"Η μαμά μου έχει τρία παιδιά..."

Τις προάλλες ήμασταν στο πατρικό μου και ο πατέρας μου είχε όρεξη για συζήτηση με τον μικρό. Σε κάποια φάση και ενώ σαχλαμάριζε νομίζοντας πως ο Δημήτρης Γεράσιμος είναι ακόμα τριών- μου θύμισε  τότε που είχε πάει στο Γυμνάσιο να πάρει τους βαθμούς μου αδυνατώντας να συνειδητοποιήσει πως πήγαινα πια λύκειο- τον ρώτησε για πλάκα: 

-Για πες μου! Πόσα παιδιά έχει η δική σου η μάνα; 

Ο Δημήτρης Γεράσιμος σώπασε για μερικά δευτερόλεπτα, όπως κάνει πάντα όταν τον ρωτάνε κάτι, και μετά απάντησε με εμφανή σιγουριά στην φωνή του. 

-Τρία. 
-Τρία; ρώτησε απορημένος ο πατέρας μου. Ποια τρία δηλαδή, πες μου. 
-Την Χριστίνα, τον Δημήτρη και εμένα- τον Δημήτρη Γεράσιμο. 

Η καρδιά μου εμένα απλώς σταμάτησε. Σώπασα να μην χάσω ούτε τόνο από την συνέχεια. Ο πατέρας μου να επιμένει. 

-Κάτσε βρε φίλε μου,  νομίζω πως τα έχεις μπερδέψει. Και τότε το αγόρι μου, το ξεχωριστό αυτό πλάσμα απάντησε με σιγουριά: 
-Η μαμά μου έχει τρία παιδιά. Την μεγάλη μου αδελφή που θα βαφτιζόταν Χριστίνα. Τον μεγαλύτερο μου αδελφό, τον Δημήτρη. Και εμένα. Τον Δημήτρη Γεράσιμο. 

Με δυσκολία συγκράτησα τα δάκρυα μου. Γιατί η αλήθεια είναι αυτή ακριβώς. Πως έχω τρία παιδιά. Πως το αγόρι μου έχει δυο αδέλφια. Και πως ακόμα και αν δεν βρίσκονται μαζί μας σωματικά, δεν τα ξεχνάμε ποτέ. Μα αυτό που με συγκίνησε περισσότερο ήταν πως η δική μου αλήθεια είναι και δική του αλήθεια. Δεδομένη. Τόσο απλά, τόσο απόλυτα. Και είμαι περήφανη για αυτό το μικρό/μεγάλο αγόρι....

Είμαι περήφανη που αγκαλιάζει τις αλήθειες του με σθένος. Που χωρίς να συζητάμε για τα αδέλφια του, αυτός αντιλαμβάνεται την αγάπη μας για αυτά. Την νιώθει. Είμαι περήφανη που έχει την καρδιά του ανοιχτή σε αυτό που δεν βλέπει μα και πάλι πιστεύει. Πόσο σπουδαίο είναι αυτό;

 Είμαι περήφανη γιατί το σποράκι μου μόλις που αρχίζει να ανθίζει... Μα τι υπέροχα λουλούδια μεγαλώνει... Με πόσο αγνά χρώματα... Όλη μου η έννοια να συνεχίσω να κρατάω εύφορο το έδαφος. ( όπως πολύ σωστά έγραψε η γλυκιά μου Πριγκιπέσσα.)  

Μόνο αυτό. 

"Εσένα, πότε θα σου κάνουν ένα αδελφάκι;;;" (η ερώτηση που απλά δεν χρειάζεται να κάνετε)

Τον Νοέμβριο είχα γράψει ένα κείμενο με τα όσα ακούω σχετικά με το γεγονός πως έχω "μόνο" ένα παιδί, ιδίως όσο ο Δημήτρης Γεράσιμος μεγαλώνει και αδελφάκι δεν βλέπουνε...  

Ωστόσο, εγώ έχω και την φωνή και την πνευματική δύναμη να φωνάξω πως "Δεν έχω ΜΟΝΟ ένα παιδί, έχω ένα παιδί και κανέναν δεν αφορά τίποτα περισσότερο από αυτό" Έχω την ψυχική δύναμη να το διαχειριστώ, παρόλο που οι λόγοι που δεν έχω και άλλα παιδιά στην αγκαλιά μου, δεν έχουν οριστεί από εμάς τους ίδιους. 

Τι γίνεται όμως όταν το ίδιο μου το παιδί, αυτό το "'ένα" έρχεται αντιμέτωπο με ερωτήσεις αδιάκριτες, με δηλώσεις στομφώδεις και συστάσεις εντελώς άτοπες; 

Τι εννοώ; 

Είναι τουλάχιστον απαράδεκτο, στις εποχές πληροφόρησης και ενημέρωσης που ζούμε, να ακούει το παιδί μου τα εξής: 

• Γιατί δεν σου κάνουν η μαμά και ο μπαμπάς ένα αδελφάκι;; 

(Ένα παιδί αντιλαμβάνεται τον κόσμο κυριολεκτικά. Θέτοντας του αυτή την ερώτηση, το βάζετε αμέσως σε σκέψεις του τύπου: "Αλήθεια, γιατί δεν μου κάνουν ο μπαμπάς και η μαμά ένα αδελφάκι; Αφού πάντα με φροντίζουν και μου παίρνουν ότι ζητώ. Γιατί όχι και ένα αδελφάκι; Έκανα κάτι λάθος; Φταίω; Μήπως δεν είμαι αρκετά καλό παιδί; Μήπως δεν με αγαπάνε αρκετά;") 

• Ζήτα από τον Θεούλη να σου στείλει ένα αδελφάκι... 

(Παρότι πιστεύω βαθιά στον Θεό, και κάθε βράδυ μπορεί να προσεύχομαι εγώ το ίδιο πράγμα, το παιδί μου δεν είναι στην θέση να κατανοήσει την ευρύτερη έννοια μιας θρησκείας, της πίστης και όσα αυτή περικλείει. Εδώ εμείς, που έχουμε γαλουχηθεί χρόνια με αυτή, και αν μια βαθιά επιθυμία μας δεν πραγματοποιείται, πάντα ένα κομμάτι μας ψάχνει τις αιτίες, νιώθει ενοχές απέναντι σε αυτό τον Θεό που παρακαλάει κάθε βραδύ. Και λέτε σε ένα παιδί να ζητήσει κάτι τόσο σημαντικό, ( και αδύνατον να πάω να αγοράσω από το mini market της γειτονιάς μου), από τον Θεούλη; Και αν ο Θεός δεν το στείλει, τι συνειρμούς θα κάνει αυτή η αθώα παιδική ψυχή, πόσες πληγές υπόγειες θα ανοίξουν- που ούτε αντιληπτές θα γίνουν για χρόνια, αλλά και ούτε σίγουρο είναι πως θα κλείσουν ποτέ -θέτοντας σε κίνδυνο μια σχέση ζωής τόσο σημαντική όσο είναι αυτή με την πίστη μας. )

• Ζήτα από την μαμά και τον μπαμπά να σου κάνουν ένα αδελφάκι... 

(Μα πως δεν το είχε σκεφτεί και ο ίδιος... Απορώ... Ή μήπως το έχει; Φυσικά και το έχει ζητήσει, γιατί αυτό βλέπει γύρω του και θέλει και αυτός, αυτό νομίζω είναι άλλωστε ένα πρωτόγνωρο ένστικτο που δεν μπορούμε να πολεμήσουμε. Εγώ λοιπόν, σαν γονιός, αν έχω κάποιο σοβαρό λόγο που δεν μπορώ να προσφέρω αυτό το μεγάλο δώρο στο παιδί μου- ή απλά δεν θέλω στην τελική- έχω απαντήσει όλες τις φορές όπως εγώ νομίζω καλύτερα επί του θέματος. Και το τρίχρονο παιδί μου το δέχεται. Μέχρι την επόμενη φορά που θα βρεθεί κάποιος στον δρόμο μου να απευθυνθεί σε αυτό το παιδί και να του υπενθυμίσει να μου το ξαναζητήσει... )

Ειλικρινά, πόσες φορές θα θέλατε να τρίβουν στα δικά σας μούτρα, τις δικές σας αδυναμίες; Σε καθημερινή βάση; Σε εβδομαδιαία; Σε μηνιαία; Ετήσια; Μήπως ποτέ; 

Μάλλον ποτέ και συγνώμη που γίνομαι κυνική και πιθανότατα αγενής, όμως αγενής είναι και ο οποιοσδήποτε- όσο καλή θέληση και αν έχει- επιμένει, ρωτάει, δίνει "συστάσεις" και "συμβουλές" σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα. 

Γιατί εγώ έχω φάει πολλάκις τα μούτρα μου και έχω πληγωθεί βαθιά άλλες τόσες, έχοντας έτσι θωρακίσει την ψυχή μου και το μυαλό μου σε αυτές τις αδιακρισίες. Το παιδί μου όμως είναι λευκός καμβάς, καθρέφτης που θα καθρεφτίσει πάνω του κάθε αρνητικό συναίσθημα, κάθε ανόητη υπερβολή. Και δεν το δέχομαι αυτό. Την στιγμή ιδίως που εγώ προσπαθώ με πολύ κόπο και ψυχικό κόστος να διαχειριστώ αυτή την ερώτηση, πόσο μάλλον ένα μικρό παιδί.... 

Την επόμενη φορά λοιπόν, που θα δείτε ένα μοναχοπαίδι, (τι άσχημη λέξη και αυτή), σταθείτε λίγο και σκεφτείτε πόσα υπέροχα πράγματα μπορείτε να συζητήσετε μαζί του, πέραν από το πλέον αδιάφορο " Εσένα, πότε θα σου κάνουν ένα αδελφάκι;" 

(Για τα πρακτικά, να τονίσω, πως παρότι η πιθανότητα να αποκτήσει το μαιμούδι αδελφάκι δεν έχει ακυρωθεί- τουλάχιστον όχι από εμάς τους ίδιους- αυτό δεν σημαίνει πως δεν παύει να είναι ένα θέμα που απλά δεν αφορά κανέναν). 

Για το Μαράκι... (η ιστορία ενός αγγέλου μέσα από την καρδιά της...αδελφής της).

Συνηθίζω να λέω ότι είμαι η δεύτερη από πέντε αδέλφια. Αυτό δεν είναι ακριβές, γιατί η αλήθεια είναι πως έχω πέντε αδέλφια. ‘Εναν αδερφό και τέσσερις αδερφές. Για την τέταρτη αδερφή μου θα είναι σήμερα αυτή η ανάρτηση, για το Μαράκι. Δεν είναι εύκολο να γράψω αυτές τις γραμμές, γιατί τα συναισθήματα είναι πιο δυνατά από εμένα, αλλά θα προσπαθήσω.

Ήμουν πεντέμιση χρονών όταν γεννήθηκε το Μαράκι, στις 7 Φεβρουαρίου 1992. Δεν θυμάμαι την πρώτη της μέρα στο σπίτι. Θυμάμαι όμως ότι τη λατρεύαμε κι εγώ κι ο Γιάννης. Ήταν το πουκιβάκι μας. Το Μαράκι γεννήθηκε με πρόβλημα στην καρδούλα της. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, ίσως γι΄αυτό δεν θυμάμαι την πρώτη της μέρα στο σπίτι, γιατί έμεινε αρκετά στο νοσοκομείο. Ποτέ δεν έχω ρωτήσει τη μαμά μου πολλά πράγματα για εκείνο τον καιρό, είναι κάτι για το οποίο δεν μιλάει σχεδόν ποτέ…

Θυμάμαι τη βάφτιση της. Θυμάμαι το τραπέζι κι ότι γελούσε . Δεν ξέρω σε ποιον θα έμοιαζε.

Μετά από λίγο καιρό ξαναμπήκε στο νοσοκομείο. Η μαμά έλειπε αρκετά. Όταν έκλεισαν τα σχολεία πήγαμε στο σπίτι της γιαγιάς. Εκείνες τις μέρες είχε έρθει μαζί μας η κόρη της κουμπάρας της μαμάς μου, για να μένει μαζί μας. Δε θυμάμαι το μωρό στο σπίτι τελευταία φορά, μόνο ότι την κοιμίζαμε στο σαλόνι, που ήταν δροσερά, δεν έπρεπε να ζεσταίνεται.

Ένα πρωί η μαμά, ο μπαμπάς και το μωρό έλειπαν. Μας είπαν ότι είχαν πάει στο νοσοκομείο για τις εξετάσεις της. Ήταν κάπου στα τέλη Ιουνίου.

Είχαμε τότε ένα επιτραπέζιο, το “Μάντεψε ποιος”, που παίζαμε συνέχεια με το Γιάννη. Μπορεί και να παίζαμε όλη μέρα. Το απόγευμα; μεσημέρι; Η Μάγδα σιδέρωνε και εμείς παίζαμε “μάντεψε ποιος”. Γύρισε η μαμά μου. Τότε ξαφνικά βλέπω τη Μάγδα να τρέχει να την αγκαλιάσει και να κλαίνε. Έκλαιγα και γω , αλλά δεν ήξερα γιατί.

Θυμάμαι μου είπε πως το Μαράκι έγινε τώρα αγγελάκι. Πως είναι εκεί ψηλά, μπροστά στο Θεό. Πως θα είναι συνέχεια δίπλα μας. Εκείνο το απόγευμα πετάξαμε την κάρτα με το όνομα Μαρία από το “Μάντεψε ποιος”. Για πολλά χρόνια μετά δεν ήθελα να παίξω με αυτό το παιχνίδι… Μόλις φέτος το καλοκαίρι κατάφερα να ξεπεράσω την αντιπάθειά μου αυτή...

Σε λίγες μέρες πήγαμε να την αποχαιρετίσουμε. Σ’ ένα μοναστηράκι στον Ωρωπό. Είναι από τις στιγμές που θυμάμαι πεντακάθαρα. Το Μαράκι φορούσε το βαφτιστικό της, μέσα σε ένα τόσο δα κουτάκι. Όταν η ακολουθία τελείωσε με ρώτησε κάποιος αν ήθελα να τη χαιρετίσω, όλοι τη φιλούσαν. Εγώ έκλαιγα και έλεγα συνέχεια ότι δεν θέλω και συνέχεια κοίταζα το άσπρο αγγελάκι μέσα στο κουτάκι.

Ο τάφος της είναι κάτω από δύο πεύκα. Ο πρώτος από αριστερά. Όταν γυρίσαμε από την Αγγλία, ένα καλοκαίρι έμεινα για μια εβδομάδα σε εκείνο το μοναστηράκι. Δεν ήταν πια εκεί το Μαράκι, ούτε τα υπόλοιπα αγγελάκια των διπλανών τάφων, αλλά εγώ κάθε μέρα πήγαινα και καθόμουν εκεί, κάτω από τα δυο πεύκα. Όταν σκέφτομαι το Μαράκι, πάντα εκεί έχω την εικόνα ότι είναι.

Το Μαράκι το σκέφτομαι κάθε μέρα. Στην προσευχή μου, από εκείνη τη μέρα που έφυγε, δεν έχει λείψει ποτέ. Και ξέρω ότι είναι κοντά μας. Λένε ότι τα μωράκια που έφυγαν τόσο νωρίς είναι άγγελοι, που βλέπουν το πρόσωπο του Θεού και πρεσβεύουν για την οικογένεια τους στη γη…. Έτσι είναι. Η κάθε οικογένεια που έχει ένα μωρό στον ουρανό το ξέρει αυτό, γιατί το έχει ζήσει. Κι εγώ απλά μπορώ να το επιβεβαιώσω με τη σειρά μου.

Όμως ποτέ δεν έχω μιλήσει για την απώλεια αυτή. Ούτε πολύ κοντινοί μου άνθρωποι δεν γνωρίζουν γι’ αυτό.  Η νεογνική απώλεια και η πρόωρη απώλεια, σαν τη δική μας είναι ένα ταμπού. Για πολλά χρόνια πίστευα ότι δεν πρέπει να μιλάμε γι’ αυτό σε ξένους  , ότι είναι ένα μυστικό. Η μανούλα μου σχεδόν ποτέ δεν μιλάει γι’ αυτό σε άλλους, εκτός από εμάς. Ακόμα και τώρα. Ξέρω ότι το σκέφτεται, ξέρω ότι δεν το ξεχνάει, καταλαβαίνω γιατί δεν αντέχει να πλησιάζει στο Παίδων. Σε εμάς μιλούσε βέβαια, όχι για τα ίδια τα γεγονότα, αλλά για το ότι το Μαράκι δεν χάθηκε, ότι είναι κοντά στο Θεό, ότι πρεσβεύει για εμάς. Ιδίως τότε στην αρχή, που όλα ήταν νωπά και εμείς πολύ μικρά. Θα ήθελα να το συζητούσε λίγο περισσότερο γενικά, δεν ξέρω, ίσως και να το έκανε. Εγώ δεν το θυμάμαι. Ένα πράγμα που θυμάμαι από τους γονείς μου εκείνο τον καιρό είναι ότι ήταν διαρκώς μαζί μας. Δεν ένιωσα παραμελημένη . Ίσως κλείστηκαν προς τους άλλους, δεν ξέρω, για εμάς όμως ήταν συνέχεια εκεί. Τώρα μπορώ να συνειδητοποιήσω πόσο δύσκολο ήταν.   

Η απώλεια αφήνει μια πληγή. Η πληγή που αφήνει στους γονείς, ίσως να μη κλείσει ποτέ. Όταν έγινα μαμά , μπόρεσα σε ένα βαθμό να καταλάβω τη μαμά μου. Και όταν κόντεψα να χάσω το δικό μου παιδί, έζησα για λίγες ώρες αυτό τον πόνο, που σε διαλύει.

Όμως η απώλεια για τα αδέρφια, όταν μάλιστα είναι τόσο μικρά, είναι ένα γεγονός, που δεν διαχειρίζεται εύκολα. Μετά τη Μαρία, απέκτησα τρεις αδερφές, καθεμιά τους ένα δώρο πολύτιμο. Μου πήρε πολλά χρόνια για να συνειδητοποιήσω πόσο με έχει επηρεάσει ο θάνατος της Μαρίας, πόσο έχει συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου, στην αγάπη μου για τα αδέρφια μου, στις φοβίες μου, στις αντιδράσεις μου, στο συνειδητό και το ασυνείδητό μου. Μπορεί να μην την έζησα για καιρό, αλλά ήταν το πρώτο μωρό που έζησα. Ήταν η αδερφούλα μου, ένα πανέμορφο μωράκι κι εγώ ένα μικρό κοριτσάκι, που τη λάτρευα.

Λοιπόν όλα αυτά για να τα διαχειριστεί ένας άνθρωπος, πρέπει να τα μοιραστεί. Να τα συζητήσει, να κλάψει γι’ αυτά.  Να αγκαλιάσει αυτό τον πόνο, να τον κάνει μέρος του εαυτού του, για να μπορέσει τελικά να τον αντιμετωπίσει και να προχωρήσει μπροστάι. Να μπορέσει να τα κοιτάξει κατάματα, όπως κοίταζα τότε το άσπρο αγγελάκι στο κουτάκι.  Αν μετανιώνω για κάτι είναι γιατί δεν τη φίλησα τότε… Κάποιοι μου λένε ότι ήταν πολύ σκληρό το ότι παραβρέθηκα στην κηδεία της, ενώ ήμουν η ίδια τόσο  μικρή. Εγώ όμως δεν συμφωνώ. Είμαι ευγνώμων γι΄ αυτή την επιλογή των γονιών μου, γιατί αισθάνομαι ότι τη χαιρέτησα, ακόμα κι αν τότε δεν το καταλάβαινα.

Τα γενέθλιά της είναι στις 7 Φεβρουαρίου. Πάντα εκείνη τη μέρα ανάβω ένα κεράκι για εκείνη.  Είναι το μόνο που μπορώ να κάνω. Και κάθε Ιούνιο, εκεί προς το τέλος, ανάβω πάλι κεράκι για εκείνη.

Τον Ιούνιο που μας πέρασε ένιωσα κάτι περίεργο. Για πολλές μέρες, τη σκεφτόμουν διαρκώς, ενώ την είδα και στον ύπνο μου πολλές φορές. Ήταν τόσο έντονο, σαν οι σκέψεις μου μου να υπαγορεύονταν από κάποιον άλλο. Διαρκώς σκεφτόμουν ότι είχα υποχρέωση να γράψω μια ανάρτηση μόνο γι’ αυτήν. Δεν μπορώ να το εξηγήσω αυτό που ένιωθα. Ξεκίνησα πολλές φορές να γράψω, αλλά δεν άντεξα. Δεν ήμουν έτοιμη. Ήρθε όμως η στιγμή.

Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε. Αλλά να μιλάμε, να αγκαλιάζουμε τον πόνο, τη λύπη, το συναίσθημα που μας βαραίνει. Να το κάνουμε δικό μας, για να μπορέσουμε να το αντέξουμε και να πάμε παρακάτω. Τα αγγελάκια μας εκεί ψηλά , δεν μας ξεχνάνε ποτέ. Ας μην τα ξεχνάμε κι εμείς.

Για την αδερφούλα μου που λείπει, είναι αυτή η ανάρτηση. Γιάννα σ’ ευχαριστώ, γιατί με βοήθησες και μπόρεσα να κάνω αυτό το βήμα της συμφιλίωσης με την απώλεια. Δεν ξέρω αν μπορώ να εξηγήσω πόσο σημαντικό ήταν για μένα. Συνέχισε αυτό που κάνεις.

(Γλυκιά μου Κατερίνα εγώ σε ευχαριστώ για το μοίρασμα ψυχής)