Όταν ένα κομμάτι του εαυτού σου ξεγλιστρα μέσα από τα χέρια σου...

 Άλλος ένας Οκτώβριος. Άλλος ένας χρόνος που σπάω την σιωπή μου για να ενημερώσω, να αφυπνίσω, να ευαισθητοποίησω. Φέτος θα μιλήσω για κάτι αμήχανο- όμως ταυτόχρονα τόσο ανθρώπινο. Δυστυχώς. 

Έχω σπουδάσει δημοσιογραφία, σωστά; Το πρώτο πράγμα που μαθαίνεις είναι ότι η δυσάρεστη είδηση, η κακή είδηση πουλάει. Η "κίτρινη" ακόμα περισσότερο. Στην σωστή δημοσιογραφία, προσπαθείς να αποφύγεις το τελευταίο. Παρόλο που πουλάει ΠΟΛΥ. Πιο πολύ θα σε τραβήξει ο τίτλος "Σπαρακτικές στιγμές" παρά το "Δύσκολες στιγμές". Η υπερβολή στον γραπτό λόγο είναι σχεδόν επιβεβλημένη. Έχω προσπαθήσει σκληρά τόσα χρόνια- από το πρώτο κείμενο ως και το τελευταίο- να προσέχω τις λέξεις που επιλέγω. Γιατί; 

Ο μοναδικός Stephen King έχει πει: (θα το γράψω όπως το θυμάμαι, μιας και είναι από το πρόλογο κάποιου βιβλίου του που δεν μπορώ να ανακαλέσω τώρα).  "Όλοι θα κόψουν ταχύτητα, ή και θα σταματήσουν περνώντας δίπλα από ένα ατύχημα. Πόσους όμως έχετε δει να κάνουν το ίδιο σε έναν γάμο; Το αίμα, το δράμα "τραβάει", η χαρά όχι. Είναι στην ανθρώπινη φύση." Και πράγματι είναι. Ρίξτε μια ματιά στις τελευταίες μου αναρτήσεις. Πόση απήχηση είχε αυτή για την ουράνια γιορτή του αγγελουδιου μου και πόση αυτή για τον Δημήτρη Γεράσιμο... Δείτε στο blog ποια είναι τα πιο δημοφιλή κείμενα.  Στα τόσα χρόνια που ζω παρέα με την απώλεια των παιδιών μου, έχω βιώσει άπειρες φορές το στιγμιαίο ενδιαφέρον από ανθρώπους- ίσα για να ακούσουν μια τραγική ιστορία, μια ιστορία που θα μπορέσουν να αφηγηθούν και οι ίδιοι σε άλλους κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον, και μετά να την ξεχάσουν εντελώς. Να μην έχει υπάρξει η πραγματική αφύπνιση,  ουσιαστική ευαισθητοποίηση. Είναι αυτό που λέμε λίγο λαϊκά εδώ στην Ελλάδα, "Όσο δεν αφορά το ίδιο μου το σπίτι, δεν με αφορά". 

Για αυτό λοιπόν, προσέχω τις λέξεις μου. Διότι δεν είμαι εδώ για να σας δώσω μια ακόμα ενδιαφέρουσα κουβέντα στην παρέα σας πριν πείτε: "Έλα τώρα ψυχοπλακωθηκαμε- ας αλλάξουμε θέμα". Μα αν δεν προβληματιστείς, αν  δεν "ψυχοπλακωθεις", αν δεν θελήσεις να σκεφτείς πώς μπορείς εσύ να βοηθήσεις, τότε όλες αυτές οι λέξεις τόσα χρόνια, όλο αυτό το μοίρασμα ψυχής- δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Πέφτει κυριολεκτικά στο κενό.

Για μένα λοιπόν, και για όλες αυτές τις γυναίκες που έχουν βιώσει την νεογνική απώλεια και την απώλεια κύησης, ο Οκτώβριος δεν είναι απλά ένας ακόμα μήνας που σπάμε την σιωπή μας. Είναι στην ουσία ένας ακόμα μήνας ΧΩΡΙΣ τα παιδιά μας. Για κάποιες ένας ακόμα μήνας με ΑΔΕΙΑ αγκαλιά. Ένας ακόμα μήνας που η καρδιά μας, το σπίτι μας είναι ΜΙΣΑ. Ένας ακόμα μήνας παρέα με το θεριό του πένθους. Για μας, η κάθε ιστορία, ο κάθε τίτλος που έχει τραβήξει την προσοχή σας, είναι η ΔΙΚΗ μας ιστορία. Ο τίτλος της ΔΙΚΗΣ μας ζωής. Ζούμε με αυτή κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε λεπτό. Δείξτε λοιπόν τον ανάλογο σεβασμό. 

Αναρωτηθείτε λίγο, ποιο από τα δικά σας παιδιά θα ήσασταν έτοιμοι να αποχωριστείτε. Ποια από τις δικές σας εγκυμοσύνες θα μπορούσατε να είχατε θυσιάσει. Σκεφτείτε λίγο πιο ουσιαστικά πριν "συμβούλεψετε" κάποια μητέρα να ξεχάσει. Να προχωρήσει. Να είναι δυνατή. Σκεφτείτε πριν πείτε "Καλύτερα τώρα παρά αργότερα". "Όλα γίνονται για κάποιο λόγο". "Ο Θεός ξέρει ποιο είναι το καλύτερο". "Το ήθελε αγγελούδι στον κήπο του παραδείσου του". "Δεν πειράζει θα κάνεις άλλο" "Σκέψου τα παιδιά που ήδη έχεις". Σας ικετεύω. Σκεφτείτε τι θα θέλατε να ακούσετε αν χάνατε εσείς το μωρό σας. Την εγκυμοσύνη σας. 

Γιατί αν το σκεφτείτε πραγματικά, αν μπείτε όντως στα παπούτσια της κάθε μητέρας που το έχει ζήσει, αν συνειδητοποιήσετε τι εστί να ξεγλιστρα μέσα από την αγκαλιά σου ένα κομμάτι του εαυτού σου- τότε θα βυθιστειτε στην σιωπή. Και θα θέλετε απλά να δώσετε μια σφιχτή αγκαλιά...

Ο Οκτώβριος είναι μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Ενημερωθείτε. Ευαισθητοποιηθειτε..

Αυτή η πρώτη πρόταση....

 Όταν έγραψα το πρώτο μου κείμενο σχετικά με την νεογνική απώλεια, το 2014, το πρώτο σχόλιο που είχα κάτω από αυτό στο blog ήταν το εξής:

"Με αηδιάζεις"

Έτσι σκέτο και από ανώνυμο φυσικά χρήστη. Σοκαρίστηκα. Τι μπορεί να αηδίασε στο κείμενο μου αυτό, κάποιον τόσο πολύ για να το επικοινωνήσει κιόλας; Και γιατί; Ένιωσα σχεδόν βεβηλωμένη. Ήμουν έτοιμη να κατεβάσω το κείμενο και να σταματήσω το blogging γενικότερα. Αυτός που με απέτρεψε ήταν ο Παναγιώτης. Ο Παναγιώτης έχει ένα τεράστιο προτέρημα. Δεν του καίγεται καρφί τι πιστεύει ο κόσμος για αυτόν. Πραγματικά όμως. Και όπως δεν του καίγεται καρφί για αυτόν, έτσι δεν δίνει και σημασία σε τίποτα που να μην τον αφορά προσωπικά. Το ίδιο περιμένει και από τους άλλους. Όταν δεν συμβαίνει, οι άνθρωποι αυτοί απλά δεν υπάρχουν για αυτόν. Τέλεια και παύλα. Εγώ δεν είμαι έτσι. Αποζητώ την επικοινωνία, την διαπραγμάτευση, είμαι αρκετά ανασφαλής και το απολαμβάνω να γίνομαι αρεστή. Για αυτό αγαπώ και πολύ την γραπτή επικοινωνία γιατί ο άλλος μπορεί να επιλέξει αν θα ενδιαφερθεί για ότι έχω να πω χωρίς αυτό να με πληγώσει- όπως θα γίνει δια ζώσης όταν κάποιος θα αγνοήσει όσα έχω να μοιραστώ- είτε προκλητικά, είτε διακριτικά.

Αυτό λοιπόν το σχόλιο- με αηδιάζεις- ήταν μαχαίρι στην καρδιά για μένα και την κατάθεση ψυχής που είχα κάνει. Ο Παναγιώτης με προέτρεψε να μην απαντήσω καν- δεν άξιζε- να το διαγράψω εφόσον με προσβάλει και να συνεχίσω να γράφω όσα θέλει η ψυχή μου. Και να είμαι έτοιμη, εφόσον εκτίθεμαι να δεχτώ και κακή κρητική. Και εν μέρει, είχε δίκιο...

Έξι χρόνια μετά, ξέρω πολύ καλά πως έχει τεράστια διαφορά η κακή κριτική από την χολή και τα προσωπικά προβλήματα του καθενός κρυμμένα πίσω από ένα ανώνυμο προφίλ. Έξι χρόνια μετά, έχω μέχρι και υποψίες ότι το έγραψε άτομο του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος. Έξι χρόνια μετά, μαντέψτε... Δεν μου καίγεται καρφί. Έχω γράψει πλέον δεκάδες κείμενα για τις απώλειες που βιώσαμε και δεν μετανιώνω ούτε για ένα.

Κάθε ένα ήταν μια μεγάλη κατάθεση ψυχής, πνιγμένο στα δάκρυα μου μα και στην εξιλέωση και την γαλήνη της ψυχής μου. Και αφού ελάχιστοι στάθηκαν σωστοί απέναντι στο πένθος μας- μην θέλοντας να ακούνε για αυτό, μην μιλώντας για τα αγγελούδια μας, χωρίς καν να ανάβουν το καντηλάκι πότε πότε στο μνήμα του ενός- και επειδή ξέρω πολύ καλά πως το ίδιο ακριβώς βιώνουν όλες οι μανούλες αγγέλων, έγραφα για όλα όσα είχα ανάγκη με την ευχή να βοηθήσω έστω και ΜΙΑ μανούλα που νιώθει πως το περνάει όλο αυτό εντελώς ΜΟΝΗ.

Και μέσα από αυτό τελικά βοηθήθηκα και εγώ η ίδια.

Εκείνο το απαράδεκτο σχόλιο ήταν μια μόνο μαύρη κουκίδα μίσους σε μια θάλασσα αγάπης που έχω νιώσει όλα αυτά τα χρόνια μέσω αυτής της διαδικτυακής γωνίτσας μου. Πολλές φορές εύχομαι, όταν βίωνα τις δύσκολες εγκυμοσύνες, να είχα ήδη λογαριασμό στο ίντερνετ, προφίλ και το blog- σίγουρα οι ατελείωτοι εκείνοι μήνες θα είχαν περάσει πολύ πιο εύκολα...

Θα συνεχίσω λοιπόν να γράφω για τα αγγελούδια μας- μιλώντας μέσα από αυτά για όλα τα αγγελούδια του κόσμου. Όποιος νιώθει άβολα, έχει το απόλυτο δικαίωμα να αποχωρήσει από το blog, την σελίδα, από παντού. Δεν θα μας λείψει.

Γιατί όταν έχεις νιώσει πως το μεγαλύτερο όνειρο σου ναυάγησε... Όταν δεν έχεις φέρει εις πέρας το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο... Όταν η πρόταση σου έμεινε στην αρχή και σου φίμωσαν και το στόμα μετά επειδή τα λόγια σου θα προκαλούσαν αμηχανία... Όταν οι κραυγές σου έχουν υπάρξει σιωπηλές... (πως γίνεται, ε;) Τότε το μόνο που μπορείς να κάνεις, ενάντια σε όλα και όλους, είναι να μιλήσεις. Να φωνάξεις. Στην ανάγκη να ουρλιάξεις. Τόσο, που να ανατριχιάσουν όσοι ακούν....

Ο Οκτώβριος γενικότερα, αλλά και η 15η Οκτωβρίου ειδικότερα, έχουν καθιερωθεί ως μήνας και μέρα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Σπάστε την σιωπή μαζί μου. Δημιουργήστε ένα κύκλο αγάπης.

Εγώ είμαι η Γιάννα. Έγινα για πρώτη φορά μητέρα στα 29. Στα 40 μου πλέον, είμαι μητέρα της Χριστίνας και του Δημήτρη, (που βρίσκονται στην γειτονιά των αγγέλων αφού πρώτα γεννήθηκαν στην 30η σχεδόν εβδομάδα), ενός αστεριού- δίδυμης κύησης του Δημήτρη, (που βιάστηκε να αποχωρήσει στην έβδομη μόλις εβδομάδα), του Δημήτρη Γεράσιμου, (που βρίσκεται στην αγκαλιά μου μετά από μια σχεδόν τελειόμηνη κύηση), και ενός ακόμα αστεριού... (που μας αποχαιρέτησε στην 10η εβδομάδα).

Μπορεί να έχω ένα μόλις παιδί στην αγκαλιά μου, μα τα έχω ΟΛΑ στην καρδιά μου. Μέχρι την στιγμή που θα πάψει να χτυπά. Μπορεί να μην μπόρεσαν να τα "δημιουργήσω"... Μπορώ όμως να τα αγαπώ μέχρι θανάτου...

Τα σκοτεινά πρόσωπα της νεογνικής απώλειας.

Λίγο πριν αποχαιρετήσουμε τον Οκτώβριο- παγκόσμιο μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης- θέλω να μιλήσω για κάτι που δεν έχω μιλήσει τόσο ξεκάθαρα, παρά το γεγονός πως τέσσερα χρόνια τώρα έχω σπάσει πολλές φορές την σιωπή μου επί του θέματος. 

Θέλω να μιλήσω για τα σκοτεινά πρόσωπά της νεογνικής απώλειας- αυτά που περνάνε όλοι οι πενθούντες γονείς, άλλοι περισσότερο- άλλοι λιγότερο, άλλοι πιο έντονα- άλλοι λιγότερο. Θα μιλήσω για τα συναισθήματα ανικανότητας, για τις ενοχές, για την ζήλεια, για το έντονο αίσθημα αδικίας, για την μοναξιά, τον φόβο και την παραφροσύνη. 

Όσοι με παρακολουθείτε γνωρίζετε πως πέραν των δυο απωλειών που έχουμε ζήσει ήδη, ο μήνας αυτός στιγματίστηκε από μια ακόμη. Τόσα χρόνια μιλάω για την απώλεια- μιλάω από όταν την πρώτοζησαμε, εφτά χρόνια τώρα δηλαδή, άσχετα αν γράφω για αυτή μόλις τέσσερα.  Τόσα χρόνια προσπαθώ να κρατήσω την μνήμη των παιδιών μου ζωντανή, να έχω δικαίωμα στην ύπαρξη τους, να αναγνωρίζομαι ως μητέρα τους από την πρώτη στιγμή. Μα το κυριότερο, τόσα χρόνια παλεύω να έχω δικαίωμα στο πένθος, πένθος που δεν έχει αρχή μέση και τέλος- το πένθος αυτό ζει όσο ζεις και εσύ, αλλάζοντας και αυτό μορφή μαζί σου. 

Τόσα χρόνια λοιπόν μετά, τόσες κουβέντες μετά, άκουσα και πάλι τα θρυλικά "Δεν πειράζει μωρέ", "Πάμε παρακάτω" "Μην κλαις", "Μην στεναχωριέσαι". Τόσα χρόνια μετά ανακάλυψα πως υπάρχουν άνθρωποι- οικείοι άνθρωποι- που δεν ήξεραν καν πόσο προχωρημένες στην κύηση ήταν οι πρώτες μας απώλειες, τόσα χρόνια μετά ανακάλυψα πως υπάρχουν οικείοι και πάλι άνθρωποι που δεν ξέρουν καν πως έχουμε φωτογραφία από το δεύτερο παιδί μας. Πράγμα φυσικά που σημαίνει πως όχι μόνο δεν έχουν πάει ούτε μια φορά στο μνήμα να ανάψουν ένα καντηλάκι, μα το κυριότερο δεν έχουν καν κουβεντιάσει με μας σχετικά- διότι αν είχαν συζητήσει μαζί μας θα το ήξεραν αναμφισβήτητα. Τόσα χρόνια μετά δυστυχώς συνειδητοποιούμε με μεγάλη μας λύπη πως ακόμα ο κόσμος πιστεύει πως αν μιλήσει για τα αγγελούδια μας θα μας τα θυμίσει και θα στεναχωρηθούμε. 

Λες και τα ξεχνάμε στιγμή. Λες και η στεναχώρια δεν ρίζωσε βαθιά μέσα μας για πάντα. 

Και ο λόγος που θα μιλήσω σήμερα για το σκοτεινό πρόσωπο της απώλειας, είναι ακριβώς αυτός. Διότι επειδή οι περισσότεροι καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τον πόνο της νεογνικής απώλειας με αξιοπρέπεια και βγαίνουν από αυτόν πιο δυνατοί και παραδόξως με ένα πιο βαθύ και ειλικρινές χαμόγελο- βλέπετε ξέρουν πολύ καλά τι σημαίνει το θαύμα και να εκτιμάς την ευλογία στις μικρές στιγμές- ο κόσμος γύρω τους νομίζει πως είναι εύκολο, (δεν είναι),  πως το ξεπέρασαν, (δεν το ξεπέρασαν, το αντιμετώπισαν), πως ξέχασαν, (δεν το ξέχασαν και ούτε πρόκειται).  Θα μιλήσω, γιατί ιδέα δεν έχουν σε τι σκοτάδια βούλιαξαν όλοι όσοι έζησαν τον πόνο του να "δώσουν" θάνατο αντί για ζωή, πριν οδηγηθούν και πάλι στο φως. Και δεν έχουν ιδέα, γιατί τα σκοτάδια όλοι τα αποφεύγουν- κανείς δεν τα αγαπάει, φοβούνται μην βουλιάξουν και αυτοί- ενώ στο φως όλοι τρέχουν να "κλέψουν" λίγη από την ζεστασιά. Στους περισσότερους δεν περνάει καν από το μυαλό να επιχειρήσουν να γίνουν αυτοί το φως στα σκοτάδια κάποιου.... 

Και αυτό πονάει. Εφτά χρόνια μετά την πρώτη απώλεια και μόλις 16 μέρες μετά την τρίτη απώλεια, πονάει ακόμα. 

Βλέπετε, ακόμα και εμείς οι ίδιοι που το ζήσαμε νομίζουμε κατά διαστήματα πως αυτά τα σκοτεινά πρόσωπα της απώλειας θάφτηκαν την μέρα που βγήκαμε ξανά στο φως. Έρχεται όμως η στιγμή που συνειδητοποιείς πως δεν θάφτηκαν ποτέ- απλά είναι παραμελημένα και λίγο σκονισμένα σε μιαν άκρη του μυαλού σου. Μια ιδέα παγωμένου αέρα να μπει μέσα εκεί, στα φανέρωσε στο λεπτό. 

Πως να ξεχάσεις το αίσθημα κενού- του απόλυτου κενού- που νιώθεις μόλις σου αφαιρούν από τα σπλάχνα σου το παιδί σου; Πως να γεμίσεις το άδειασμα όταν οι ίδιοι οι γιατροί δεν σε αφήνουν να το κρατήσεις αγκαλιά; Πως να ξέρεις για ποιον πενθείς όταν δεν σου δείχνουν καν το ίδιο σου το παιδί; Πως να ξεχάσεις το κρύο και την παγωνιά που νιώθεις μόλις γυρίζεις στο άδειο σπίτι; Πως να μην κλάψεις μπροστά στο παιδί που ήδη σε περιμένει σπίτι; Πως να ακυρώσεις έτσι απλά την ύπαρξη του άλλου σου παιδιού μόνο και μόνο επειδή δεν επέστρεψε σπίτι μαζί σας; Πως να κοιτάξεις κατάματα την φίλη που κρατάει το μωρό της στην αγκαλιά της,  όταν και η ίδια αποφεύγει το δικό σου βλέμμα; Πως να ξεχάσεις τα κλάματα των μωρών από τα διπλανά δωμάτια όταν το δικό σου ήταν αφύσικα σιωπηλό; Πως να μην πονάς όταν βλέπεις μητέρες με τα μωρά τους, όταν εσύ έχεις βάλει το άψυχο σώμα του δικού σου σε ένα κουτί και κάτω από μια μαρμάρινη πλάκα; Πως να γιορτάσεις γενέθλια ξανά όταν η δική σου καρδιά συνέχισε να χτυπάει την στιγμή που του παιδιού σου σταμάτησε; Πως να ξεχάσεις πως σου έδωσαν χάπια για να μην έχεις γάλα; Πως είχες λόχια και όλα όσα έχει μια μητέρα που γέννησε, εκτός από το σημαντικότερο; Το παιδί της; Πως να ξεχάσεις πως συνέχισες να βγάζεις γάλα για άλλα πρόωρα θαύματα και ας έθαψες μόλις το δικό σου θαύμα - πόση δύναμη νομίζεις πως θέλει αυτό; Πως να εξηγήσεις τα γιατί στον εαυτό σου, τα ατελείωτα παιχνίδια του μυαλού προσπαθώντας να σκεφτεί κάθε στιγμή και λεπτό που προηγήθηκε πριν συμβεί το κακό, ώστε να αιτιολογήσει η λογική τα παράλογα; Με τι καρδιά να κοιτάξεις τα μπαλόνια στον διάδρομο του μαιευτηρίου, πόσο να αντέξεις τα χαρούμενα πρόσωπα και τα "Να σας ζήσει" που ακούς διαρκώς στους δίπλα θαλάμους αφού στον δικό σου έχει πέσει νεκρική σιγή; Πως να αποδεχθείς την πιθανότητα πως δεν θα ξαναγίνεις μητέρα- πως δεν θα ακούσεις ξανά αυτό το φρέσκο από Θεό κλάμα, πως δεν θα ξαναθηλάσεις, δεν θα ξανανιώσεις την χαρά του να σε κλωτσάει κάποια ψυχή εκ των έσω και να χαίρεσαι για αυτό; Πως να εξηγήσεις πόσο παράλογο είναι να παλεύεις για τα αυτονόητα, πόσο ανίκανη νιώθεις που για κάποιο λόγο δεν κατάφερες να εκπληρώσεις τον πρωταρχικό σου ρόλο ως γυναίκα; Σε ποιον να μιλήσεις για τους εφιάλτες, τους τόσο τρομακτικούς που ξυπνάς με λυγμούς, εφιάλτες που σε συνοδεύουν για πάντα μετά την απώλεια; Πως να εξηγήσεις πως παρόλα αυτά λαχταράς να κοιμηθείς μην και σου χαρίσει και κάποιο όμορφο όνειρο, κάποιο που να δεις πάλι την μορφή του, να το νιώσεις πάλι μαζί σου; Πως να εξηγήσεις τον μόνιμο φόβο Θεού που έχεις, (και ας τα έχεις βρει πια μαζί Του), πως να εξηγήσεις την ανάγκη σου για αγάπη δίχως όρους, πως να εξηγήσεις τις "παράλογες" φοβίες σου; Πως να εξηγήσεις τον θυμό σου όταν βλέπεις μιζέρια και αχαριστία σε ανθρώπους που τα παιδιά τους, τους χαρίστηκαν με ευκολία, σε ποιον να τολμήσεις να πεις πως παλεύεις να γίνεις καλύτερος άνθρωπος για να αξίζεις μια θέση δίπλα στα αγγελούδια σου όταν έρθει  ώρα χωρίς να σε περάσει για τρελή; Πως να συνεχίσεις να απαντάς στα "Μόνο ένα παιδί έχεις;" ή στο "Άντε, πότε θα κάνετε ένα παιδάκι;" όταν οι ίδιοι που ρωτάνε ποτέ δεν αναγνώρισαν το πένθος σου; Πως να εξηγήσεις πως ήθελες το μωρό σου δίπλα σου, έστω και νεκρό, πως να το αποχωριστείς, ποιος γονιός είναι έτοιμος για αυτό; Πως να απαντήσεις όταν σου ζητάνε να είσαι ευγνώμων για τα παιδιά που ήδη έχεις, πως να εξηγήσεις πως είσαι ευγνώμων- περισσότερο από όσο θα είναι αυτοί που στο λένε σε όλη τους τη ζωή- αλλά θες να τους ρωτήσεις ποιο δικό τους παιδί θα ήταν διατεθειμένοι να αποχωριστούν; Πως να το κάνεις αυτό χωρίς να σε θεωρήσουν κακιά; Πως να εξηγήσεις πως αν δεν το έχουν ζήσει δεν μπορούν να έχουν και άποψη; Πως να δώσεις να καταλάβουν πως απλά πονάς... 

Είτε το είδαν το παιδί σου, είτε όχι- είτε το είδες και η ίδια, είτε όχι, δεν παύει λεπτό να είναι το παιδί σου. Αίμα από το αίμα σου. Ψυχή από την ψυχή σου. 

Πως να καταλάβουν  πως ο μόνος λόγος που στέκεσαι ακόμα στα πόδια σου είναι επειδή δεν έχεις άλλη επιλογή. Πως να καταλάβουν τον αγώνα που έδωσες, που δίνεις και που θα δίνεις σε όλη σου την ζωή για να αντιμετωπίζεις τα πολλαπλά αυτά σκοτεινά πρόσωπα της απώλειας. Πως να ξέρουν αν δεν σε ρωτήσουν έστω και μια φορά πως ένιωσες, πως νιώθεις... 

Το κείμενο αυτό είναι αφιερωμένο σε όλα μου τα αγγελούδια. Είναι αφιερωμένο σε όλα τα αγγελούδια του ουρανού. Είναι όμως αφιερωμένο και σε όλες τις αγαπημένες μου μανούλες αγγέλων, αυτές που μου δίνουν δύναμη από την δύναμη τους, αυτές που ένα μικρό κομμάτι τους κρύβεται σε αυτό εδώ το κείμενο. Είναι αφιερωμένο και σε σένα που δεν έχεις ζήσει την νεογνική απώλεια ή απώλεια κύησης και ούτε στο εύχομαι. Εύχομαι όμως- την επόμενη φορά που θα βρεθείς απέναντι με μια μητέρα, έναν πατέρα ή ένα ζευγάρι που την έζησε- να βρεις την δύναμη να τους κοιτάξεις στα μάτια, να τους πεις πως λυπάσαι και να τους ρωτήσεις πως νιώθουν. 

Αν αυτοί έχουν την δύναμη να σου πουν, τότε έχεις σίγουρα και εσύ την δύναμη να τους ακούσεις. 

Στέλνοντας- ξανά- ένα κομμάτι της καρδιάς μας στον ουρανό...

Σε αυτή την εγκυμοσύνη, την τέταρτη πλέον στην σειρά, μόλις ξεκίνησα να έχω αιμορραγίες ένα πράγμα παρακαλούσα κάθε μέρα την Παναγία. Αν ήταν να κρατήσω αυτό το μωρό στην αγκαλιά μου να αντέξω τα πάντα- το έχω ξανακάνει και θα το ξαναέκανα. Αν όμως δεν ήταν να το κρατήσω στην αγκαλιά μου, να το πάρει από κοντά μου σύντομα. Μην με βασανίσει. 

Και έτσι και έγινε. Αυτό το φασολάκι δεν ήταν γραφτό να το πάρουμε αγκαλιά. Αυτό το φασολάκι ήταν γραφτό να στολίσει λίγο περισσότερο τον Παράδεισο. Αυτό το φασολάκι ήταν γραφτό να μεταμορφωθεί σε αστέρι και να φωτίσει λίγο περισσότερο τον νυχτερινό ουρανό. 

Έχοντας αποχαιρετήσει δύο μωρά κοντά στις 30 εβδομάδες, το να αποχαιρετήσουμε ένα στην ένατη εβδομάδα σίγουρα μας πόνεσε λιγότερο. Δεν μπορώ να κρυφτώ πίσω από το δάχτυλο μου. Το όνειρο όμως που ναυαγεί πονάει το ίδιο. Το γεγονός ότι τώρα πονάει και το παιδί μας μαζί μας, μας πληγώνει περισσότερο. 

Μπορεί το φασολάκι μας να είχε μόλις διαμορφωθεί. Ίσα που προλάβαμε να ακούσουμε καρδούλα, να δούμε χεράκια και μια υποψία από ποδαράκια. Από την στιγμή όμως που εμείς πιστεύουμε πως το έμβρυο εμψυχούται από την στιγμή της σύλληψης, δεν παύουμε να μετράμε ένα ακόμα αστέρι στον ουρανό. 

Αποχαιρετήσαμε ακόμα μια φορά, μαζί με το αστεράκι μας, ένα μικρό κομμάτι της καρδιά μας. Και τα συναισθήματα ανάμεικτα. Τα λόγια φτωχά μπροστά τους. Το μυαλό μπερδεμένο σαν ένα κουβάρι. 

Έχοντας πλέον ένα παιδί στην αγκαλιά μας, κάθε απόφαση μας επηρεάζει και τον ίδιο. Δεν παλεύουμε δυο μόνο αλλά τρεις. Και ειλικρινά δεν ξέρεις πια για ποιον παλεύεις. Γιατί παλεύεις. Πόσο ακόμα αντέχεις να παλεύεις. Που σταματάει η προσωπική επιθυμία; Πόσο αντικειμενική είναι αυτή σου η επιθυμία; Πότε καταλαβαίνεις αν πρέπει να υπερτερήσει η λογική; Πόσο ακόμα πρέπει να ακούς το συναίσθημα; 

Δεν ξέρω ειλικρινά. Αυτό που ξέρω είναι ότι παρόλο που- λόγω των σπάνιων συνδρόμων μου- για μια απλή απόξεση χρειάστηκε τέσσερις ώρες χειρουργείο, παρόλο που δεν υπάρχει ένας γιατρός που να θέλει να με ξαναδεί έγκυο, παρόλο που τα ψυχικά αποθέματα είναι αισθητά λιγότερα και στους δυο μας- εμείς ακόμα δεν αποκλείουμε τίποτα. Ακόμα αρνούμαστε να πειστούμε πως δεν θα έχει συνέχεια. Ακόμα επιμένουμε να πιστεύουμε στο θαύμα. Ακόμα έχουμε απύθμενη αγάπη να δώσουμε. Ακόμα κοιταζόμαστε τα μάτια και έχουμε το ίδιο όνειρο... 

Και δεν ξέρω αν τελικά έχουμε τα λογικά μας ή έχουμε χάσει εντελώς το μυαλό μας... 

Αντίο βρε αστεράκι... Δώσε λίγη μυρωδιά από εδώ στα αδέλφια σου και θύμισε τους πόσο είχαμε λαχταρήσει και αυτά... 

13-10-2017 

Φθινόπωρο στον έρωτα

απόψε ανατέλλει

αρισμαρί και μέλι

μύρισαν τα βουνά

κι εγώ κοιτάζω σιωπηλός

το χώμα το βρεγμένο

σαν κάρβουνο αναμμένο

η ομορφιά πονά.

Φιλί γυρεύω του ουρανού

κι αυτός μου δίνει στάχτη

μα απ’ της καρδιάς τ’ αδράχτι

σαν θέλω να κοπείς

σαλεύουν τα πορτόφυλλα

κι η κλειδωνιά γυρίζει

αέρας μου σφυρίζει

αν έρθεις, μην αργείς.

Γδύσου κι από τα μάτια μου

πάρε νερό και πλύσου

ο χωρισμός θυμήσου

είναι χειμωνανθός

τη λύπη την κατοίκησα

σε νύχτα και σε μέρα

σ’ αφήνω στον αέρα

για να σε βρω στο φως.

Η αγάπη φόβους και όνειρα

δειπνά προτού ραγίσει

στου πόνου το ξωκλήσι

αγιάζει η ερημιά

κι εγώ μια θλίψη που ζητώ

για να με σημαδέψει

το φως πριν βασιλέψει

θα σ’ αρνηθώ ξανά.

Οι δικές μου μανούλες... Συνοδοιπόροι μες την καταιγίδα... Λαχταρώντας το ουράνιο τόξο...

Κλείνοντας τον φετινό μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης, θέλω να απευθυνθώ σε όλες τις αγαπημένες μου μανούλες αγγέλων. Αυτές που γνωρίζω προσωπικά, αυτές που γνωρίζω διαδικτυακά και αυτές που δεν γνωρίζω αλλά κάπου κάποια στιγμή ένα κείμενο μου τις άγγιξε, τις βοήθησε, τις έκανε να νιώσουν πως δεν είναι μόνες. 

Πολύ συχνά μου λέτε πόσο σας έχω βοηθήσει, μου στέλνετε υπέροχες ευχές με άφθονη αγάπη, μου εμπιστεύεστε τις αλήθειες σας, με έχετε στις προσευχές σας... Νομίζετε πως μόνο εγώ βοηθάω εσάς; Γελιέστε. Εσείς βοηθάτε πρώτα εμένα και μετά όλες μαζί βοηθάμε η μια την άλλη. 

Όταν  έχασα τα αγγελούδια μου δεν είχα κανέναν, τίποτα. Αν δεν είχα τον Παναγιώτη και την αδελφή μου, ειλικρινά θα είχα τρελαθεί. Δεν είναι ότι η οικογένεια δεν ήταν δίπλα μου, ή οι φίλοι. Δεν ήταν όμως με τον σωστό τρόπο. Μάλιστα έχασα πολλούς φίλους τότε. Πληγώθηκα πολύ και για αυτό. Η αδελφή μου κατάφερε να μας σταθεί επειδή αναζήτησε την βοήθεια ειδικού. Έπειτα ήρθε στην ζωή μου η πίστη, η Παναγία, η Θεία εξομολόγηση και γαλήνεψε η ψυχή μου. Τα κομμάτια μου όμως ενώθηκαν όταν κράτησα αγκαλιά το ουράνιο τόξο μου. Τότε ενώθηκα και έλαμψε το μέσα μου. Και μαζί με αυτό το παιδί ήρθε τόση Θεία Χάρη που με οδήγησε αργά και σταθερά στο να σας βρω και να είστε πλέον κομμάτι της καθημερινότητας μου. 

Μπορεί να μην θυμάμαι πάντα απευθείας την κάθε ιστορία, το κάθε αγγελούδι ξεχωριστά. Όμως κάθε βράδυ που μπαίνω σε αυτό το μαγικό μέσο, με κάθε κατάθεση ψυχής σας, παγώνω εκείνη την στιγμή τα πάντα και είμαι εκεί να σας ακούσω, να σας νιώσω, να κατανοήσω, να προσευχηθώ. Με κάθε σας απορία, αγανάκτηση, συναίσθημα σκέφτομαι με ανακούφιση: "Θεέ μου δεν είμαι μόνη... Δεν νιώθω μόνο εγώ έτσι". Μου δίνετε δύναμη, έμπνευση και κουράγιο να συνεχίζω να μιλάω γιατί δεν είναι εύκολο. Και σας ευχαριστώ για αυτό, μέσα από την καρδιά μου. 

Θέλω να ξέρετε πως είστε όλες μοναδικές. Το φορτίο που κουβαλάτε είναι τόσο βαρύ μα εσείς επιμένετε να πετάξετε. Ψηλά. Κάποιες το κάνατε ήδη. Κάποιες νιώθετε το βάρος ακόμα βαρύ και η θηλιά σφίγγει πιο πολύ. Σας νιώθω. Είστε ήδη νικήτριες. Να το ξέρετε αυτό. Δεν ξέρω γιατί κάποιες φορές το ουράνιο τόξο αργεί... Ξέρω όμως καλά πως όταν φανεί - και το λέω συνέχεια- θα σας τυφλώσει. Θα κολλήσει όλα τα σπασμένα σας. Δεν θα σας δώσει εξηγήσεις, ούτε θα σας κάνει να ξεχάσατε, ούτε θα κλείσει η πληγή. Μα πλέον δεν θα αιμορραγεί και θα νιώσετε τα αγγελούδια σας στην αγκαλιά του ουράνιου τόξου σας, θα τα δείτε σχεδόν στα μάτια του. Απλά να έχετε πίστη. 

Πίστη πως πάντα μετά την καταιγίδα ακολουθεί το ουράνιο τόξο. Και πως αυτό μπορεί να φανερωθεί με πολλούς τρόπους... 

Ευχαριστώ και πάλι, όλες αυτές τις μανούλες που φέτος τόλμησαν και μίλησαν δημόσια. Τις ευχαριστώ που εμπιστεύτηκαν σε αυτή εδώ την γωνιά το πιο σημαντικό κομμάτι της καρδιάς τους. Ευχαριστώ και την Κατερίνα που μίλησε ως αδελφή ενός αγγέλου μα και την Μάρθα που είχε την ανάγκη να μιλήσει για μας και ας μην είναι μια από εμάς. Ευχαριστώ και όλους εσάς που διαβάζατε, κοινοποιούσατε, σχολιάζατε με λόγια αγάπης και κατανόησης. 

Για μένα η ενημέρωση δεν σταματά εδώ. Τα κείμενα για τα αγγελούδια μου έρχονται αβίαστα όλο τον χρόνο, η καρδιά δεν σταματά να νιώθει τους υπόλοιπους μήνες. Θα ήθελα πολύ ωστόσο την συμμετοχή σας σε μια καινούργια αρχή.  Μια ομάδα σχετικά με την Νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης θα είναι ενεργή όλο τον χρόνο επίσης. Θα χαρώ να σας δω εκεί  όλους εσάς που δεν έχετε βιώσει την απώλεια, ώστε να έχετε ένα δίαυλο ανοιχτό- και μακάρι να είναι αχρείαστος- σε περίπτωση που έρθετε αντιμέτωποι με την ανακοίνωση μιας τέτοιας απώλειας από κάποιο γνωστό σας άτομο. 

Όσο για σας αγαπημένες μου μανούλες αγγέλων. Θα μοιραζόμαστε τις πιο σημαντικές μας σκέψεις, κρατώντας ζωντανή την μνήμη των μωρών μας στον δικό μας κύκλο αγάπης...  

Το μωρό που ποτέ δεν γνώρισα... (η ιστορία της γλυκιάς Λίλας)

(Την γλυκύτατη Λίλα την γνώρισα μέσω της ομάδας μας, και την ξεχώρισα αμέσως διότι καταρχάς είχε πάντα μια καλή και παρήγορη κουβέντα για όλες τις μανούλες- ένιωθες πως πονούσε για την κάθε ιστορία χωριστά- μα και επειδή πάντα "υποτιμούσε¨το δικό της πένθος και την δική της αγωνία, νιώθοντας πολύ "μικρή" την απώλεια της μπροστά σε άλλες απώλειες της ομάδας. Και ενώ η ίδια ήθελε πολύ να γράψει την ιστορία της δίσταζε για αυτούς ακριβώς τους λόγους. Ναι, η Λίλα μπορεί να έχασε το μωρό της μόλις 10 εβδομάδων, όμως για την ίδια δεν παύει να είναι το μωρό της. Η Λίλα βιώνει επίσης έναν άλλο μεγάλο Γολγοθά της μητρότητας, αυτόν της υπογονιμότητας. Που είναι εξαιρετικά ψυχοφθόρο και απαιτεί τιτάνιες ψυχικές μα και σωματικές αντοχές. Η Λίλα λοιπόν αντιπροσωπεύει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι γυναικών που βιώνουν την απώλεια κύησης μα και την υπογονιμότητα βουβά και σιωπηλά χωρίς να τους δίνεται σχεδόν κανένα δικαίωμα πένθους. Χαίρομαι λοιπόν πολύ που τελικά αποφάσισε να μοιραστεί μαζί μας την ιστορία της και να της δώσει, η ίδια πρώτη, τον σεβασμό που της αξίζει...) 

Καλησπέρα! Είμαι η Λίλα και είμαι 26 χρόνων. 

Πριν 3 χρόνια αποφασίσαμε με τον άντρα μου ότι θέλουμε τόσο πολύ ένα παιδάκι και απλά το αφήσαμε στην τύχη του. Πέρασαν 6 μήνες ατελείωτου άγχους,  έχοντας πια γίνει εμμονή. Γκρίνιαζα συνέχεια, δεν ήξερα τι μου φταίει. Ήμουν σίγουρη ότι κάτι δε πάει καλά… Ο γιατρός και όλοι στο περιβάλλον μου, μαζί κι ο άντρας μου, επέμεναν ότι είναι πολύ νωρίς και να το  αφήσουμε ακόμα… Το αφήσαμε... Όταν πέρασε ο ένας χρόνος χωρίς φως στο τούνελ, έσπευσα στον γιατρό ο οποίος μου είπε θα κάνουμε τις δικές σου τυπικές (αιματολογικές, ουρά, ορμονολογικες, υπερήχους) και αν όλα είναι καλά θα το αφήσεις… 

Φταίει το άγχος σου, έλεγε. Πότε δεν το πίστεψα. 

Στον 1.5 χρόνο λοιπόν αποφάσισα ότι δεν το αφήνω άλλο στην μοίρα του. Θέλω να ξέρω τι συμβαίνει. Είχα γίνει ένα ράκος. Δεν έβγαινα καν από το σπίτι, δεν ήθελα να μιλάω με κανέναν. Επαφές με πρόγραμμα, παρακολουθήσεις ωορρηξίας με τεστακια, με υπερήχους αργότερα, χάπια, ξανά εξετάσεις.. 

Είχα πειστεί ότι δε θα γίνω μάνα ποτέ. 

Η μοίρα έχει στο ιστορικό μου μια άμβλωση όταν ήμουν 17 και είχα πειστεί ότι είναι αυτός ένας λόγος που δεν μου το δίνει... Ούρλιαζα, έκλαιγα νυχθημερόν στην αγκαλιά του άντρα μου. Και εκείνος να είναι εκεί... Να μου υπόσχεται ότι θα γίνουμε γονείς μια μέρα και θα είμαι η πιο τέλεια μαμά ! Εξομολογηθηκα ακόμα, ούτε τότε απεβαλα αυτή την σκέψη.

Τον Σεπτέμβρη του 2015 λοιπόν, μετά από ήδη 1.5 χρόνο προσπαθειών, κάνει ο άντρας μου το πρώτο σπερμοδιαγραμμα. Όταν πήρε τα αποτελέσματα εγώ κοιμόμουν, γύρισε, με ξύπνησε και είδα εκείνο το βλέμμα γεμάτο απολογία, να μου λέει ότι δε είναι καλές οι εξετάσεις… Τις είδα και πάγωσα... Δεν του το έδειξα. Του είπα πως όλα για κάποιο λόγο γίνονται και πως τώρα που ξέρουμε θα κάνουμε λίγη υπομονή να μαζέψουμε λεφτά και αποφασίζουμε. 

Πάμε διακοπές μια Εβδομάδα. Γυρνάμε ενώ έχω 3 μέρες καθυστέρηση στις οποίες δεν δίνω καν σημασία, μιας και ούτε γόνιμες ήταν μα κυρίως λόγω των αποτελεσμάτων των εξετάσεων.  Οι 3 μέρες όμως έγιναν 9... Και το πρωί στις 16 Νοεμβρίου πήγα με μεγάλη σιγουριά πως απλά χάλασε ο κύκλος μου λόγω κλίματος,  να πάρω ένα τεστ για να το αποκλείσω 

Αυτό όμως είχε αντίθετη άποψη, σε δευτερόλεπτα έδειξε τον σταυρό ... Έπεσα στα γόνατα και άρχισα να ευχαριστώ την Παναγία και τον Θεό για αυτό το δώρο και να κλαίω. Εκείνο το πρωινό το θυμάμαι ακόμα σαν το πιο όμορφο όνειρο. Όλα θολά από την αστείρευτη χαρά και αγάπη που ένιωσα. Χάιδευα συνέχεια την κοιλιά μου και το καλωσόριζα. Του έλεγα ότι σε λίγο θα έρθει ο μπαμπάς και θα είναι ο πιο χαρούμενος άνθρωπος του κόσμου τώρα που μας διάλεξε για γονείς του. Πήρα τηλέφωνο τον γιατρό κλαμένη κ μου είπε να πάω αμέσως να δούμε σάκο. 

Δεν είδαμε κάτι... "5 εβδομάδων είσαι" μου λέει "βάση περιόδου έπρεπε να φαίνεται" ."Αλλά ίσως έγινε αργότερα η σύλληψη." Με στέλνει για χορειακή. Μετά από 2 μέρες πάλι ..διπλασιασμός άψογος. Χαρούμενη ενώ είχα τρομάξει Στην αρχή, ηρεμώ και σκέφτομαι θετικά...Όλα καλά. Κάτι όμως δεν ήταν σωστό…δεν ένιωθα έγκυος..

Είχα πονακια, το είπα και  μου  έδωσε μαγνήσιο, δεν μου είπε τίποτα. 6^η εβδομάδα ξαναπηγαινουμε για υπέρηχο με κομμένα πόδια, ο άντρας μου να μου κρατάει το χέρι τόσο σφιχτά. .. Το βλέπω θέλει να σιγουρευτεί όσο κι εγώ πως το παιδί μας είναι καλά. Και είδαμε το σακουλάκι μας. Και μέσα το σπορακι μας. Κάναμε τον σταυρό μας και οι 2. Καθυστερημένη σύλληψη μας είπε ο γιατρός και μας κλείνει ραντεβού σε 2 εβδομάδες να ακούσουμε καρδούλα. Όμως το ένιωθα κάτι δεν πήγαινε καλά. Ήθελα να το ακούσω τώρα... Είχα έντονα πονακια 4 μέρες πριν τον υπέρηχο, μου αύξησε το μαγνήσιο, σταμάτησαν. 

Ήρθε η μέρα του ραντεβού..πήγα σχεδόν προετοιμασμένη για το τι θα ακούσω… Δεν ξέρω πως ήμουν τόσο σίγουρη. Κάθισα στον υπέρηχο. Ήμουν 9 εβδομάδων βάση περιόδου. 

Έβαλε τον υπέρηχο, άνοιξε τα ηχεία.... σιωπή. Σιωπή κι εγώ. 

Θυμάμαι είχα ανοίξει την ηχογράφηση όπως μου είχε ζητήσει ο άντρας μου γιατί δούλευε. Ο γιατρός έκανε απελπισμένα προσπάθειες να ακούσει κάτι. Τίποτα… "Έχει σταματήσει  μου είπε. 99%". Όχι. Δεν γίνεται… Σε εκείνο το σημείο σταμάτησα την ηχογράφηση και άρχισα να σκέφτομαι πως θα το πω σε εκείνον;  Περιμένει να το ακούσει... Γιατί τελικά πρέπει απλά να ακούσει από το στόμα μου ότι αυτό ήταν...πάει;  Είχα παγώσει. Μου είπε πως πρέπει να γίνει απόξεση. 

Τον παρακάλεσα να με αφήσει να του δώσω άλλη μια εβδομάδα... Μια δεύτερη ευκαιρία. 'Ισως να το άκουγα. Μου την έδωσε. Δεν το άκουσα ποτέ. 

Το ραντεβού κλείστηκε για τις 11 Δεκεμβρίου, την μέρα του παιδιού. Ξύπνησα και έδειχνα απόλυτα ψύχραιμη, μα άδεια... Το ίδιο και εκείνος. Σε όλο το ταξίδι με κρατούσε αγκαλιά. Φτάσαμε στο μαιευτήριο. Εκείνος κανόνιζε τα χαρτιά και έμενα με πήγαν επάνω, σε ένα δωμάτιο με όμορφα χρώματα. Μου είπαν να γδυθώ και να ξαπλώσω. Απλά τους χαμογελούσα με ένα άψυχο, σχεδόν ψεύτικο χαμόγελο και συναινούσα . Δεν γίνεται να είναι αλήθεια... Δεν μπορεί... Έρχεται ο γιατρός και μου χορηγεί 3 υποθετα. .Μου λέει ότι σε λίγο θα πονάω..

Όντως σε περίπου μια ώρα με φωνάζουν να πάω μαζί τους. Με ξαπλώνουν στο κρεβάτι και περνάω πάλι το κατώφλι ενός παγωμένου χειρουργείου. Είναι 3 και μου κάνουν πλάκα για να γελάσω μάλλον. Μα πως είναι δυνατόν να κάνουν πλάκα; Εγώ σε λίγο θα χάσω τα πάντα. 

Η επόμενη σκηνή που θυμάμαι, είναι τον  Αντρέα, τον άντρα μου,  καθιστό στο κρεβάτι του δωματίου. Με άφησαν εκεί και έφυγαν. Ούρλιαξα με όση δύναμή είχα και έκλαιγα. "Πάει το παιδάκι μας, πέθανε, πάνε τα όνειρά μας" Εκείνος έκλαιγε κι μου είπε απλά "Θα έδινα τα πάντα να τα περνούσα εγώ όλα αυτά αντί για εσένα" 

Μπήκε ο γιατρός, μου έπιασε το χέρι, μου είπε πως όλα έγιναν με σεβασμό, μου έδωσε οδηγίες και έφυγε. Σε μισή ώρα πονούσα αφόρητα. Μου χορήγησαν παυσίπονα και στο επόμενο μισαωρο που πονούσα ακόμα αλλά μπορούσα να περπατήσω, του ζήτησα να φύγουμε από εκεί. Γρήγορα…

Φύγαμε. Άδειοι... 

Το ουράνιο τόξο μας, δεν έχει έρθει ακόμη... Περιμένει την κατάλληλη στιγμή.

.

Οι τρεις βέρες που φορώ στο χέρι...

Αχ αυτή η προωρότητα...

Την έζησα στο πετσί μου. Το άσχημο πρόσωπο της. Και πόσες ακόμα μανούλες; Αχ και να ξέρατε. Δεν ξέρετε. 

Αυτή την στιγμή που μιλάμε κάποια μανούλα ξενυχτάει με μάτια μαύρα και μούσκεμα από το κλάμα έξω από μια μονάδα εντατικής νεογνών, λαχταρώντας λίγα λεπτά με το μωρό της που τόσο βίαια και πρόωρα αποκόπηκε από αυτή και το σπιτικό που με τόση, (πόση Θεέ μου) προσπάθεια του είχε φτιάξει. Κάποια μανούλα προσεύχεται, (πόσο προσεύχεται Θεέ μου), να πάρει το μωράκι της σπίτι. Γερό. Δυνατό. Ζωντανό. 

Μην σοκάρεστε. Αυτό είναι το πρόσωπο της προωρότητας. 

Κάποια μανούλα θέλει απλά να ξυπνήσει από αυτόν τον εφιάλτη. Να χαιδέψει την κοιλιά της και να νιώσει την ζωή να κινείται μέσα της. Όχι το απόλυτο κενό. Μια μανούλα θέλει να ξαναείναι έγκυος. Θέλει να της τηλεφωνούν για να ευχηθούν "Να σας ζήσει¨ και να μην σκέφτεται πόσο αντιφατική ακούγεται αυτή τη ευχή... Πόσο ουσιώδης και ειλικρινής. Τόσο που της τρυπάει τα κόκαλα. 

Θέλει να πει ευχαριστώ με χαμόγελο, μα δεν μπορεί. Το έχει χάσει. Μόνο ρυτίδες αγωνίας. Μόνο ατονία στην φωνή. Σοκ. Ακόμα να το πιστέψει. Είχε ακόμα 14 εβδομάδες μπροστά της...  

Δεν είναι έτοιμη. Το μωρό της τόσο μικρό που την σοκάρει. Πως μπορεί ένα τόσο μικρό πλασματάκι να έχει τόση δύναμη; Της δίνει και της ίδιας. Ρουφάει από την δική του δύναμη. Τρομάζει στην προοπτική να πάψει να έχει αυτή την πηγή δύναμης. 

Πανικοβάλλεται στην προοπτική να πάψει να έχει μωρό- έστω και σε θερμοκοιτίδα. 

Αν σας έλεγα μια κουβέντα που μου είχε πει ο Παναγιώτης όταν χάσαμε το δεύτερο μωρό μας, το γιο μας, θα σοκαριζόσασταν. Πόσο όμως ματωμένη αλήθεια κρύβει Θεέ μου. Πόση λαχτάρα να κρατήσεις το μωρό σου κοντά σου με κάθε κόστος... Ακόμα και αν το κόστος είναι η ίδια η τρέλα.... 

Εγώ λοιπόν φοράω τρεις βέρες στο χέρι μου. Μια για τον γάμο μου και μια για κάθε αγγελούδι που αποχωρίστηκα πρόωρα. Νιώθω με αυτό τον, ανόητο ίσως τρόπο, να τα έχω πάντα κοντά μου. Ακόμα και τις μέρες που η ανθρώπινες αδυναμίες μου δεν με αφήνουν να τα νιώθω ψυχικά και πνευματικά. Δεν ξέρω γιατί και πως και έχω πάψει πια να αναρωτιέμαι. Συμβιβάστηκα. Αποδέχτηκα. Αγάπησα τις πληγές μου. Τις χάιδεψα και τις ομόρφυνα. Τουλάχιστον έτσι θέλω να πιστεύω. 

Κάντε μου όμως μια χάρη. Για κάθε μανούλα εκεί έξω που αυτή την στιγμή παλεύει με την ίδια την ζωή. 

Φιλήστε τα παιδιά σας. Αγκαλιάστε τα σφιχτά. Μην τους στερείτε την αγκαλιά σας για κανένα λόγο. Χαμογελάστε τους και πείτε τους πόσο χρώμα έδωσαν στην ζωή σας. Μην μιζεριάζετε με ανούσια πράγματα, μην αναλώνεστε σε αγωνίες χωρίς ουσία. Μην φωνάζεται "μη" όλη την ώρα. Χαρείτε την φασαρία, την ακαταστασία, τις φωνές... Την ζωή...

Γιατί κάπου μια μανούλα παλεύει ακριβώς για αυτά. Παλεύει για τα αυτονόητα. Παλεύει για την ίδια την ζωή. Γιατί κάπου μια άλλη μανούλα λαχταράει ακριβώς αυτά. Γιατί παλεψε και ήρθε αντιμέτωπη με τον θάνατο και την σιωπή του...

Για όλες τις μανούλες αγγέλων εκεί έξω... 15 Οκτώβρη Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια. (quest post)

Σκεφτείτε μια γυναίκα που κοιτάει ένα θετικό τεστ εγκυμοσύνης... Δεν έχει σημασία αν το επιδίωκε ή όχι. Δεν έχει σημασία αν είναι το πρώτο της παιδί ή όχι. Από την στιγμή που αντικρίζει αυτές τις δυο γραμμούλες νιώθει ένα πετάρισμα στην καρδιά της... Μέσα της δεν έχει παρά ένα φασολάκι, μα για αυτή είναι το μωρό της, το παιδί της, η ζωή της όλη. Το αγαπάει περισσότερο και από την ζωή της. Και δεν το έχει καν γνωρίσει. 

Σκεφτείτε την ίδια αυτή γυναίκα να διανύει την εγκυμοσύνη της... Δεν έχει σημασία αν είναι καλή ή δύσκολη εγκυμοσύνη, η ίδια έχει ήδη βάλει το μωρό της σε προτεραιότητα. Δεν ....

Για να διαβάσετε περισσότερα πατήστε εδώ.

Οκτώβριος. Ο μήνας της απώλειας. Για όλα τα αγγελούδια που έμαθαν να πετάνε, πριν μάθουν να περπατάνε...

Πως να εξηγήσω το συναίσθημα του να χάνει μια μητέρα το μωρό της; Πως να περιγράψω πως είναι να μένεις έγκυος, να κάνεις όνειρα και αυτά να γκρεμίζονται; Πως να δώσω να καταλάβει κανείς πως είναι να γεννάς το παιδί σου μα ποτέ να μην το κρατάς αγκαλιά; 

Πόσο άδεια να σας εξηγήσω πως νιώθεις την αγκαλιά σου, την καρδιά σου, πόσο άδειο είναι το κορμί σου και το μυαλό σου; Πόση απελπισία αισθάνεσαι, πόση οργή, πόσες ενοχές, (Θεέ μου, αυτές οι ενοχές...), πως σε περιτριγυρίζει προκλητικά η παραφροσύνη, το σκοτάδι, η κατάθλιψη, η πλήρης αδιαφορία για κάθε τι άλλο... 

Πως να σας δώσω να καταλάβετε πόσο δύσκολο είναι για αυτή την μανούλα να βλέπει άλλες μανούλες αγκαλιά με τα μωρά τους; Πόσο δύσκολο της είναι να εξηγήσει πως νιώθει. Πόσο πληγώνεται όταν ο περίγυρος φέρεται λες και δεν ήταν ποτέ έγκυος, λες και δεν γέννησε ποτέ. Λες και δεν είναι μητέρα. 

Θέλετε όμως να σας πω κάτι; 

Είναι μητέρα. Είναι τόσο, μα τόσο πολύ μητέρα. Διότι πριν καλά καλά καταφέρει να βιώσει τον ρόλο της- αυτόν που για χάρη του θα έμπαιναν σε δεύτερη μοίρα όλοι οι υπόλοιποι ρόλοι της ζωής της- καλείται να βιώσει έναν άλλον ρόλο. Αυτόν της μητέρας που έχασε το παιδί της. 

Διότι έχασε το παιδί της. Μπορεί εσύ να μην το είδες, να μην το γνώρισες, μπορεί να μην το είδε καν η ίδια. Μπορεί να μην έχει αναμνήσεις κοινής ζωής μαζί του, να μην ξύπνησε μέσα στην νύχτα για να το ταΐσει, να μην το άκουσε να λέει για πρώτη φορά μαμά, να μην το είδε να κάνει τα πρώτα του βήματα.... Αυτό όμως δεν αφαιρεί από τον πόνο της. Με κάποιο τρόπο, προσθέτει στον πόνο της. Έχασε τόσες πρώτες φορές... Σκέψου το. 

Σκέψου πως μπορεί να νιώθει... 

Ποτέ κανείς δεν θα δείξει τον απαραίτητο σεβασμό στο πένθος της. Κανείς δεν θα αναφέρεται στο μωρό της με το όνομα του- ακόμα και αν πρόλαβε να του δώσει όνομα. Ποτέ κανείς δεν θα της ζητήσει να δει φωτογραφία του- αν έχει- και αν τύχει και την δει, θα προσπαθήσει να την αγνοήσει.

Πως να σου εξηγήσω πως όταν αυτή την γυναίκα την ρωτάνε αν έχει παιδιά δεν ξέρει τι να απαντήσει... 

Γιατί θέλει να φωνάξει: "ΝΑΙ ΈΧΩ!" Μα ξέρει πως θα ακολουθήσουν και άλλες ερωτήσεις... Και βλέμματα οίκτου και αμηχανίας. Ξέρει πως μπορεί να ακούσει και κάτι που θα την πληγώσει. Κάτι που θα υποτιμήσει το πένθος της, την απώλεια της... 

Και δεν θέλει.  

Αντίθετα λοιπόν απαντάει με μια παύση και σχεδόν ψιθυριστά... "Όχι, δεν έχω". Και την ίδια στιγμή νιώθει αφόρητες τύψεις. Διότι νιώθει λες και απαρνήθηκε το παιδί της, λες και δεν το γέννησε... 

Αυτή η γυναίκα, ακόμα και αν κάνει και άλλο παιδί, ακόμα και αν κάνει πολλά παιδιά, ποτέ δεν θα ξεχάσει το παιδί που έχασε. Μέσα στην καρδιά της πάντα θα το μετράει μαζί με τα άλλα. Αυτή η γυναίκα θα κρατάει το μωρό της αγκαλιά και σε ανύποπτες στιγμές, θα κλαίει... Θα κλαίει για όλες αυτές τις αγκαλιές που έχασε με το άλλο της μωρό. Αυτή η γυναίκα πάντα θα αναρωτιέται... Πάντα θα φαντάζεται τι θα γινόταν αν... 

Αυτή η γυναίκα είναι μητέρα. Μητέρα ενός αγγέλου. Και δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι ιερότερο από αυτό. 

Μια στις τέσσερις γυναίκες βιώνει αυτού του είδους την απώλεια. Μια στις τέσσερις. Αυτή η γυναίκα είμαι εγώ, είσαι εσύ. Και αντί να το φωνάζουμε, σιωπούμε. Αντί να είμαστε περήφανες  που τα καταφέραμε, νιώθουμε ενοχές. Αντί να δείχνουμε τον πόνο μας, τον κρύβουμε. 

Όχι. Όχι πια. Όσο δεν μιλάμε για αυτό- δεν θα πάψει να είναι ταμπού. Δεν θα πάψει να υπάρχει άγνοια. Ο κόσμος θα συνεχίσει να συμπεριφέρεται με αγένεια και αδιαφορία. 

Δεν νοείται να χάνω το μωρό μου και ο γιατρός να μην μου επιτρέπει να το δω, να το κρατήσω. Οφείλει να μου δώσει τον χρόνο που μου αναλογεί με το παιδί μου. Δεν νοείται να θεωρείται παράλογο να θέλω μια φωτογραφία του μωρού μου. Ναι. Ακόμα και αν έχει ήδη φύγει. Πως θα διατηρήσω ζωντανή την μνήμη του; Πως να μην ξεχάσω την εικόνα του- που θα είναι πολύτιμο φυλαχτό για μένα για μια ζωή. Δεν νοείται να μην αναλαμβάνουν τα γραφεία τελετών την κηδεία του- αεροβαφτισμένου- μωρού μου. Δεν νοείται να υπάρχει τέτοια άγνοια που η κουβέντα που ακούς για παρηγοριά είναι: "Πάμε για άλλα"...

Μιλάμε για το παιδί μου. Το αίμα μου. Την ζωή μου. Ποιος λέει τέτοια λόγια; 

Ο Οκτώβρης είναι μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Ενημερώσου. Ευαισθητοποιήσου. Κοίτα δίπλα σου... Υπάρχουν πολλές περισσότερες μανούλες αγγέλων από όσες φαντάζεσαι... 

Όσο για σας γλυκιές μανούλες αγγέλων... 

Μιλήστε. Ενημερώστε. Ευαισθητοποίηστε εσείς. Ξέρω πολύ καλά πως έχετε την δύναμη. Την έχετε διότι βιώσατε το αδιανόητο και όμως στέκεστε ακόμα όρθιες. Φωνάξτε. 

Για να σας βλέπουν, όπως λέω πάντα, από εκεί ψηλά τα αγγελούδια σας και να λένε όλο περηφάνια: "Την βλέπεις; Αυτή είναι η μανούλα μου". 

Εγώ είμαι η Γιάννα, περήφανη μαμά δυο αγγέλων- ενός κοριτσιού και ενός αγοριού. Της μπουμπούς μας που θα βαφτιζόταν Χριστίνα και του πρίγκηπα μας που βαφτίστηκε Δημήτρης. Μαμά άλλων ενός αγγέλου από παλίνδρομη κύηση και άλλων δύο μια αποβολή στην 7η εβδομάδα και μια στην 10η. Είμαι όλα τα "πρόσωπα" αυτού του μήνα.

Εγώ για όλο τον Οκτώβριο θα "φοράω" τα χρώματα της απώλειας μου. Θα φορώ γαλάζιο και ροζ. Εσύ; Θα ακολουθήσεις; 

Μανούλα που πονάς... Γράψε την ιστορία σου- μόνο για σένα. Μου το υπόσχεσαι;

Επικοινωνώ εδώ και λίγο καιρό μέσω e-mail με μια αρκετά φρέσκια μανούλα αγγέλου η οποία με έχει αγγίξει βαθιά στην καρδιά, όπως άλλωστε κάθε μανούλα που μου έχει εμπιστευτεί, αυτά τα σχεδόν δυο χρόνια που διατηρώ το μπλογκ, την ιστορία της, τον πόνο της, τις ανησυχίες και αμφιβολίες της. 

Με την Ηρώ ωστόσο επικοινωνώ σχεδόν πιο συχνά από ότι επικοινωνώ με φίλους στην "πραγματική" μου ζωή και έχει αρχίσει να προσπαθεί να γράψει την ιστορία της, όπως παρότρυνα μέσα από την σελίδα, για να ακουστεί η φωνή της και να κάνει και αυτή την διαφορά στην ζωή μιας άλλης κοπέλας. 

Σήμερα λοιπόν με ενημέρωσε πως έχει αρχίσει να γράφει μα δεν ξέρει αν θα τα καταφέρει, αν θα την ολοκληρώσει διότι την πονάει τόσο μα τόσο πολύ. 

Όπως λοιπόν απάντησα στην ίδια, θα το πω και σε σας. Και απευθύνομαι σε όποια μανούλα διστάζει να γράψει την ιστορία της για τον ίδιο ακριβώς λόγο. 

Το ξέρω πως πονάει. Σας ορκίζομαι, κάθε- μα κάθε- φορά που γράφω ένα κείμενο σχετικά με την νεογνική απώλεια, κλαίω. Δεν βουρκώνω, δεν συγκινούμαι, κλαίω. Και ο κόμπος στον λαιμό είναι εκεί, παρόν, από την αρχή μέχρι το τέλος. 

Το πρώτο μου κείμενο σχετικά με την ιστορία μου, μου πήρε μια βδομάδα να το γράψω. Και έκλαιγα κάθε μέρα. Μα, μετά, ήρθε και η λύτρωση. Σαν να έφυγε ένα "βάρος" από πάνω μου. Δεν ήθελα να μιλήσω τόσο αναλυτικά για αυτό μπροστά σε κάποιον φοβούμενη τις αντιδράσεις, τόσο τις δικές μου όσο και του άλλου ατόμου, (σε αντίθεση με ότι μάλλον φαίνεται δεν είμαι και τόσο άνετη στις έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις μπροστά σε τρίτους), οπότε το γράψιμο μου έδωσε την πολυτέλεια να το κάνω χωρίς να ανησυχώ καθόλου για αυτό. 

Αυτό που προσπαθώ να πω είναι το εξής: Δεν με αφορά καθόλου αν θα γράψετε την ιστορία σας για να την στείλετε σε μένα για να την αναρτήσω. Θα το ήθελα, για να ακουστούν και άλλες φωνές, μα μόνο για αυτό. Με αφορά όμως να γράψετε την ιστορία σας ακόμα και αν είναι μονό για εσάς. Γράψτε την λες και θα την διαβάσει όλος ο κόσμος, γράψτε την λες και θα την διαβάσει το αγγελούδι σας, γράψτε την  λες και θα την διαβάσει ο πληγωμένος σας εαυτός, αυτός που τόσο καλά κρύβετε... Μα, γράψτε την. Μετά κλείστε την σε ένα συρτάρι και πάρτε μια βαθιά ανάσα. Καθαρίστε το κεφάλι σας και ξαναδιαβάστε την. Και κλάψτε ελεύθερα. Κλάψτε πολύ. Μόλις ηρεμήσετε, μόλις βγάλετε όλη την συσσωρευμένη ένταση από μέσα σας, θα έρθει και η γαλήνη.  

Σας το υπόσχομαι. 

Εσείς μου υπόσχεστε ότι θα το κάνετε;