Ψυχακι...

 Καμιά φορά αναρωτιέμαι. Ποιο πένθος τελικά προτιμώ. Το πρώτο; Του σοκ, του θυμού και της άρνησης; Το "φρέσκο";  Της κατάθλιψης, των δακρύων χωρίς σταματημό και της συνειδητοποίησης; Ή το "ώριμο"; Της βουβής θλίψης, των στεγνών δακρύων και της αποδοχής; 

Έντεκα χρόνια μετά την πρώτη απώλεια που στιγμάτισε για πάντα την ζωή μου, ακόμα δεν μπορώ να σου απαντήσω με βεβαιότητα. Όσο παράλογο και αν ακούγεται. Βλέπεις, κάθε στάδιο είχε τον σκοπό του. Κάθε στάδιο,  καθάριζε λίγο λίγο τον βούρκο. Κάθε στάδιο,  έδινε ένα ακόμα σπρώξιμο για να σηκωθώ. Υπήρχε μια εξέλιξη. Και τώρα; Τώρα, στο "ώριμο" στάδιο του πένθους συνειδητοποιώ πως δεν έχει άλλο καθάρισμα. Δεν έχει άλλο σπρώξιμο. Αυτό ήταν. 

Η θλίψη παραμένει, αλλά βουβή. Τα δάκρυα στέγνωσαν πια. Και ο ουσιαστικός πόνος με έναν περίεργο τρόπο παραμένει ίδιος και απαράλλαχτος. Παρά την αποδοχή. Παρά την όποια εξέλιξη. Και αναρωτιέμαι ποιο το νόημα... 

Είχα αποφασίσει, σήμερα που συμπληρώνονται έντεκα χρόνια από την μέρα που έχασα την κόρη μου- αυτή που μου χάρισε το πρώτο τεστ εγκυμοσύνης, τα πρώτα σκιρτήματα χαράς, τον πρώτο και τελευταίο μου φυσικό τοκετό, αυτή στην ουσία που με έκανε μητέρα- να μην γράψω όπως κάθε χρόνο. Να σταματούσα τις ετήσιες αναρτήσεις και για τα δύο αγγελούδια μου στην δεκαετία. Τι άλλο να πω πια, σκεφτόμουν... Μα έλα που το χέρι ξεκινάει μόνο του να γράφει. Λες και άλλος το κινεί και εγώ το αφήνω γιατί δεν έχω άλλο πράγμα να με συνδέει με αυτά. 

Έντεκα χρόνια λοιπόν και για φαντάσου. Κλαίω ακόμα. Με την καρδιά όμως. Τα μάτια μπορεί να μου κάνουν το χατίρι την πιο περίεργη ώρα, την πιο παράλογη στιγμή. Η καρδιά όμως δεν ξεχνά. Έντεκα χρόνια μετά πονάω ακόμα. Και σίγουρα, έντεκα χρόνια μετά αγαπάω ακόμα. Ίσως και περισσότερο από ποτέ. Ή τουλάχιστον ίσως λιγότερο από του χρόνου... 

Καληνύχτα Ψυχακι. Σε αγαπώ. Συγχωρα με.

Ακόμα ένας χρόνος πιο μακρυά σου...

Έχω την φίλη μου την Ελευθερία, ξεχωριστή μανούλα αγγέλου, και με ρωτάει συχνά πυκνά : "Πως δεν θυμώνεις; Πως δεν Του θυμώνεις; Τόσα σου πήρε". 

Ναι,  είναι αλήθεια. Μου πήρε πολλά και πολύτιμα. Μου έδωσε όμως άλλα. Πολλά και πολύτιμα. Πως να μην το εκτιμήσω; Πως να μην λέω "Δόξα τον Θεό"; 

 Αν θύμωσα; Ναι είχα θυμώσει. Πολλά χρόνια πριν. Στο κοριτσάκι μου. Αν ακόμα θυμώνω; Ναι. Μα δεν μου φταίει πια ο Θεός. Αντίθετα, Αυτός ήταν που με έσωσε από την τρέλα. Αντανακλώ πια τον θυμό μου αλλού. Στις ημερομηνίες των χαμών τους. Στα άτομα που δεν τιμούν την μνήμη τους.  Σε όσους δεν αναγνωρίζουν την απώλεια μας γιατί "Υπάρχουν και χειρότερα" . Στην μιζέρια και στην γκρίνια από μανούλες που τους έχουν έρθει όλα εύκολα. Στην μιζέρια και στην γκρίνια γενικότερα. Στους ανθρώπους που εξακολουθούν να ορίζουν την ζωή τους τα δήθεν και τα ασήμαντα. Θυμώνω, πολύ. Κάποιες φορές θυμώνω τόσο που μπορεί για ώρες να μουρμουράω θυμωμένη στον εαυτό μου όλα αυτά που σπάνια τολμώ να πω πραγματικά. Και δεν το τολμώ γιατί είναι τόσος ο θυμός που θα μου στοιχίσει σε σχέσεις. Και αν έχω ήδη χάσει πολλές.... Γιατί ΚΑΝΕΙΣ μα ΚΑΝΕΙΣ δεν θα καταλάβει ότι όλος αυτός ο θυμός είναι στην πραγματικότητα θλίψη. Θλίψη χωρίς τέλος. 

Πέρασαν πλέον εννέα ολόκληρα χρόνια που μια Τρίτη 15 του μηνός ενός Φλεβάρη γεννήθηκε ένα υπέροχα όμορφο αγόρι. Μου έχουν πει πως κατά την μεταφορά του στην ΜΕΝΝ μέσα στην θερμοκοιτίδα κουνούσε τόσο πολύ τα ποδαράκια του που κανείς δεν φανταζόταν την συνέχεια. Πολλές φορές προσπαθώ να δω αυτή την εικόνα. Προσπαθώ να καθρεφτίσω στα μάτια μου το όμορφο αυτό αγόρι που κουνούσε ζωηρά τα ποδαράκια του,  όταν εγώ το είδα μόνο παγωμένο και ακίνητο σε μια φωτογραφία.  Μα μόνο να το φανταστώ μπορώ και μετά μπαίνω στην διαδικασία να φανταστώ και άλλα που για καλό δεν είναι. Και μετά θυμώνω με τους γιατρούς και όλους τους υπεύθυνους που δεν ξέρουν πως να στηρίξουν σωστά μια μητέρα που χάνει το μωρό της. Θυμώνω με την αδελφή μου που ενώ ήξερε τι έπρεπε να γίνει δεν προσπάθησε περισσότερο. Και μετά θυμώνω με μένα. Που στην τελική, όταν τον είχα μπροστά μου στην ταφή, δεν άνοιξα το κουτάκι του να τον αγγίξω, να του δώσω ένα φιλί. Τι μου φταίνε όλοι οι άλλοι; Τι νόημα έχει όλο αυτό; Κανένα. Ο θυμός τελικά ξεφουσκώνει, ξεσπάει σε δάκρυα και δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο που δεν είναι άλλο από την θλίψη.

Ναι. Μπορεί να υπάρξει θλίψη χωρίς τέλος παρέα με την γνήσια ευτυχία που μου προσφέρει το θαύμα αυτό που κρατάω στην αγκαλιά μου. Το τονίζω για να προλάβω τα σχόλια που το μόνο που θα κάνουν θα είναι να πυροδοτήσουν τον θυμό αυτό που θρέφεται από την θλίψη. Ναι. Κλαίω ακόμα για το μωρό που δεν ποτέ δεν κράτησα στην αγκαλιά μου και ας έχουν περάσει 9 χρόνια. Ναι. Σε ανύποπτες στιγμές καθ'όλη την διάρκεια του χρόνου. Ναι. Πονάω βαθιά που ο Δημήτρης Γεράσιμος μπορεί να νιώσει τα αδέλφια του μόνο στα όνειρα του. Δοξάζω όμως τον Θεό που τα αναγνωρίζει και που  είναι περήφανος που η μαμά του αγαπάει τόσο πολύ τα αδέλφια του και ας μην είναι κοντά μας. 

Μα τι να λέμε; Η αλήθεια είναι μια και πονάει. Μου λείπει το μωρό μου. Μου λείπει οικτρά. 

Σπάστε την σιωπή μαζί μου...

5 χρόνια τώρα μιλάω για την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. 5 χρόνια τώρα προσπαθώ μέσα από αυτή την ταπεινή διαδικτυακή γωνίτσα να ενημερώσω και να ευαισθητοποίησω. 5 χρόνια τώρα στέκομαι σε προσωπικό επίπεδο δίπλα σε μητέρες που έζησαν και αυτές με την σειρά τους το αδιανόητο, με την ελπίδα να καταλάβουν πως δεν είναι μόνες. 5 χρόνια τώρα σπάω την σιωπή με την ελπίδα να εμπνεύσω να κάνουν το ίδιο οι πενθούντες γονείς, διότι διαφορετικά δεν θα πάψει να είναι ταμπού. 

Ο λόγος που το κάνω αυτό είναι επειδή 9 χρόνια πριν, όταν γέννησα νεκρή την πρωτότοκη κόρη μου, σιώπησα. Ένιωσα άχρηστη. Ανίκανη. Ένιωσα ενοχές. Ντροπή. Ένιωσα ένα τίποτα. Και ενώ το μόνο που ήθελα, το μόνο που έπρεπε να είχα κάνει,  ήταν να ουρλιάξω, εγώ σιώπησα. Έκλαψα μόνο στην αγκαλιά του άντρα μου και μετά ξανά σιωπή. Ένιωθα τόση μοναξιά μέσα σε όλα αυτά τα συναισθήματα. Και πως να μην νιώσω; Κάνεις δεν μου έδειξε συμπόνια. Κανείς δεν με ρώτησε για το μωρό μου. Ήταν σαν να μην γέννησα ποτέ. Σαν να μην υπήρξα καν έγκυος. 

Όταν όμως έχασα και το δεύτερο μωρό μου, τον γιο μου, τότε ούρλιαξα. Απαίτησα να τον δω. Όχι ότι μου το επέτρεψαν - τραγικό - αλλά τουλάχιστον το απαίτησα. Απαίτησα να μου τον δώσουν για να τον θάψω. Και έκλαψα. Έκλαψα πικρά. Όταν δεν έκλαιγα, μιλούσα για αυτόν. Και ξαναέκλαιγα. Έζησα το πένθος μου διπλά, μαζί με αυτό της κόρης μου το οποίο είχα καταπνίξει. Έκανα στην ουσία το αυτονόητο. Το έζησα όσο και αν έφερνε τους άλλους σε αμηχανία, όσο και αν πάλι συμπεριφέρονταν λες και ποτέ δεν ήμουν έγκυος - το έζησα γιατί δεν είχα άλλη επιλογή. Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται, και εγώ πνιγόμουν. Αφού δεν υπήρχε κάνεις να με σώσει, υπερίσχυσε το ένστικτο μου. 

Και τα κατάφερα. 

Αναδύθηκα ξανά, αγκάλιασα τις πληγές μου - άλλωστε είναι οι μόνες που με συνδέουν με τα παιδιά μου- και αποφάσισα να μιλάω για αυτές με σκοπό όχι μόνο να βοηθήσω μα το κυριότερο για να κρατήσω την μνήμη τους ζωντανή. Να νιώσω πως έστω και αυτός ο άπειροελάχιστος επίγειος χρόνος τους θα κάνει την διαφορά και σε άλλες ζωές. Γιατί την δική μας την σημάδεψαν αμετάκλητα. Δεν υπάρχει αμφιβολία. 

Αυτό που πρέπει όμως να γίνει αντιληπτό, είναι πως δεν έχει σημασία αν ένα παιδί χάθηκε κατά την διάρκεια της κύησης ή αφού γεννήθηκε. Δεν έχει σημασία αν ήταν 10 μηνών, 2 χρόνων ή μερικών ωρών. Δεν έχει σημασία αν χάθηκε στο πρώτο τρίμηνο, στο δεύτερο ή στο τρίτο. Δεν έχει σημασία αν γεννήθηκε νεκρό ή πέθανε μετά. Αυτό που έχει σημασία είναι πως μια οικογένεια, δύο γονείς χάνουν το παιδί τους. Πολλές φορές χάνουν παραπάνω από ένα. Δεν έχει σημασία αν έχουν αλλά παιδιά ή δεν έχουν. Αυτό που έχει σημασία είναι πως έχασαν ένα παιδί. Ένα παιδί τους πέθανε. Ακόμα και αν έχουν αλλά παιδιά, κανένα δεν αναπληρώνει αυτό που χάθηκε. Ακόμα και αν αποκτήσουν και άλλα παιδιά, κανένα δεν αντικαθιστά αυτό που χάθηκε. Και ας μην ξεχνάμε πως δυστυχώς υπάρχει πάντα η πιθανότητα να μην αποκτήσουν ή να μην έχουν άλλα παιδιά ποτέ ξανά. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν είναι ήδη γονείς. Είχαν ένα παιδί. Και αυτό πέθανε. Δεν έχει σημασία αν εσύ δεν το γνώρισες. Υπήρξε. 

 Δεν ξέρω γιατί υποτιμάται τόσο αυτή η απώλεια. Ειλικρινά. Θα δείξουμε συμπόνια όταν κάποιος χάσει ακόμα και τον πλήρης ημερών παππού του, μα δεν έχουμε λόγια παρηγοριάς για όταν μια μητέρα, ένας πατέρας χάνουν το παιδί τους. Δεν ξέρω. Δυστυχώς 9 χρόνια μετά λίγη πρόοδο εντοπίζω. Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί αν έχει νόημα όλο αυτό. Αν έχει νόημα που μιλάω. Μα και πάλι δεν μπορώ να σιωπήσω. Γιατί το πένθος είναι πένθος. Δεν έχει σημασία αν κάποιος πνίγηκε στα ρηχά και κάποιος στα βαθιά. Και οι δύο πνίγηκαν. Είναι και οι δυο νεκροί. Ας πάψουμε λοιπόν να συγκρίνουμε τον πόνο και ας νιώσουμε απλά. Ας αγκαλιάσουμε. Ας αφήσουμε την αγάπη να νικήσει. Γιατί ο πόνος είναι αγάπη. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη, βαθύτερη και ουσιαστικότερη αγάπη από αυτή του γονιού για το παιδί του. 

Ο Οκτώβρης είναι μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την νεογνική απώλεια και απώλεια κύησης. Η 15 Οκτωβρίου παγκόσμια ημέρα για τον ίδιο σκοπό. Σπάστε την σιωπή μαζί μου. 

Κόκκινο ηλιοβασίλεμα πίσω από κλειστή κουρτίνα...

Βλέπεις; Το βλέπεις πώς, ενώ έχω κλείσει τις κουρτίνες, το ηλιοβασίλεμα βρίσκει τρόπο να κερδίσει την προσοχή μου; Όχι δες.

Κατακόκκινο σαν το αίμα  Μέσα από διπλή κουρτίνα, η μία σκούρα καφέ  Με περιπαιζει σου λέω. Με προκαλεί. Δεν ξέρω. Το αγαπώ όμως. Γιατί ξέρω, είναι ο ουρανός μου και μου μιλά.

Όταν έχεις δώσει ένα κομμάτι του εαυτού σου πίσω, βλέπεις αλλιώς τον ουρανό. Τον νιώθεις δικό σου. Εγώ ειδικά έχω μια πολύ εγωιστική σχεση μαζί του. Πως να μην; Κρύβει τα αστέρια μου εκεί πάνω.

Και δεν θέλω να μοιραστώ γιατί ειδικά σήμερα με προκαλεί, την δέχομαι όμως την πρόκληση. Την δέχομαι γιατί την έχω ανάγκη. Και την δέχομαι, όπως ακριβώς θέλω να την δεχτώ. Γιατί στην τελική είμαι ένας άνθρωπος βαθιά ελαττωματικός. 

Σήμερα, δεν ψάχνω βαθιά νοήματα.  Σήμερα δεν θέλω να γίνω καλύτερος άνθρωπος. Σήμερα απλά το απολαμβάνω μέχρι η κουρτίνα μου να σκοτεινιασει εντελώς. Δεν θέλω να την ανοίξω και να κρυφόκοιτάξω. Οχι. Θέλω να το φανταστώ. Θέλω να πιστέψω πως είναι κατακόκκινο από την άπειρη αγάπη. Και όχι από τον πόνο.