπιβεβαίωσης, παιδιά που παρατηρούν περισσότερο από όσο μιλούν, παιδιά με έντονη κριτική σκέψη και κατανόηση. Δεν ξέρω αν είχε δίκιο στο ποσό σπάνια συναντάς τέτοια παιδιά, μα ξέρω πως είχε δίκιο για όλα τα χαρακτηριστικά σου αυτά που - η αλήθεια είναι- σε λίγους γίνονται αντιληπτά. Αυτό που ξέραμε εμείς αλλά και η ίδια όπως και το εξέφρασε, είναι πως αυτό δεν είναι ένα τυχαίο αποτέλεσμα, μα ένα που προέκυψε όχι μόνο από  την ταυτόσημη διαπαιδαγώγηση και από τους δύο γονείς, μα κυρίως από την  χωρίς όρια και χωρίς ανταλλάγματα αγάπη που σου δίναμε. 

Τώρα που είσαι επτά χρονών, λίγοι αντιλαμβάνονται την ήρεμη δυναμικότητα του χαρακτήρα σου. Νομίζουν ότι είσαι ντροπαλός ή αδιάφορος. Όσοι όμως σε γνωρίζουν καλά, ξέρουν πως αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια. Αδιάφορος είσαι προς όσους δεν προσπαθούν να σε κατανοήσουν ή που σε κρίνουν επιπόλαια. Για όλους όμως όσους έχουν κάνει την αυτή την λίγη- δεν θέλει πολύ- παραπάνω προσπάθεια να σε προσεγγίσουν έχουν ανακαλύψει πως πίσω από το φαινομενικά ντροπαλό και λιγομίλητο αγόρι κρύβεται ένα παιδί ζωηρό, αστείο, πειραχτήρι, άκρως εκφραστικό, έξυπνο και ευαίσθητο. Αν θα έπρεπε να "δουλέψεις" κάτι περισσότερο είναι τον τρόπο που διεκδικείς αυτό που θέλεις σε ανθρώπους με τους οποίους δεν νιώθεις οικειότητα. Θα έρθει όμως και αυτό με τον καιρό. Όπως και να έχει, σε έχουμε διδάξει πως καλύτερα να χάσεις κάτι βραχυπρόθεσμα αλλά να παραμείνεις πιστός στις αξίες σου- παρά να χάσεις την αξιοπρέπεια σου μακρυπρόθεσμα. 

Εμείς μια φορά,  ήμαστε τόσο περήφανοι για σένα. Και σε λατρεύουμε. Πως θα μπορούσαμε να μην σε λατρεύουμε,  είσαι ο χιλιάκριβος μας. Θα πεθαίναμε για σένα χωρίς δεύτερη σκέψη. Θέλω να το θυμάσαι αυτό πάντα. Ακόμα και τις δύσκολες μέρες.  Αυτές που θα είμαστε αυστηροί μαζί σου. Που δεν θα σου κάνουμε ένα χατίρι. Ή τις μέρες που η αδύναμη πλευρά μας θα υπερτερεί της δυναμικής και δεν θα έχουμε την ενέργεια που συνήθως έχουμε για σένα. Να θυμάσαι πως και εμείς είμαστε άνθρωποι με αδυναμίες, ελαττώματα και πάθη. Ωστόσο οι πρωταρχικοί μας στόχοι είναι λίγοι. Να είσαι ευτυχισμένος- ποτέ όμως εις βάρος της ευτυχίας των άλλων.  Να σέβεσαι πρώτα από όλα τον ίδιο σου τον εαυτό, μετά όλους τους άλλους αλλά  και την φύση που σε φιλοξενεί. Να λειτουργείς πάντα με ενσυναίσθηση, ακεραιότητα και αγάπη. Και φυσικά να είσαι πάντα ο εαυτός σου. (άλλωστε αξίζεις πολλά) 

Εφτά χρόνια πέρασαν σε ένα βλεφάρισμα. Και πόσα ακόμα... Να μας αξιώσει ο Θεός να τα βλεφαρίσουμε όλα... Εγώ - ως μαμά σου- ξέρεις τι θέλω πάνω από όλα; Να θυμάσαι πάντα πως ο ήλιος δύει για να ανατείλει ξανά. Να δίνεις χρόνο από την ζωή σου για να κοιτάς τις ανατολές μα και τα ηλιοβασιλέματα... Και κάθε που τα κοιτάς θα είμαι και εγώ εκεί - ακόμα και αν δεν είμαι... 

Χρόνια πολλά μαιμούδι μας. Χρόνια πολλά και ευλογημένα. 

Μέσα σε μια αίθουσα αναμονής ιατρείου...

Τις προάλλες βρέθηκα στο γραφείο του γυναικολόγου μου για το ετήσιο τεστ ΠΑΠ και ήταν η δεύτερη φορά που ξεστόμισα αυτό που χρόνια τρέμω να ξεστομίσω: 

" Έχω παραιτηθεί πλέον από το όνειρο του να κάνω και άλλο παιδί" . 

 Ούτε "νομίζω πως έχω παραιτηθεί", ούτε "νιώθω πως πως έχω παραιτηθεί", όχι. Μόνο απλά και  στεγνά "Έχω παραιτηθεί πλέον." Κανένα περιθώριο αμφιβολίας. Καμία αιτιολόγηση. Άλλωστε αν κάποιος γνωρίζει απόλυτα τους κινδύνους και την περιπλοκότητα είναι αυτός. 

Η πρώτη φορά ήταν στην καλύτερη μου φίλη. Με τον Παναγιώτη δεν χρειάζεται να το συζητήσουμε καν. Ξέρουμε και ξέρει. Άλλωστε ο ίδιος έχει "παραιτηθεί" χρόνια τώρα. Έχει αναγνωρίσει τους κινδύνους χρόνια τώρα. Έχει ολοκληρωθεί χρόνια τώρα. Τα έχει βρει με τον εαυτό του χρόνια τώρα. 

Εγώ πάλι είμαι μια άλλη ιστορία. Μπερδεμένη στον λαβύρινθο συναισθημάτων, ενοχών, του κενού που αδιαμφισβήτητα έχουν αφήσει οι απώλειες των άλλων δυο παιδιών μου, της βαθιάς πίστης μου και της εκλογίκευσης της, καθώς και του παιδικού μου ονείρου για μεγάλη οικογένεια μα και της ανάγκης μου να τα δώσω όλα για όλα για το παιδί που έχω στην αγκαλιά μου, τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά....

Αν το είχα σκεφτεί; Αν το είχα πει κιόλας από μέσα μου; Άπειρες φορές. Ιδίως μετά την τρομακτική αποβολή που είχα το '17 ενώ ένα τετράχρονο αγόρι με περίμενε στο σπίτι αρνούμενο μέχρι και να αλλάξει πυτζάμες ή να του σκουπίσουν την μύτη αν δεν γυρνούσα εγώ κοντά του... 

Τις προάλλες όμως- λίγες εβδομάδες μετά την πρώτη φορά- το είπα ξανά δυνατά. 

"Έχω παραιτηθεί πλέον από το όνειρο του να κάνω και άλλα παιδιά" . 

Δεν ένιωσα ανακούφιση. Ούτε ανάσανα. Και ας ένιωσα να φεύγει ένα βάρος από την καρδιά μου. Αντίθετα γέμισα θλίψη. Γιατί όμως; Αναρωτιόμουν. Το παιδί που έχω στην αγκαλιά μου με έχει γεμίσει με απόλυτη ευτυχία. Νιώθω λες και είμαι ντοπαρισμένη 24 ώρες το 24ωρο. Είμαι όσο ολοκληρωμένη μπορεί να είναι μια μητέρα που έχει χάσει δύο παιδιά της, ένα αστεράκι και έχει ένα θαύμα στην αγκαλιά της. Γνωρίζω πολύ καλά πλέον τους κινδύνους και δεν διατίθεμαι να το ρισκάρω- ξανά- για ένα όνειρο που είχα όταν όλα όσα έζησα τελικά θα έμοιαζαν με ταινία επιστημονικής φαντασίας. Και τα έχω "βρει" πια με τον Θεό μου και την πίστη μου. Οι  ενοχές με ταλαιπωρούν ακόμη, μα είναι πια τόσο φίλες μου σε όλα που και αυτές θα τις αγαπήσω σιγά σιγά ή απλώς θα μάθω να τις αγνοώ.... 

Τι ήταν αυτό λοιπόν που με γέμισε με τόση θλίψη; Και ξαφνικά- εκεί στην αίθουσα αυτή αναμονής που αγαπώ να μισώ- το κατάλαβα. Ένιωθα θλίψη γιατί αυτό που είχα πει δυο φορές δυνατά,  ήταν ένα ψέμα. 

Δεν παραιτήθηκα από κανένα όνειρο. Πάλεψα σαν λιοντάρι για το όνειρο μου. Και ακόμα παλεύω. Για μένα δεν έχω ένα παιδί.  Έχω τρία παιδιά και ένα αστεράκι. Και παλεύω και για τα τέσσερα.  Όχι με τον τρόπο που παλεύει μια μητέρα που έχει και τα τέσσερα στην αγκαλιά της- μα με τον τρόπο που παλεύει μια μητέρα που έχει θάψει το ένα της παιδί, έχει σε βάζο παθοανατομολογίας το άλλο της παιδί και απέβαλε στο τρίτο σε μια κρύα αίθουσα νοσοκομείου εντελώς μόνη. Πάλεψα και παλεύω. 

Δεν παραιτήθηκα από κανένα όνειρο. Κόντεψα να χάσω τέσσερις φορές την ζωή μου για αυτό το όνειρο. Έβαλα ΟΛΗ την υπόλοιπη ζωή μου σε αναμονή για αυτό το όνειρο. Απέκτησα συριγγομυελία για αυτό το όνειρο. Σακάτεψα το σώμα μου για αυτό το όνειρο. Το ξεχείλωσα, το πετσόκοψα, το αμέλησα- σχεδόν το μίσησα. Κόντεψα να χάσω το μυαλό μου για αυτό το όνειρο. 

Μα βρήκα την καρδιά μου μέσα από αυτό το όνειρο. Έχω μια υπέροχα μοναδική οικογένεια. Μπορεί όχι όπως ακριβώς την ονειρεύτηκα, μα την έχω και είναι ολότελα δική μου. Δεν παραιτήθηκα λοιπόν. Απλώς αποδέχθηκα πια το όνειρο μου. Όπως ακριβώς έγινε πραγματικότητα. Με όλο τον πόνο και τα δάκρυα, με όλη την ευτυχία, τα γέλια και την αγωνία. Με όλες τις προσευχές και τις αμφισβητήσεις, με όλα τα ξάγρυπνα βράδια και τις σκέψεις που με δυσκολία μοιράστηκα και όλες αυτές που πιθανότατα δεν θα μοιραστώ ποτέ. 

Έχω ένα υπέροχα μοναδικό πλάσμα στην αγκαλιά μου που κουβαλάει μέσα του όλα αυτά. Όλο τον πόνο και τα δάκρυα, όλη την ευτυχία, τα γέλια,  την αγωνία,  όλες τις προσευχές και τις αμφισβητήσεις,  όλα τα ξάγρυπνα βράδια και όλες τις σκέψεις. Και κάθε φορά που βρίσκομαι στην παρουσία του, βρίσκομαι με όλα τα παιδιά μου μαζί. 

Το πλάσμα αυτό είναι η απόδειξη πως δεν παραιτήθηκα από κανένα όνειρο. Το πλάσμα αυτό είναι το όνειρο. 

Πως να φτιάξεις πρόσφορο- και μια κατάθεση ψυχής....

Μια από τις πιο έντονες αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας, είναι αυτές που η γιαγιά μου ζύμωνε το πρόσφορο. Μια τελετουργία σχεδόν ιερή που ξεκινούσε από την προηγούμενη μέρα και όχι μόνο. 

Η γιαγιά μου- από όσο θυμάμαι- ξυπνούσε πάντα αξημέρωτα. Ήταν σχεδόν σκοτάδι ακόμα έξω. Μαζί της πάντα ξυπνούσα και εγώ. Όμως το έπαιζα κοιμισμένη γιατί αν καταλάβαινε ότι είχα ξυπνήσει με ανάγκαζε να κοιμηθώ και άλλο. Και εγώ δεν ήθελα. Περνούσα υπέροχα μαζί της. Την άκουγα σιωπηλή να ντύνεται και να πιάνει τα μακριά άσπρα μαλλιά της σε πλεξούδα και μετά σε κότσο. Φορούσε με ευλάβεια το μαντήλι στα μαλλιά της και κατέβαινε τις σκάλες να ξεκινήσει την ημέρα της. Τότε ήταν, που πεταγόμουν και εγώ από το κρεβάτι και έτρεχα ξωπίσω της για να την ακολουθήσω σε ότι κάνει. 

Πρώτα με μάλωνε γλυκά που ξύπνησα. Μετά με έστελνε να νυφτώ και να πλύνω τα δόντια μου ενώ η ίδια ετοίμαζε το πρωινό για όλους. Ο παππούς μου ήδη ξύπνιος να ακούει είτε εκκλησία στο ραδιόφωνο, είτε ειδήσεις. Το σπίτι ακόμα σκοτεινό μα τόσο ζεστό. Ήταν λες και μόνο τα φώτα και η παρουσία τους το ζέσταινε. Γάλα καυτό και με πέτσα φυσικά που μισούσα, και ζυμωτό ψωμί με βούτυρο και ζάχαρη για μένα, ελληνικό καφέ, ντομάτα, ελιές και ζυμωτό καψαλισμένο ψωμί για τον παππού. Μετά κινούσαν καθένας στις δουλειές τους. Εγώ η ουρά της γιαγιάς μου. 

Τις μέρες όμως που ήταν να ζυμώσει το πρόσφορο τις αγαπούσα ένα τι παραπάνω. Κινούσαμε απέναντι από το σπίτι στον εξωτερικό φούρνο της γιαγιάς μου. Ένα δωμάτιο μια σταλιά με μια γκρι ξύλινη πόρτα που για μένα ήταν λες και έκρυβε μέσα την μαγεία του κόσμου όλου. Όταν η γιαγιά μου ζύμωνε το πρόσφορο ήταν αυστηρή. Λιγομίλητη. Προσευχόταν από μέσα της ακατάπαυστα. Οι μόνες φορές που δυσανασχετούσε με την ακατάσχετη πολυλογία μου, αυτές. Μια γυναίκα μια σταλιά να παλεύει με δύναμη με ένα ζυμάρι σκληρό, να αγκομαχάει για να γίνει όσο το δυνατόν πιο λείο, πιο καλό. Όταν δε έφτιαχνε την σφραγίδα, νομίζω πως σχεδόν δεν ανάπνεε μέχρι να δει πως το σχέδιο αποτυπώθηκε καλά. Μετά, όσο το ζυμάρι φούσκωνε με την ησυχία του, η γιαγιά μου κουβαλούσε ξύλα- ακούραστη- να τα βάλει στο ξυλόφουρνο να ανάψει φωτιά για να ετοιμάσει τον φούρνο στην σωστή θερμοκρασία. Και αυτό ήταν μόλις η αρχή της ημέρας της... Όταν πια οι λειτουργιές έβγαιναν από τον φούρνο, τις κοιτούσε μια- μια με αμέριστη προσοχή και διάλεγε ΠΑΝΤΑ και ΜΟΝΟ την καλύτερη να πάει στην εκκλησία. Την τύλιγε με την ίδια ευλάβεια που ξεκινούσε από το ανάπιαμα κιόλας του προζυμιού, σε ένα λευκό πετσετάκι- αδυνατώ να θυμηθώ αν είχε κεντημένο σταυρό πάνω, πιστεύω όμως ότι είχε- και το πρωί που πηγαίναμε στην εκκλησία- πριν η καμπάνα χτυπήσει τρίτη φορά, αλλιώς πολύ αγχωνόταν η γιαγιούλα μου- φορούσε ένα από τα καλά της σύνολα, έπιανε τα μαλλιά της στον γνωστό κότσο, έπαιρνε και μια μικρή δερμάτινη τσάντα που είχε μέσα κέρματα για το παγκάρι και χαρτομάντηλα όλα και όλα και κινούσαμε δίπλα δίπλα με τα πόδια για την εκκλησία... 

Το έχω γράψει πολλές φορές, και ενώ ζούσε η γιαγιούλα μου, πως  αυτή ήταν που φύτεψε το σποράκι της αγάπης για τον Χριστό μέσα μου. Και, όπως έχω ξαναπεί, ήταν τέτοια η δύναμη του που φύτρωσε στην πιο άνυδρη εποχή μου. Όταν λοιπόν παντρευτήκαμε με τον Παναγιώτη, το πρώτο πράγμα που ζήτησα από την γιαγιά μου να με διδάξει πως έφτιαχνε το πρόσφορο. Και έτσι έγινε. Ξεκίνησα άμεσα- μάλιστα με προζύμι της γιαγιούλας μου. Θα έδινα πολλά για να έχω από αυτό το προζύμι τώρα. (όπως έχω ακόμα φυλαγμένο ελάχιστο από το πετιμέζι της. Νιώθω πως δεν θα το χρησιμοποιήσω ποτέ...) Με όσα περάσαμε ωστόσο με τον Παναγιώτη, με τις δύσκολες εγκυμοσύνες και τις απώλειες των μωρών μας, η σχέση μου με το πρόσφορο πέρασε από 40 κύματα. (όπως άλλωστε και η σχέση μου με τον ίδιο τον Θεό). Μετά ήρθε και η Συριγγομυελία που με δυσκόλεψε πολύ μέχρι να μάθω να ζω την καθημερινότητα μου με τα καινούργια δεδομένα- πέρασα από πολλά στάδια, έκανα πολλά λάθη και πολλές όχι τόσο καλές λειτουργιές για να φτάσω εδώ που είμαι σήμερα. Στο σημείο που μπορώ πλέον να μοιραστώ κάθε τι που με έμαθε η γιαγιά μου όλα αυτά τα χρόνια. Ιδίως την περίοδο της καραντίνας, παρότι μακριά μας πια, την ένιωθα πραγματικά δίπλα μου να με καθοδηγεί και να μου ξυπνά μνήμες σχετικές που είχα χάσει με την πάροδο των χρόνων. Αυτό θα κάνω λοιπόν σήμερα, σε αυτή την κατάθεση ψυχής στην ουσία- όχι τόσο δικής μου όσο της γιαγιάς μου- για να παροτρύνω και άλλες νέες γυναίκες να ζυμώνουν πρόσφορο, είναι μεγάλη ευλογία για της οικογένεια τους. Το πίστευε η γιαγιούλα, το πιστεύω και εγώ. 

Το πρόσφορο λοιπόν δεν είναι ένα απλό ψωμί. Είναι το ψωμί από το οποίο θα κόψει ο ιερέας για να γίνει σώμα και αίμα Κυρίου στην θεία Κοινωνία αλλά και αντίδωρα. Είναι λοιπόν ένας άρτος ιερός. Με αυτή ακριβώς την ψυχολογία πρέπει και να το ζυμώνουμε. Αυτό σημαίνει πως εκτός από καθαροί σωματικά φυσικά, πρέπει να είναι καθαρή και η ψυχή μας- να μην έχουμε βάρη μέσα μας που θα νιώθαμε πως έχουμε την ανάγκη να εξομολογηθούμε. Ιδανικά, τα σκεύη που χρησιμοποιούμε για το πρόσφορο, να είναι μόνο για το πρόσφορο αν υπάρχει αυτή η δυνατότητα. Ιδανικά το πρόσφορο ζυμώνεται με προζύμι και μάλιστα από βασιλικό του Τίμιου Σταυρού. Η γιαγιά μου δεν πίστευε καθόλου στην μαγιά στο πρόσφορο- το ίδιο κάνω και εγώ- ωστόσο ακούω αρκετές γυναίκες που βάζουν. Δεν θα το συνιστούσα όμως. Τέλος, το καντηλάκι μας και το θυμίαμα καλό είναι να είναι καθημερινή συνήθεια/προστασία στο σπίτι μας ούτως ή άλλως, για το ζύμωμα του πρόσφορου όμως είναι σχεδόν επιτακτική ανάγκη. Πριν λοιπόν αναπιάσουμε το πρόσφορο μας, ανάβουμε το καντήλι μας, θυμιατίζουμε το σπίτι μας και λέμε την εξής προσευχή. 

"Κύριε, Σ'ευχαριστώ για αυτήν την άγια ώρα, που με τα αμαρτωλά μου χέρια μ' αξιώνεις να ζυμώνω τα πανάχραντα δώρα της αγάπης Σου. 

Κύριε, ευλόγησε τα, για να γίνουν καλά και ευπρόσδεκτα στο Άγιο Σου Θυσιαστήριο. 

Σε παρακαλώ να τα δεχθείς, όπως εδέχθης τη θυσία του Άβελ, την δοξολογία των ποιμένων, τα δώρα των Μάγων, τα δάκρυα του Πέτρου και του Ληστή την μετάνοια. Και ας με αξιώνεις να Σου τα προσφέρω πάντα ενσυνείδητα. 

Αμήν." 

Προσθήκη λεζάντας

Για το πρόσφορο χρειάζεται να έχετε τα εξής σκεύη- σύνεργα. 

• Μια μεγάλη πλαστική λεκάνη
• Μια μικρή πλαστική λεκάνη
• Ένα τάπερ μικρό για το προζύμι. 
• 2- 3 ταψάκια 20 εκατοστά διάμετρο και βάθος 6 εκατοστά. 
• σφραγίδα για πρόσφορο- ξύλινη. (η πλαστική δεν κάνει καθόλου καλή σφραγίδα) 
• γνήσιο κερί μέλισσας (σαν λαμπάδα μεγάλη της Ανάστασης) 
• Μερικά πανάκια λευκά (που να μην βγάζουν χνούδι) 
• Ένα όμορφο λευκό πανί- ιδανικά κεντημένο με σταυρό- για να τυλίγετε το πρόσφορο σας. 

Εάν δεν ξέρετε να φτιάχνετε προζύμι, δεν πειράζει. Είμαι σίγουρη πως κάποια γυναίκα από τον κύκλο σας έχει και θα χαρεί να σας δώσει λίγο. Εγώ πάντα έτσι το κάνω, εκτός από μια φορά που έφτιαξα δικό μου από το προζύμι που μοιράζετε την Κυριακή του Θωμά- πάλι με τις οδηγίες της Νεοκόρου στην εκκλησία. Εάν θέλετε να φτιάξετε κανονικό με βασιλικό από του Τίμιου Σταυρού δείτε πως εδώ. Το προζύμι είναι η καρδιά του πρόσφορου. Το φυλάμε στο τάπερ του μέσα στο ψυγείο. Αντέχει και δυο εβδομάδες χωρίς να το αναπιάσατε, μπορεί και τρεις μα μετά ξινίζει έχει πολύ έντονη μυρωδιά. Αν το αναπιάνετε κάθε βδομάδα θα σας αποζυμιώσει με πιο γρήγορα και εντυπωσιακά φουσκώματα. Εκτός λοιπόν από τα σκεύη που ανέφερα χρειαζόμαστε και τα εξής: 

• Αλεύρι κίτρινο ψιλό από σκληρό σιτάρι. (έχει τρομερή σημασία στην υφή μα και στην γεύση) 
• Το προζύμι μας
• αλάτι 
• νερό χλιαρό

Την προηγούμενη ημέρα από αυτή που θέλουμε να ζυμώσουμε αναπιάνουμε το προζύμι. Αυτό σημαίνει πως νωρίς το απόγευμα το βγάζουμε από το ψυγείο για να πιάσει θερμοκρασία και να "ζωντανέψει" πάλι. Το βράδυ ετοιμάζουμε μια κούπα ΧΛΙΑΡΟ νερό, (δεν θέλουμε να μας κάψει το προζύμι, προσοχή στην θερμοκρασία) και αν το τάπερ είναι αρκετά μεγάλο το αδειάζουμε μέσα στο προζύμι για να ξεκολλήσει πιο εύκολα από τα τοιχώματα. (εγώ χρησιμοποιώ ένα από αυτά που έχουν τα γιαούρτια του κιλού). Μόλις το προζύμι ξεκολλήσει το ρίχνουμε μαζί με τα 3/4 του νερού στην μικρή πλαστική λεκάνη. Με το υπόλοιπο του νερού και το χέρι μας ξεκολλάμε το προζύμι που είναι ακόμα κολλημένο στα τοιχώματα και το βάζουμε και αυτό στην λεκάνη. Ανακατεύουμε με έναν αυγογδάρτη μέχρι να ομογενοποιηθεί το μείγμα και μοιάζει με γάλα. Τότε ρίχνουμε σιγά σιγά αλεύρι και συνεχίζουμε το ανακάτεμα μέχρι το μείγμα μας να έχει την σύσταση του μείγματος pancakes ή ενός πιο υγρού κεικ. Το προζύμι μας είναι έτοιμο. Το σκεπάζουμε καλά με μεμβράνη, με μια χοντρή πετσέτα κουζίνας και το αφήνουμε όλο το βράδυ να κάνει τα μαγικά του. 

Την επόμενη μέρα σηκωνόμαστε όσο πιο πρωί μπορούμε. Πρέπει να υπολογίσετε μια μέρα που να μην εργάζεστε  διότι το πρόσφορο θέλει χρόνο να φουσκώσει. Θα δούμε πως το προζύμι μας έχει γεμίσει φουσκάλες. Αυτό σημαίνει πως είναι έτοιμο. Αδειάζουμε ένα κιλό αλεύρι μέσα στην μεγάλη πλαστική λεκάνη μας. Ζεσταίνουμε μια κούπα χλιαρό νερό. Κάνουμε μια γούβα στο αλεύρι μας και αδειάζουμε εκεί το προζύμι. Μετά βάζουμε το 1/3 της κούπας στην λεκάνη του προζυμιού, το αλάτι (εγώ βάζω δυο γερές τσιμπιές από χοντρό αλάτι, ψιλό νομίζω πως το ένα κιλό θα θέλει 2 κοφτά κουταλάκια) και ανακατεύουμε με το χέρι να λιώσει το αλάτι ενώ ταυτόχρονα μαζεύουμε με το νερό και το χέρι μας και το προζύμι που είναι κολλημένο στα τοιχώματα. Μόλις το κάνουμε, το αδειάζουμε και αυτό στο αλεύρι και ζυμώνουμε λίγο να δούμε πόσο νερό θα χρειαστεί το αλεύρι μας. Εμένα συνήθως παίρνει μια κούπα των 250 ml, πρέπει όμως να το ρίχνετε με επιφύλαξη και να ζυμώνετε γιατί κάθε φορά το αλεύρι μπορεί να είναι διαφορετικό. Θέλουμε ένα ζυμάρι σχετικά σφιχτό και δύσκολο λίγο στο ζύμωμα. Ζυμώνουμε λοιπόν για όση περισσότερη ώρα μπορούμε μέχρι να έχουμε ένα ζυμάρι ομογενοποιημένο. Αν δεν έχετε ξαναζυμώσει μην ανησυχείτε- είναι ένστικτό με έναν περίεργο τρόπο. Τότε σκεπάζουμε το ζυμάρι και το αφήνουμε για ένα τέταρτο να ξεκουραστεί. Στο μεταξύ ετοιμάζουμε τα ταψάκια μας. 

Σε αυτό το σημείο θα σας χρειαστεί και το γνήσιο κερί μέλισσας. Ζεσταίνετε τα ταψάκια σας για λίγο, είτε στο μάτι της κουζίνας, είτε στον φούρνο. Με προσοχή, εγώ τα πιάνω με μια τσιμπίδα, απλώνω στο ζεστό ταψί το κερί μέλισσας τόσο στον πάτο όσο και στα πλαινά. Θα το δείτε που απλώνει. Το κερί ΔΕΝ αφήνει καμία επίγευση, προστατεύει το ψωμί από το να κολλήσει και δεν λαδώνει όπως το ελαιόλαδο που καθιστά το πρόσφορο μας κακή επιλογή για την θεία Κοινωνία. Επίσης, η δράση του κρατά τουλάχιστον τρία ψησίματα, δηλαδή τρία ζυμώματα. Τα ταψιά αυτά δεν χρειάζονται πλύσιμο. Αν απλώσετε καλά το κερί βγαίνουν από τον φούρνο όπως μπήκαν. Εμένα το ένα μου ταψί, (όπως και η μεγάλη λεκάνη), είναι της γιαγιάς μου και είναι σαν καινούργιο.  Αφήνετε τα ταψιά να παγώσουν πάλι. 

Στο τέταρτο αναπιάνετε πάλι το ζυμάρι. Θα διαπιστώσετε αμέσως πως έχει μαλακώσει και ζυμώνεται πολύ πιο εύκολα. Το βγάζετε από την λεκάνη και το ζυμώνετε σε καθαρή επιφάνεια. Το αναδιπλώνετε με τις γροθιές σας ξανά και ξανά μέχρι να είναι η υφή του όσο το δυνατόν πιο λεία. Ιδανικά το ζυμάρι πρέπει να κάνει φουσκάλες. Μην στεναχωρηθείτε αν δεν κάνει- εγώ κανά δυο φορές το έχω κατάφερει- και πάλι θα βγει πολύ καλό το ψωμί, άλλωστε το πρόσφορο είναι πιο μεστό ψωμί. Τότε το κάνετε μια μεγάλη μπάλα, το σταυρώνετε και κόβετε ένα κομμάτι περίπου 400 γρ. ή όσο η γροθιά σας και το φυλάτε για προζύμι. Το χαρακώνεται σε σχήμα σταυρού και το αφήνετε και αυτό στην άκρη να φουσκώσει. Το υπόλοιπο ζυμάρι το κόβετε στην μέση. Βγαίνει η κάθε μπάλα περίπου 800 γρ. 

Ξαναζυμώνετε την κάθε μπάλα χωριστά. Καθώς το αναδιπλώνετε δημιουργήστε ένα στρογγυλό πατικωμένο σχήμα στο μέγεθος του ταψιού και τοποθετήστε τα μέσα. Τα πατάτε και άλλο ώστε να αγγίξουν τις άκρες του ταψιού και μετά "χαιδευόντας" τα,  τα ισιώνετε από πάνω όσο το δυνατόν περισσότερο ώστε να δεχθούν την σφραγίδα. 

Κάθε φορά ΠΡΙΝ  χρησιμοποιήσετε την σφραγίδα βάζετε αλεύρι μέσα στις εγκοπές της, πολύ καλά να γεμίσουν και το αδειάζετε το αλεύρι ξανά μέσα στην σακούλα του. Με πολύ προσοχή και αρκετή δύναμη πιέζετε την σφραγίδα στο κέντρο του προσφόρο. ΔΕΝ την τραβάτε απότομα. Την τραβάτε απαλά, απαλά ενώ γυρίζετε το ταψί γύρω γύρω. Μόλις είναι έτοιμο θα ξεκολλήσει μόνο του. Με μια οδοντογλυφίδα κάνετε δώδεκα τρύπες στην σφραγίδα- σε όλα τα σημεία που ενώνονται οι διαχωριστικές γραμμές της σφραγίδας και οι οποίες συμβολίζουν τους δώδεκα Αποστόλους. (Αλλά αποτρέπει και από το να σκάσει το ζυμάρι). 

Τις αφήνετε να φουσκώσουν. Εγώ τις βάζω πάντα μέσα στον φούρνο ξεσκέπαστες. Τον χειμώνα τον έχω προθερμάνει στους 50 βαθμούς για λίγο, το καλοκαίρι αφήνω απλά το φως του φούρνου ανοιχτό- ζεσταίνει και αυτό διακριτικά. Σε καλές συνθήκες θέλει δύο ώρες να φουσκώσει. Μπορεί να πάρει όμως και τέσσερις. Υπολογίστε πως πρέπει να διπλασιαστεί από το αρχικό μέγεθος. Επίσης, υπολογίστε και τον χρόνο που θέλει να ζεσταθεί ο φούρνος- μην τις αφήσετε μέσα μέχρι τελευταία στιγμή και πέσει το φούσκωμα περιμένοντας τον φούρνο να ζεστάνει. 

Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 170 βαθμούς- εννοείται χωρίς τις λειτουργιές μέσα-  εγώ δεν τις βάζω στον αέρα γιατί αρπάζουν γρήγορα. Θέλουν στην χαμηλή σχάρα περίπου 40 λεπτά μέχρι να πάρουν χρώμα πάνω κάτω. Ετοιμάζουμε ένα μείγμα σε φλυτζανάκι του ελληνικού καφέ με νερό και λευκό κρασί. Μόλις οι λειτουργιές ψηθούν, τις βγάζουμε και με ένα από τα λευκά πανάκια αλείφουμε το μείγμα πάνω στην επιφάνεια για να καθαρίσει η σφραγίδα από πιθανά αλεύρια και να γυαλίσει. 

Η λειτουργιά έχει σκληρή κόρα. Αυτό δεν τον θέλουν οι ιερείς, διότι τρίβει και δεν κόβεται για την θεία Κοινωνία. Μόλις λοιπόν τις βγάλουμε από τον φούρνο τις βάζουμε την καθεμία σε ένα πανάκι, το διπλώνουμε σαν φάκελο και τις βάζουμε- καυτές ακόμα- σε μια πλαστική σακούλα και κλείνουμε σφιχτά. Μόλις κρυώσουν, είναι μαλακές και έτοιμες να τις προσφέρουμε. 

Συνήθως οι εκκλησίες δέχονται τα πρόσφορα την προηγούμενη, μπορείτε όμως να τα πάτε και ανήμερα- αρκεί να πάτε νωρίς. Έχετε ετοιμάσει ταυτόχρονα ένα χαρτάκι στο οποίο θα γράφετε ονόματα υπέρ υγείας και υπέρ αναπαύσεως όπως και το όνομα της οικογένειας σας ώστε την επόμενη να πάρετε το ύψωμα σας. 

Βοήθεια σας που έλεγε και η γλυκιά μου η γιαγιά. Γιαγιούλα, αυτό είναι για σένα- ξέρω ότι παρακολουθείς. 

(Υ.Γ: Μια ακόμα λεπτομέρεια πολύ σημαντική για την γιαγιά μου και φροντίζω και το τηρώ με ευλάβεια. Σε όλα τα σκεύη που χρησιμοποιούμε μένει προζύμι ή ζυμάρι όσο καλά και να τα καθαρίσουμε κατά την διαδικασία. Αυτό κανονικά δεν επιτρέπεται να το πετάξουμε ούτε στο νεροχύτη. Όπως δεν επιτρέπεται να πετάξεις το αντίδωρο. Συνεπώς εγώ ξεκινάω γεμίζοντας νερό το τάπερ του προζυμιού το οποίο καθαρίζω καλά και όταν αδειάσει η μικρή λεκάνη, το αδειάζω σε αυτή. Την οποία επίσης γεμίζω με νερό, την καθαρίζω και μόλις αδειάσει και η μεγάλη λεκάνη, βάζω το νερό εκεί , την γεμίζω και αυτή, την καθαρίζω με το ίδιο το νερό το οποίο μετά αδειάζω σε μια γλάστρα μου. Ίσως υπερβολική λεπτομέρεια μα για μας ήταν και είναι σημαντικό και οφείλω να το μοιραστώ). 

Μείναμε σπίτι, και; (ο απολογισμός)

59 ημέρες επίσημης καραντίνας για μας. 59. Και δεν ξέρω πως να νιώσω. Ποιον από όλους τους εαυτούς μου να ικανοποιήσω; Νεύρα που είναι 59 και όχι 60 ή έστω ένας ζυγός αριθμός για τον ψυχαναγκαστικό εαυτό μου; Φόβο ότι δεν θα τηρήσει ο κόσμος τα προσωπικά μέτρα υγιεινής και θα γυρίσουμε στα ίδια ή και σε χειρότερα, για τον απαισιόδοξο εαυτό μου; Αγωνία γενικότερα για το μέλλον, για τον ανασφαλή εαυτό μου; Ευγνωμοσύνη για τις όμορφες μέρες που περάσαμε έστω και στην καραντίνα και που ήμαστε όλοι γεροί και δυνατοί για τον ενοχικό εαυτό μου; Ή απλά μια συγκρατημένη χαρά και ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά, θα μάθουμε να μένουμε ασφαλείς και κάποια στιγμή θα επιστρέψουμε στην ζωή όπως την ξέραμε, για τον αισιόδοξο εαυτό μου; 

Μην περιμένετε σοφίες από εμένα. Ένα μήνα πριν, στις 30 ημέρες καραντίνας ακριβώς, έγραφα  πως ουσιαστικά ζούσαμε ένα πένθος. Και ήταν μερικώς αλήθεια. Ένα μήνα αργότερα, σοκαρίστηκα ακόμα μια φορά με το πόσο εύκολα προσαρμοζόμαστε σαν ανθρώπινα όντα και πως ανάλογα με τον χαρακτήρα σου- ή θα αφήσεις μια τέτοια κατάσταση να σε καταπιεί χωρίς να έχεις αποκομίσει πολλά, ή θα την χρησιμοποιήσεις σαν σκαλοπάτι για να αναδυθείς, έχοντας αποκομίσει το μέγιστο από αυτήν. 

Για μένα, που η απομόνωση και ο εγκλεισμός στο σπίτι δεν ήταν κάτι πρωτόγνωρο μετά από τρεις δύσκολες εγκυμοσύνες ούσα κλινήρης και μάλιστα την μια εξ αυτών με νοσηλεία δυόμιση μηνών σε νοσοκομείο, εννοείται πως παρότι υπήρξαν δύσκολες στιγμές δεν άφησα την κατάσταση ούτε να πλησιάσει στο να με "καταπιεί". Δεν το παίζω σπουδαία και έξυπνη, απλώς είχα την ατυχία να έχω περάσει χειρότερα. 

Συνεπώς, ναι. Υπήρξαν στιγμές που βαρέθηκα. Κουράστηκα.  Αγχώθηκα υπερβολικά για το μέλλον. Έβγαλα φουσκάλες στα χέρια από την μόνιμη απολύμανση. (ο Παναγιώτης εξακολούθησε να εργάζεται). Το πλυντήριο πήρε φωτιά από τις πλύσεις στους 60 βαθμούς κελσίου. Μου έλειψαν οικτρά οι αμπελοφιλοσοφίες με την αδελφή μου και οι σφιχτές αγκαλιές της κολλητούλας μου και ας γκρινιάζω όταν μου τις δίνει. Μου έλειψε το σβουριχτό φιλί του πατέρα μου. Μου έλειψαν και οι ατελείωτες βόλτες μου στο σούπερ μάρκετ με καφέ στο χέρι. Μου έλειψαν τα φωνακλάδικα και πολυμελή τραπεζώματα της μαμάς Ελένης. Και ναι. Βαρέθηκα να φοβάμαι ακόμα και να αγκαλιάσω τον ίδιο μου τον άντρα. Και μου έλειψε τόσο μα τόσο πολύ η θάλασσα. Αλλά και η εκκλησία. Ξέμεινα πια από ιδέες τι να μαγειρέψω 185 φορές την ημέρα. Ενώ πολλές φορές μέσα στην μέρα ένιωθα αγωνία για την μοναξιά που μπορεί να βίωνε ο μικρός. (αφού τις μισές και παραπάνω μέρες δεν είχαμε επαφή με την ξαδέλφη μας). 

Ταυτόχρονα όμως... Χόρτασα, Θεέ μου πόσο χόρτασα, τόσο ποιοτικό όσο και ποσοτικό χρόνο,  καταρχάς με τον Παναγιώτη. Μετά, χόρτασα το παιδί μου. Τόσο μα τόσο πολύ. Δεν ντρέπομαι να το πω, πως ο αποχωρισμός μας λόγω του νηπίου μα και του δημοτικού φέτος μου ήταν δύσκολος. Ο ομφάλιος λώρος για μένα τουλάχιστον, ήταν εκεί άρρηκτος και δυνατός. Αυτές οι ώρες που μου χαρίστηκαν μαζί του, ήταν αυτό ακριβώς. Ένα δώρο. Που το αξιοποιήσαμε στο έπακρον. 

Οι μέρες μας λοιπόν γέμισαν με χαλαρά πρωινά στο μπαλκόνι. Κάθε μέρα ήταν Κυριακή. Το διάβασμα για μας ήταν σταθερό και καθημερινό μα με κανένα άγχος και πίεση λόγω της ηλικίας, της τάξης και της δασκάλας μας. Προτεραιότητα μας ήταν η καλή ψυχική και σωματική υγεία. Οι βόλτες μας- έστω και μόνο στην γειτονιά μας- ήταν πολύωρες και απολαυστικές με αποτέλεσμα να αποκτήσουμε και οι τρεις καλύτερη φυσική κατάσταση. Ανασύραμε από τα ντουλάπια, κάθε επιτραπέζιο και κάθε παιχνίδι που έχουμε αποκτήσει με τα χρόνια. Είδαμε ταινίες σε θεματικές βραδιές σινεμά με ενωμένες πατούσες στον καναπέ και ποπ κορν στο χέρι. Μάθαμε να επικοινωνούμε με τα αγαπημένα μας πρόσωπα σε άλλο επίπεδο. Δόξα τον Θεό που είχαμε και σύμμαχο την τεχνολογία σε όλο αυτό. Τελειώσαμε επιτέλους, μερεμέτια και μικροδουλειές στο σπίτι, που αναβάλαμε διαρκώς. Δεν θα πω ότι διαβάσαμε άπειρα παραμύθια- διότι αυτό είναι η καθημερινότητα μας ούτως ή άλλως. Φτιάξαμε οχυρά στο σαλόνι, κάναμε πικ νικ στο μπαλκόνι μας, μακροβούτια στην μπανιέρα μας, μαγειρέψαμε παρέα τρώγοντας τα όλα επιτόπου, μοιράσαμε σαν άλλοι Άγιοι Βασίληδες κάρτες και δωράκια σε αγαπημένα πρόσωπα κρεμώντας τα έξω από τα κάγκελα, διασκεδάσαμε παρακολουθώντας τους γείτονες μας να περνούν την καραντίνα ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Γνωρίσαμε γείτονες που δεν ξέραμε καν την ύπαρξη τους- είπαμε Χριστός Ανέστη το βράδυ της Ανάστασης. Μετατρέψαμε το σπίτια μας σε εκκλησία και τον λόγο μας σε κατηχητικό. Προσωπικά, εμπνεύστηκα. Ξεκίνησα διατροφή και γυμναστική- δεν είχα πια δικαιολογίες. Ηρέμησα ψυχικά. Προβληματίστηκα. Είδα με αποδείξεις τις επιπτώσεις της ζωής μας και της διατροφής μας  στο περιβάλλον μα και στο σώμα μας. Πήρα μεγάλο θάρρος που έχω μια οικογένεια που δέθηκε ακόμα περισσότερο σε όλο αυτό. Που δεν φανέρωσε ρωγμές και αδυναμίες σοβαρές. Έβαλα το σπίτι μου σε ακόμα περισσότερη τάξη- βοηθώντας με αυτό και την ψυχολογία μου. Όχι μόνο βρήκα χρόνο για όλα, μα στο τέλος, πήρα τόση φόρα που παρότι σε καραντίνα, νύχτωνε και ακόμα είχαμε πράγματα να κάνουμε. 

Το θέμα είναι το τώρα. Το μετά. Διαβάζω παντού "Φτου, ξελεφτερία" και από την μια το κατανοώ- λόγου χάρη πριν δεν μπορούσα να πάω μια βόλτα στην θάλασσα, τώρα μπορώ. Μα, για να λειτουργήσει όλο αυτό θέλει σύνεση. Όχι μόνο στα μέτρα προσωπικής υγιεινής που έπρεπε να ήταν δεδομένα χρόνια τώρα, μα και στις εξόδους μας. Ναι, μεν φτου ξελεφτερία αλλά με μέτρο. Δεν χρειάζονται οι άσκοπες μετακινήσεις. Οι γειτονιές μας είναι πάντα εδώ. Το ίδιο και το σπίτι μας- το προσωπικό μας οχυρό. Δεν χρειάζονται πολυμελής συγκεντρώσεις. Μπορούμε να δούμε όσους αγαπάμε σε προσωπικό επίπεδο και σε εξωτερικούς χώρους- δόξα τον Θεό για το κλίμα της Ελλαδίτσας μας. Να περάσει λίγος καιρός ακόμα, να δούμε πως θα εξελιχθεί και έτσι δίνουμε περισσότερες πιθανότητες καταρχάς στην οικονομία να κινηθεί ξανά ώστε να οδηγηθούμε ξανά στις συνήθειες που επιβάλλει το μεσογειακό ταπεραμέντο μας. Να επιστρέψουν και τα παιδιά μας στις τάξεις τους, έστω και υπό άλλες συνθήκες, έστω και καθυστερημένα για να έχουν και αυτά ένα "κλείσιμο" σε όλον αυτόν τον βίαιο αποχωρισμό.

Έτσι το νιώθω εγώ. Με το ταπεινό μυαλό μου. Πως νιώθω τελικά μετά από όλο αυτό τον απολογισμό; Θα επιλέξω να νιώσω ευγνωμοσύνη για όσα διδάχτηκα, για την υγεία μου και για την οικογένεια μου και συγκρατημένη αισιοδοξία για ένα καλύτερο μέλλον. Επιλέγω να νιώσω όπως ο γιος μου- όταν πετάει μια πέτρα στην θάλασσα με όλη του δύναμη πιστεύοντας πως η κάθε μια θα φτάσει πιο μακρυά από την επόμενη-  ασυγκράτητη, γεμάτη θάρρος και μεγάλα όνειρα. 

Εσύ; 

#ΜένουμεΣπίτι και; (εκτίμηση πρώτη)

Σκεφτόμουν ότι το να ζητάμε από τον κόσμο, από τους ίδιους μας τους εαυτούς, να μην παραπονιέται ή να μην τον επηρεάζει συναισθηματικά η τωρινή κατάσταση - βασισμένοι στο γεγονός πως  λόγου χάρη έχουμε τις δουλειές μας, ή  την υγεία μας ή επειδή είναι μια προσωρινή κατάσταση - μοιάζει λίγο με το να ζητάς από μια μάνα που έχασε το μωρό της να μην πενθεί επειδή δεν το είχε ζήσει. 

Είμαι από τους πρώτους ανθρώπους που έδωσε θετική διάσταση σε αυτή την νέα συνθήκη της ζωής μας. Εκ φύσεως, έχω την ανάγκη, να ωραιοποιώ καταστάσεις, να ψάχνω πάντα το θετικό, να είμαι αισιόδοξη και ευγνώμων. Και είμαι. Πάντα ήμουν,  ακόμα και στις προκλήσεις της ζωής μου που θα δικαιούμουν ίσως να μην είμαι. Η αλήθεια είναι ωστόσο πως κάποιο κομμάτι μέσα μας, όσο μικρό και αν είναι αυτό, πενθεί σε αυτό το #ΜενουμεΣπιτι. 

Πενθεί την ξαφνική αλλαγή στην καθημερινότητα μας. Την έλλειψη των αγαπημένων προσώπων από κοντά μας. Τον φόβο, ότι η αγάπη μας- η αγκαλιά μας ή κάτι που θα τους δώσουμε, όπως ένα δώρο έξω από την πόρτα τους - μπορεί να τους βλάψει. Την αλλαγή στην εργασία μας και κατά συνέπεια στον οικονομικό προγραμματισμό της οικογένειας. Πενθεί την ελευθερία του να πας για μια βόλτα στην θάλασσα χωρίς να λογοδοτήσεις ούτε στον ίδιο σου τον εαυτό. Κάποιοι πενθούν και για κακές ή προβληματικές σχέσεις που ο εγκλεισμός και η αναγκαστική συμβίωση έβγαλαν στην επιφάνεια. Ή ακόμα την συνειδητοποίηση πως κάποιοι άνθρωποι δεν είναι αυτοί που νόμιζαν πως είναι. (μιας και ως γνωστών,  ο αληθινός χαρακτήρας φαίνεται στα δύσκολα και όχι στα εύκολα). Πενθεί διαφορετικές απόψεις, ακραίες απόψεις,  που προσπαθούν να επιβληθούν. Πενθεί ακόμα και την αδύναμη σχέση που έχει κανείς με τον ίδιο του τον εαυτό. Με το εγώ του, με το οποίο καλείται τώρα- θέλει δεν θέλει- να συνομιλήσει.

 Εγώ λοιπόν, παρόλα αυτά, νιώθω και πάλι εξαιρετικά τυχερή και ευλογημένη. Έχω πράγματι μια υγιή οικογένεια, και σωματικά και σαν δομή, η οποία λειτουργεί όμορφα-σχεδόν ιδανικά-κάτω από αυτές τις συνθήκες. Έχω, μειωμένο μεν, αλλά εισερχόμενο δε εισόδημα. Και, δόξα τον Θεό, ως αρκετά μοναχικό άτομο από πάντα - μην σας ξεγελά η γραπτή και διαδικτυακή παρουσία, είναι πολύ συχνό χαρακτηριστικό των μοναχικών ανθρώπων- τα βρίσκω αρκετά καλά και με τον ίδιο μου τον εαυτό. Και πάλι όμως... 

Πενθώ και εγώ. Πενθώ την χαμένη ανέμελη βόλτα για ψώνια χωρίς να φαντάζομαι παντού αόρατους εχθρούς. Πενθώ για αυτό το καφεδάκι δίπλα στην θάλασσα, το να μην φοβάμαι να πλησιάσω τους ίδιους μου τους γονείς, για αυτή την κουβέντα που θα έκανα με την κολλητούλα- αφού με είχε φιλήσει και αγκαλιάσει σφιχτά μόλις βρισκόμασταν. Πενθώ για το παιχνίδι που δεν μπορώ να αγοράσω του παιδιού μου λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας, πενθώ για το ταξίδι στην Κρήτη που ακυρώθηκε, πενθώ ακόμα περισσότερο για τα παιδιά μου που δεν έχω στην αγκαλιά μου, βλέποντας πόσο δυσκολεύεται και προσπαθεί και ο γιος μου- μόνος του-  σε αυτή την νέα πραγματικότητα. 

Το ότι πενθώ για αυτά τα φαινομενικά ανούσια πράγματα, δεν σημαίνει πως δεν αναγνωρίζω αυτά που αναγνώριζα πάντα άλλωστε. Τον αγώνα του καρκινοπαθή. Του ανέργου. Του ανθρώπου που έχασε αγαπημένο/α πρόσωπο/α. Του άστεγου. Αυτού με χρόνια προβλήματα υγείας. (άλλωστε ανήκω σε αυτή την κατηγορία). Είμαστε άνθρωποι και αυτή είναι η μαγεία μας. Μπορούμε να τα κάνουμε όλα ταυτόχρονα. Έχουμε την ευφυΐα - τόσο την πνευματική, όσο και την συναισθηματική- να έχουμε πολύπλοκους μηχανισμούς άμυνας, ενσυναίσθησης, συμπεριφοράς. Άλλωστε για όποιον πιστεύει, έχουμε φτιαχτεί κατ' εικόνα και καθ'  ομοίωση του Χριστού και δεν μπορώ να σκεφτώ μεγαλύτερο και ισχυρότερο όπλο από αυτό. 

Η επιλογή μου να μην έχω γράψει τόσο καιρό, για μας έκλεισε ένας μήνα καραντίνας, τα συναισθήματα μου για αυτή την πρωτόγνωρη εποχή του covid19 ήταν ενσυνείδητη. Γιατί έχω μάθει πως μόνο μακροπρόθεσμα βγάζεις πιο συνεπή συμπεράσματα. Και όσο διαρκεί αυτή η νέα συνθήκη - θα αλλάζουν τα δεδομένα ξανά και ξανά. Η πρώτη μου λοιπόν εκτίμηση έγινε σήμερα. Σε μια δύσκολη μέρα για το μικράκι μου. Και κατά συνέπεια για μένα. 

Την μάνα. Αυτή που τα δίνει όλα πάντα, τώρα περισσότερο από ποτέ. Αυτή που παλεύει να είναι το σπίτι πιο σπιτικό από ποτέ. Να είναι ασφαλές- σε τόσα επίπεδα - γαλήνιο, ευχάριστο, διασκεδαστικό. Να κρατιούνται οι ισορροπίες και πάλι σε τόσα επίπεδα. Μα άνθρωπος είναι και αυτή. Σπάει. Όταν όμως σπάει αυτό το κομμάτι της καρδιάς σου που βρίσκεται έξω από το σώμα σου, προηγείται αυτό. Ξεκάθαρα. Βρίσκεις λοιπόν την δύναμη, από το τίποτα, να δώσεις δύναμη. Στο τέλος όμως της ημέρας- αυτής της δύσκολης- βρίσκεσαι να συνειδητοποιείς πως, ναι. Παρά τις τόσες ευλογίες σου - και είναι πολλές - πενθείς και εσύ. Ακόμα και για κάτι ΤΟΣΟ ΧΑΖΟ, όσο ο αγαπημένος σου καφές που φοβάσαι πια να πάρεις απέξω. Και μόλις έρχεται αυτή η αποδοχή, έρχεται ξανά η γαλήνη. Και η δύναμη. Να συνεχίζεις να δίνεις δύναμη. Ακόμα και από το τίποτα.

Για αυτό το κομμάτι της καρδιάς σου που συνεχίζει να χτυπά έξω από το σώμα σου. Που τελικά αποκοιμιέται γαλήνιο-  ελπίζοντας με τα  γλυκά και καραμελένια όνειρα που ευχήθηκες μέσα από την καρδιά σου. 

Αυτά σκεφτόμουν σήμερα, ίσως και δακρυσμένη, ενώ παρακολουθούσα το μεγαλύτερο θαύμα της ζωής μου να παλεύει με τους δικούς του δαίμονες. 

Μανδάμ ετών 40!

Έτσι. Μαντάμ θεωρούσα 20 χρόνια πριν τη σαραντάρα, και τώρα που είμαι και εγώ μια  οφείλω από σεβασμό για την τότε ασχετοσύνη μου να χαρακτηρίσω και εμένα ακριβώς έτσι! Μαντάμ ετών 40! 

Τι; Όχι; 

Μα, ναι! Βρίσκομαι ήδη στα μισά! Καλώς εχόντων των πραγμάτων! Τυχερή θα είμαι να φτάσω στα 80. Εκεί να δεις τι θα σου γράφω. (αν έχω ακόμα τα λογικά μου!) Ψάχνω λοιπόν φωτογραφίες μου από τότε που ήμουν εικοσάρα. (Μία. Όχι δυο όπως είμαι τώρα!!) Και πέφτω πάνω σε αυτή που χαρακτηρίζει απόλυτα το μικρό και ανόητο θηλυκό που ήμουν- γιατί είπαμε- τα 20 είναι τα εγωιστικά μας χρόνια. 

Κοιτάζω λοιπόν αυτό το όμορφο κορίτσι που σουφρώνει έτσι αλόγιστα τα φρύδια χωρίς να υπολογίζει τις μετέπειτα ρυτίδες, να είναι εντελώς ανίδεο πως είναι ανίδεο σχετικά με το τι το περιμένει, να μην νιώθει και τόσο όμορφο και να μην γνωρίζει πως αυτός ο τσαμπουκάς χαρακτήρας που έχει πρόκειται στην πραγματικότητα για μεταμφιεσμένη δύναμη προσωπικότητας που θα την φτάσει στα 40 έχοντας ακόμα σώας τα φρένας της. 

Και επειδή όπως έλεγε η γλυκιά μου γιαγιούλα "Στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα" και αφού δεν μπορώ να προειδοποιήσω εκείνο το 20χρονο κορίτσι, θα μιλήσω στον 40χρονο εαυτό μου, (γυναίκα με τα όλα της πια!) , μα με όσα πιστεύω πως έχω μάθει σε αυτά τα 20 χρόνια που πέρασαν από τότε. 

Ναι, είσαι ακόμα όμορφη παρότι υπάρχουν μέρες που δεν νιώθεις έτσι. Ευτυχώς λίγες. Έχεις όμως πια την ωριμότητα να μην το αφήνεις αυτό να σε επηρεάζει και να εκτιμάς όλα όσα έχεις προσπαθώντας όποτε και όσο μπορείς για το καλύτερο. Στην ουσία,  ξέρεις πλέον πως η γνήσια ομορφιά πηγάζει εκ των έσω. Ναι, είσαι ακόμα τσαμπουκάς,  μα με ενσυναίσθηση. Ξέρεις πως δεν χρειάζεται να πληγώσεις κάποιον για να νιώσεις εσύ ανώτερη, ξέρεις πως πολλές φορές η σιωπή είναι η καλύτερη απάντηση και όταν αποφασίσεις να μην σιωπήσεις,  ξέρεις πως έχεις όλες τις σωστές απαντήσεις. Ξέρεις να διεκδικείς αυτά που θες ή που σου ανήκουν και ξέρεις πια πως έδωσες όλο σου το είναι ακόμα και για όσα όνειρα σου δεν κατάφερες να αγγίξεις. Ξέρεις να προστατεύεις πλέον την Γιάννα και να απαιτείς τον σεβασμό που αξίζεις- και που ξέρεις ότι αξίζεις. Ξέρεις ποιοι άνθρωποι βρίσκονται στον κύκλο εμπιστοσύνης σου και δεν σε πειράζει καθόλου αν είναι μικρότερος αυτός ο κύκλος από ποτέ. Γιατί ξέρεις πως έμειναν μόνο οι καλύτεροι. 

Μα το κυριότερο; Ξέρεις πολύ καλά πως δεν ξέρεις ακόμα απολύτως τίποτα και πως ο μόνος τρόπος να εξακολουθήσεις να μαθαίνεις είναι να ρωτάς και να κρατάς το μυαλό και την καρδιά σου ανοιχτά. 

Υπάρχει μεγαλύτερο δώρο από αυτό για τα φετινά μου γενέθλια; Όχι στο λέω εγώ. (αν και δεν θα με χαλούσε και μια βασιλική ορχιδέα- το ακουμπώ και αυτό εδώ να υπάρχει για όταν στείλω το κείμενο αύριο στον Παναγιώτη, γκουχ, γκουχ!) 

Έτσι απλά λοιπόν, σε μια στιγμή νιώθω κάποιες φορές και κάποιες άλλες νιώθω σε έναν αιώνα, έγινα και εγώ 40! Και σαν γνήσιο ψυχαναγκαστικό ψαράκι, αγαπώ την νέα ζυγή και ολοστρόγγυλη μου ηλικία την οποία θα χαρακτηρίσω χρυσή. Ξεκινάω μια χρυσή δεκαετία της ζωής μου και εύχομαι μέσα από την καρδιά μου να με διδάξει όσα και οι προηγούμενες- αν γίνεται μοναχά με λίιιγο λιγότερο πόνο. 

Να με χαίρεστε βρε όσοι με αγαπάτε. Για όσους δεν με αγαπάτε- δεν βαριέσαι. Με αγαπάω εγώ αρκετά για όλους. 

Ένα δαγκωμένο μπλε μολύβι...

Στις αρχές της σχολικής χρονιάς, νομίζω τον Οκτώβριο, πήρα το μικράκι μου από το σχολείο πολύ στεναχωρημένο- πράγμα που συνέβαινε πρώτη φορά και δεν έχει ξανασυμβεί έκτοτε. Του έδωσα τον χρόνο να αποφορτιστεί μόλις μπήκαμε στο αυτοκίνητο και όταν ήταν ήρεμος μου διηγήθηκε τι είχε γίνει. 

Ετοιμάζοντας την τσάντα του λίγο πριν το σχόλασμα νόμιζε πως έχασε ένα από τα μολύβια του. Ξέσπασε αθόρυβα, όπως κάνει πάντα σαν παιδί, οι συμμαθητές του όμως γεμάτοι από ενδιαφέρον ενημέρωσαν την δασκάλα του, η οποία έτρεξε αμέσως κοντά του. Μόλις της επικοινώνησε το πρόβλημα και αφού βρήκαν και το μολύβι τελικά, η δασκάλα άρπαξε την ευκαιρία- και πολύ καλά έκανε- να του τονίσει, και μαζί με αυτόν και σε όλους τους μαθητές της, πως σημασία έχει να ήμαστε εμείς καλά και οι άνθρωποι γύρω μας  και πως δεν αξίζει να στεναχωριόμαστε τόσο πολύ για υλικά πράγματα. Ένα "μάθημα" που όσες φορές και αν  το έχει ακούσει και από εμάς, από την δασκάλα του είχε άλλη βαρύτητα και τον ακολουθεί μέχρι και σήμερα. (όχι πάντα προς όφελος μου όταν λόγου χάρη θα μου πει "Μαμά, ο εαυτός μας έχει σημασία. Τι είναι πιο σημαντικό; Το παιδί σου ή να μην λερωθεί το χαλί σου;;!!) 

Γυρνώντας σπίτι του ζήτησα να μου δείξει το πολυπόθητο μολύβι. Και σαν μάνα, δάκρυσα. Δάκρυσα γιατί από όλα τα μολύβια στην κασετίνα του ήταν το πιο χρησιμοποιημένο. Το πιο κοντό. Και στο πάνω μέρος του ήταν χιλιοδαγκωμένο. Ποιο; Το μολύβι του γιου μου που ακόμα και σαν βρέφος ένα μασητικό δεν έβαλε στο στόμα του. Και τότε κατάλαβα. Για το παιδί μου, αυτό το πρωτάκι, το μολύβι αυτό ήταν κάτι περισσότερο. Ήταν το φιλαράκι του τις ατελείωτες ώρες τις ορθογραφίας, ο κυματοθραύστης στο άγχος του- μια ακόμα σταθερά σε αυτό το καινούργιο κεφάλαιο της ζωής του. Η δασκάλα του,  είχε μιλήσει ΠΟΛΥ σωστά. Εγώ σαν μάνα του όμως, έβλεπα πέρα από το μολύβι καθεαυτό. Τον αγκάλιασα, του είπα πως καταλαβαίνω απόλυτα γιατί στεναχωρήθηκε και πως είχε κάθε δικαίωμα να νιώσει έτσι. 

Μου χαμογέλασε λοξά και τα μάτια του έλαμψαν...

Λίγο καιρό αργότερα, βλέποντας πως και η αγαπημένη του γόμα είχε υποστεί φθορά από την πολύ χρήση καθώς και λίγη κακοποίηση από το άγχος, (τρυπώντας την διαρκώς με το μολύβι στην μέση μέχρι που έσπασε στα δυο), πήγα και αγόρασα μερικά πανομοιότυπα μολύβια με εκείνο το μολύβι και την ίδια ακριβώς γόμα. Και βρήκα την ευκαιρία για ένα ακόμα "μάθημα". Τα έβαλα όλα  στο γραφείο και τον φώναξα να έρθει. 

Τον ρώτησα ποιο από τα δυο μολύβια ήταν το πιο όμορφο. Μου είπε το καινούργιο. Τον ρώτησα ποια από τις δυο γόμες ήταν η πιο όμορφη. Μου είπε και πάλι, η καινούργια. Λάθος, του απάντησα. Το πιο όμορφο μολύβι είναι το παλιό και η πιο όμορφη γόμα είναι η παλιά. Σοκαρίστηκε. Θες να μάθεις γιατί, τον ρώτησα. Και ήθελε. 

Τον ρώτησα ξανά λοιπόν αν όταν ξεκίνησε το σχολείο-  όταν το μολύβι και η γόμα του ήταν ακόμα καινούργια και όμορφα, ήξερε να γράφει και να διαβάζει. Μου απάντησε πως δεν ήξερε φυσικά. Τον ξαναρώτησα αν τώρα, που και τα δυο δεν είναι τόσο όμορφα, αν αυτός ξέρει να γράφει και να διαβάζει. Μου απάντησε πως φυσικά και ξέρει. Τον ρώτησα λοιπόν ξανά αν νόμιζε πως θα τα είχε καταφέρει χωρίς να γράφει συνεχώς με το μολύβι του ή να σβήνει με την γόμα του. Αν απλά δεν τα χρησιμοποιούσε για να μείνουν πάντα όμορφα. Μου απάντησε φυσικά αρνητικά. Τόνισα λοιπόν πως όλη η ομορφιά τους κρύβεται τώρα στις γνώσεις του. Σε όλες τις μαγκουρίτσες και τα γράμματα που έγραψε ξανά και ξανά, σε όλα τα λάθη που έσβησε για να μάθει ακόμα καλύτερα, σε όλα τα άριστα μα και τα μπράβο που πήρε από την κυρία του, σε όλη αυτή την τόσο σημαντική προσπάθεια που κάνει φέτος στο καινούργιο, "μεγάλο" του σχολείο. 

Μου χαμογέλασε λοξά και τα μάτια του έλαμψαν...

 Και έφυγε τρέχοντας να συνεχίσει το παιχνίδι του, πριν πιάσει ξανά τα μολύβια και τις γόμες προσπαθώντας να κάνει αυτό το τέλειο "η" που τόσο τον δυσκολεύει. Γιατί είναι και τελειομανής αυτό το αγόρι και δουλειά μου είναι να αποβάλλω το περιττό άγχος για πράγματα ανούσια. Και δεν είναι εύκολο γιατί είναι η ύλη από μόνη της τόσο απαιτητική που τρέχεις να προλάβεις, να μπουν οι βάσεις ώστε να είναι όλα πιο εύκολα στην πορεία. Μόνο που ακούω πως δυσκολεύουν περισσότερο και είναι ένας κύκλος που τέλος δεν έχει. 

Ας δίνουμε λοιπόν σημασία σε αυτά, τα μικρά, τα αόρατα. Σε ένα λίγο στραβωμένο μουτράκι χωρίς προφανή, (στα δικά μας μάτια),  λόγο και αιτία.  Στην αναζήτηση της προσοχής μας με τον λάθος τρόπο. Σε αυτό το πεταμένο μπουφάν στο πάτωμα. Στο παράπονο πως κουράζονται. (ναι κουράζονται και αυτά όχι μόνο εμείς). Στο "Θες να παίξεις μαζί μου μαμά;"  Στα δαγκωμένα μολύβια και τις τρύπιες γόμες. 

Είναι πολύ φρέσκα από τον Θεό τα παιδάκια μας για να αντιμετωπίζουν τέτοια άγχη. Αρχική μας μέριμνα ένας υγιής άνθρωπος,  ψυχικά και πνευματικά. Και μολύβια δόξα τον Θεό, γεμάτος ο τόπος. Το ίδιο και γόμες. Τα λάθη είναι για να μαθαίνουμε. 

Οι γυναίκες ήμαστε σαν τα λουλούδια....

(Αυτό το κείμενο γράφτηκε μια μέρα, στις 4 τα ξημερώματα,  που ένιωθα ανεπαρκής, λίγη και γεμάτη ενοχές) 

Σήμερα λοιπόν σηκώθηκα στις 5 για να ξυπνήσω τον άντρα μου να πάει στην δουλειά. Έπεσα ξανά για ύπνο, μα η αλήθεια είναι πως δύσκολα κοιμάμαι βαθιά αφού σηκωθώ. Το ξυπνητήρι χτύπησε για μένα στις 6:30. Σηκώθηκα έπλυνα τα δόντια με μισόκλειστα σχεδόν ματιά και νίφτηκα σαν 5χρονο,  μόνο με το δείκτη μου να περνάει στα κλέφτρα από το νερό γιατί δεν αντέχετε τόσο κρύο, τέτοια ώρα. 

Γραμμή για την κουζίνα, ανάβω air condition να ζεστάνει μέχρι να σηκωθεί το παιδί. Φτιάχνω καφέ, του οποίου της αναλογίες είχα ετοιμάσει αποβραδίς. Μεγάλη ευκολία αυτή μέσα στην γελοιότητα της. Μα πίστεψε με κάνει την διαφορά. Πίνω την πρώτη γουλιά σαν τον ναρκομανή που του στερούν την δόση του. Ανοίγω ραδιόφωνο. Πάντα Μελωδία. Βάζω μπροστά να μαγειρέψω στην χύτρα, φακές έχει σήμερα το μενού. Μέχρι τις 7:10 η χύτρα βράζει ήδη. Πίνω άλλη μια κλέφτη μεγάλη γουλιά καφέ. Έχει ήδη κρυώσει.

Πάω να ξυπνήσω το παιδί. Ανάβω φώτα, κάθομαι αναπαυτικά και αρχίζω να τον ξυπνάω. Γλυκά στην αρχή, μετά αρχίζουν τα πειράγματα και τα γαργαλητά! 10 λεπτά αποκλειστικά για ζουζούνιες- να αρχίσει η μέρα θετικά. Τον στέλνω για δόντια και νίψιμο και γραμμή πάλι στην κουζίνα να ετοιμάσω το κολατσιό του. Ετοιμάζω ταυτόχρονα το πρωινό του. Έρχεται να φάει. Όσο τρώει, ανοίγω παντζούρια , συμμαζεύω σαλόνι και στρώνω κρεβάτια. Μαζεύω το πρωινό του και βγάζω το φαγητό από την φωτιά. Όσο ντύνεται ο μικρός, με τα ρούχα που έχω ετοιμάσει αποβραδίς, ντύνομαι και εγώ. 7 και 50 ήμαστε έτοιμοι για αναχώρηση. Ανοίγω τα παράθυρα με τις σιδεριές να αεριστεί το σπίτι, ο μικρός κλείνει το ράδιο και βγαίνουμε από το σπίτι. 

5 λεπτά να ζεστάνει το αυτοκίνητο- έχει παγωνιά- ευτυχώς το σχολείο μας είναι κοντά, 8 η ώρα τον έχω ήδη αφήσει, αγοράζω έναν καφέ στο χέρι και φεύγω. Πάω στην, δόξα τον Θεό, τετράωρη εργασία μου, όπου έχω και την πολυτέλεια αν χρειαστεί να φύγω νωρίτερα ή και να λείψω ακόμα. (τα καλά της οικογενειακής επιχείρησης). Δουλειά που απαιτεί σωματική κόπωση, όχι όμως και πνευματική. Καθαρίζω λίγο το μυαλό. Έρχονται εκτάκτως και οι γονείς μου να ζυμώσει κάτι επτάζυμα παξιμάδια αυτός ο τρελός ο Κρητικός, τον βοηθάω, λέμε και τα νέα μας- ωραία είναι δεν τους βλέπω συχνά τα ωράρια αντίθετα. Για να κάθομαι εγώ βράδυ με το παιδί, εργάζονται πάντα και ακόμα αυτοί. 

Στο τετράωρο φεύγω και πάω για τα ψώνια της ημέρας. Σήμερα ήταν λαϊκή, φούρνος και κάτι ρούχα που είχα αφήσει στην μοδίστρα. Σκέφτομαι πως πρέπει να πάρω τον παιδίατρο να τον ρωτήσω γιατί το παιδί ξεκίνησε ξαφνικά να ζαλίζεται στα ταξίδια. Είναι φυσιολογικό; Από Δευτέρα όλο λέω να τον πάρω, γιατί το αμελώ; Μα δεν μιλάω ΠΟΤΕ στο κινητό όταν οδηγώ, οπότε συνεχίζω κανονικά.

 Φτάνω σπίτι 12:10,  ανεβαίνω σαν την τρελή, με δέκα κιλά ψώνια στα χέρια να προλάβω να τα βάλω στη θέση τους, να κόψω το λάχανο να το βρω έτοιμο το βράδυ, να μαζέψω τον νεροχύτη και να απλώσω το πλυντήριο, που ξέχασα να σου πω, έβαλα το πρωί. Να βάλω στην θέση τους και όσα ρούχα προλάβω από το χθεσινό σιδέρωμα. (είναι δυο μικρά βουνά!) Με παίρνει τηλέφωνο η Σουλτάνα να ρωτήσει αν θα της φτιάξω γλυκά να μας κεράσει για τα γενέθλια της μικρής- δεν γιορτάζουμε επίσημα φέτος, μόνο εμείς και εμείς, και  θυμάμαι πως πρέπει να αγοράσω μπαλόνια να της κάνω έκπληξη την Δευτέρα, αποφασίζω να αλλάξω την ρουτίνα της ημέρας και να πάρω τον μικρό απευθείας μετά το σχολείο για βρώμικο φαγητό, όπου δίπλα έχει και το γνωστό παιχνιδομάγαζο να πάρουμε τα μπαλόνια. Ο Παναγιώτης θα αργούσε να γυρίσει, οπότε ετοιμάζω το φαΐ να θέλει μόνο ζέσταμα, και αυτός σκέφτομαι κουρασμένος θα έρθει από την δουλειά. Κλείνω παντζούρια γιατί θα έχει νυχτώσει όταν θα επιστρέψουμε και αναρωτιέμαι γιατί τα άνοιξα εξαρχής. 12:55 φεύγω να πάρω το παιδί από το σχολείο. 

Έξω από το σχολείο, παίρνω μερικά τηλέφωνα που πρέπει όσο περιμένω,και ψάχνω και στο διαδίκτυο ιδέες για τα δικά μας γενέθλια. Το μικράκι μου επιτέλους σχολάει, του παίρνω την τσάντα- ασήκωτη είναι και αυτή- τον ενημερώνω για την αλλαγή "πλεύσης", ενθουσιάζεται και ξεκινάμε.  Πάμε για βρώμικο φαγητό και ψώνια. Μου έχει έρθει και μια ειδοποίηση από το ταχυδρομείο μερικές μέρες, ευκαιρία να μπω νωρίτερα σήμερα που έχει και μουσική έκφραση να πάρω το δέμα. Κουβεντιάζουμε στο φαγητό, βασικά μόνη μου μιλάω - κουβέντα δεν του παίρνω του σκασμένου- κομμάτια και αυτό- "Που το τρέχω" αναρωτιέμαι, είναι τόσο σημαντική πια αυτή η δραστηριότητα;" Στο παιχνιδομάγαζο ζωντανεύει λίγο, να δοκιμάζει ότι αποκριάτικο υπάρχει και δεν υπάρχει - εγώ να προλάβω μην φορέσει μάσκες στο πρόσωπο, κυκλοφορεί και μια γρίπη, ο καθένας μπορεί να την έχει βάλει στο πρόσωπο του. Ζαλώνομαι και από εκεί τα πράγματα. 

Φεύγουμε για ταχυδρομείο και μουσική έκφραση. Το ταχυδρομείο κλειστό - εκτάκτως - και εγώ να βρίσκομαι μια ώρα νωρίτερα από το μάθημα του κέντρο. Που να πάμε, αυτό σέρνεται. Και εγώ, μην κρυβόμαστε.  (έχει σημασία;) Στηνόμαστε έξω από το μάθημα 45 λεπτά πριν. Κοντεύει να αποκοιμηθεί. Πίνω τον τρίτο καφέ της μέρας μα ξαφνικά με πιάνει αηδία, τον πετάω. Τον περιμένω απέξω μιάμιση ώρα σε μια καρεκλίτσα που με το ζόρι χωράω. Μπαίνω ίντερνετ να περάσει η ώρα. Χαζεύω, απαντάω σε μερικά, αλληλεπιδρώ με άλλα. Ακούω να του κάνει παρατηρήσεις - μα έχει κουραστεί το παιδί πως να αντεπεξέλθει; Ευτυχώς έχω παρκάρει κοντά. Θυμάμαι τον παιδίατρο, φτου είναι νωρίς δεν έχει ανοίξει για απόγευμα. Το μάθημα αργεί, τον βγάζει με καθυστέρηση, 18:45 ξεκινάμε - επιτέλους για το σπίτι. Βρίσκουμε κίνηση, ευτυχώς λίγα πράγματα. 19:15 φτάνουμε επιτέλους.

 Αγκαλιές κακό με τον μπαμπά του, βρίσκω χρόνο να κάνω ένα ντους και να αλλάξω! Ετοιμάζω το βραδινό - το μεσημεριανό δηλαδή που δεν φάγαμε και μια ξεχωριστή τσαχπινιά για το άλλο μου εγώ - σιγά μην ξανά φάει φακές! Τρώμε, μαζεύω νεροχύτη και σαλόνι όσο ο Παναγιώτης παίζει με το παιδί. Σήμερα είναι σπίτι, έτσι δεν θα διαβάσω εγώ το παραμύθι, ούτε θα του πλύνω εγώ τα δόντια - μιλάμε για σούπερ ρεπό - στα αλήθεια έτσι νιώθω. Μπαίνω ίντερνετ όσο "ρεπάρω", απαντάω σε μερικά, αλληλεπιδρώ με άλλα - μπα πόνεσε το χέρι μου, α στο καλό δεν έχει και τίποτα αυτή η τηλεόραση. Κρυώνω κιόλας, πέρασε και η ώρα. Σηκώνομαι. 

Κάνω ένα "παπ, παπ, παπ" ντους το μικράκι μου- έτσι το λέμε το γρήγορο ντουζάκι- και ξαπλώνουμε όλοι παρέα, να ακούσω τον Παναγιώτη να "σκοτώνει" ακόμα ένα παραμύθι! Έχει πάει 9 θυμάμαι τον γιατρό, που να τον πάρω τέτοια ώρα. Άστο. Από Δευτέρα. Το σημειώνω με τριπλή υπογράμμιση στην ατζέντα μου. Λέμε κάνα νέο και με αυτόν τον άντρα μου που δεν τον έχω δει όλη μέρα, όοοοχι,  πετάγετε το μαϊμούδι για γαργαλητά και προσοχή! Θα τα πούμε μετά λέμε και περιμένουμε να αποκοιμηθεί το θηριάκι γιατί είναι και αγκαλίτσας. Είναι όμως και το υπνωτικό μας, τι να λέμε σε λίγο θα ροχαλίζουμε και εμείς μαζί του. 

Λίγο πριν κοιμηθώ αναρωτιέμαι τι στο καλό έκανα όλη μέρα και είμαι τόσο κουρασμένη... "Τίποτα δεν έκανες και σήμερα" λέω στον εαυτό μου και το πιστεύω... "Ούτε διάβασμα είχαμε σήμερα, ούτε έξτρα δουλειές στο σπίτι, ούτε τίποτα. Γιατί κουράστηκες μου λες;" μονολογώ σαν την τρελή στον εαυτό μου.  Μα δεν προλαβαίνω να μου απαντήσω, διότι πράγματι αποκοιμιέμαι. Σχεδόν από τις 9:30. 

Ξυπνάω φυσικά γύρω στις 3:30 τα ξημερώματα. Δεν είμαι μαθημένη να κοιμάμαι τόσες ώρες. Στριφογυρνάω σαν σβούρα. Το μυαλό αρχίζει πάλι να δουλεύει υπερωρίες- μα οι μεταμεσονύκτιες υπερωρίες για καλό δεν είναι. Το βράδυ όλα διογκώνονται. Όλα παραμορφώνονται. Αν πριν κοιμηθώ ήμουν ανεπαρκής, τώρα στις 4 τα ξημερώματα ήμουν απολύτως άχρηστη. 

Σηκώνομαι. Πάω στο σαλόνι- δεν έχω ίντερνετ σε όλο το σπίτι, ευτυχώς- και γράφω. Γράφω επί λέξη κάθε μικρό ή μεγάλο πράγμα που έκανα. Από το πρωί που ξύπνησα μέχρι το βράδυ που κοιμήθηκα. Για να το διαβάζω οπότε νιώθω ανεπαρκής. Ή λίγη. Ή ότι δεν πρόσφερα αρκετά στην οικογένεια μου. Γιατί βλέπεις, ακόμα γράφω. Άρα μήπως τελικά έκανα κάτι; Μήπως έκανα πολλά; Μήπως κάθε μέρα κάνω κάτι; Διότι, αυτή η μέρα για την οποία γράφω, θα μπορούσε να είναι η κάθε μέρα μου-  μα με παραλλαγές. Και μάλιστα πιο περίπλοκες. Με διαβάσματα, και ραντεβού σε γιατρούς και ατελείωτες δουλειές και υποχρεώσεις. Και κάθε μέρα να νιώθω πως ήμουν ανεπαρκής. Ποτέ να μην ακούω μια επιβεβαίωση. Μα γιατί την χρειάζομαι αλήθεια; Απορώ....  

Και έτσι όπως σταματάω πια το γράψιμο- δεν έχω άλλο να πω- βλέπω τα λουλουδάκια μου να έχουν ξεπεταχτεί... Τα λουλούδια που μου έφερε μια μέρα, κάποια εβδομάδα ο Παναγιώτης και τα άλλα που πήρα μόνη μου,  μια μέρα που ήθελα να με κανακέψω. Τα ποτίζω λίγο, λίγο βδομάδες τώρα και περιμένω... Περιμένω,  με λαχτάρα  αλήθεια είναι,  να φανούν τα μπουμπούκια τους, να ξεχυθούν οι μυρωδιές. Και να' τα που φανερώνονται σιγά σιγά. Και θυμάμαι τα λόγια της θείας μου της Ε. που δεν είναι πια κοντά μας, να λέει λίγους μόλις μήνες πριν πεθάνει. "Οι γυναίκες είναι σαν τα λουλούδια. Λίγο πότισμα θέλουν, μα τι άνθη που θα σου δώσουν..."  Και πόσο δίκιο είχε. Λίγο πότισμα θέλω. Να το θυμάμαι. Τα βράδια που νιώθω ανεπαρκής, λίγη και γεμάτη ενοχές. 

(αυτή η κατάθεση ψυχής αφορά αποκλειστικά εμένα, με τα δικά μου μοναδικά δεδομένα, και τις δικές μου συνθήκες διαβίωσης και βίου. Δεν αναμένω επιβεβαίωση ή κριτική.  Δεν είναι διαγωνισμός αν έκανα όντως πολλά ή αν θα μπορούσα να κάνω περισσότερα. Είναι απλά αυτό. Μια προσωπική μου επιβεβαίωση πως τελικά ΚΆΤΙ έκανα. Και αν νιώθεις και εσύ έτσι το βράδυ που πέφτεις να ξαπλώσεις, σε προτρέπω να γράψεις- σε ένα κομμάτι χαρτί, στο κινητό σου, όπου σε βολεύει- τι έκανες εσύ μια μέρα σου. Πίστεψε με, θα κουραστείς να γράφεις.)